Soma, Bergama ve Ayvalık hattında kömürden çıkış, yenilenebilir enerjiye geçiş, çevre adaleti ve mülksüzleşme tartışmalarını kültür sanat çalışmalarıyla buluşturan “Çelişkiler, Olasılıklar ve Ütopyalar Arasında” projesi Bergama’da başladı.
Ne Yerde Ne Gökte Derneği tarafından yürütülen ve CultureCIVIC Kültür Sanat Destek Programı tarafından desteklenen proje; enerji dönüşümünü yalnızca teknik ya da ekonomik bir mesele olarak değil, yerel yaşamı, emeği, toprağı, meraları, müşterekleri ve gelecek tahayyüllerini ilgilendiren toplumsal bir dönüşüm olarak ele alıyor.
5 Haziran Dünya Çevre Günü’nde Bergama Kültür Merkezi’nde başlayan programın ilk etkinliği, Soma, Bergama ve Ayvalık’tan çocukların resimlerinden oluşan “Başka Bir Dünya” Sanatçı Çocuklar Resim Sergisi oldu. Sergi, “Enerji üretmenin başka yolları olsaydı nasıl olurdu?”, “Doğa ile insanlar arasında daha adil bir ilişki kurulabilir miydi?” ve “Daha adil bir dünya neye benzerdi?” sorularını çocukların çizimleriyle görünür kıldı.
Programın açılış konuşmasında, Bergama’nın Türkiye ekoloji mücadelesindeki tarihsel yerine dikkat çekildi. Bergama çevre mücadelesinin, yaşam hakkı savunusunu yerelden ulusala ve uluslararası alana taşıyan, köylülerin ve özellikle köylü kadınların siyasal özneleşmesini görünür kılan önemli bir deneyim olduğu vurgulandı. Projenin Bergama’dan başlamasının, bugünün Akbelen, Kaz Dağları, Ordu ve farklı bölgelerde süren doğa ve yaşam hakkı mücadeleleriyle de güçlü bir bağ kurduğu ifade edildi.
Açılışta ayrıca projenin ortaya çıkışında etkili olan “araştırma yorgunluğu” meselesi de gündeme geldi. Soma gibi travmatik deneyimlerin yaşandığı bölgelerde, yerel toplulukların defalarca araştırmalara konu edilmesine karşın, üretilen bilginin çoğu zaman yerelle yeniden buluşamadığına dikkat çekildi. Proje, bu nedenle akademik bilgi ile yerel yaşam deneyimleri arasında karşılıklı ve üretken bir ilişki kurmayı; sanatın hafıza oluşturma, görünmeyeni görünür kılma ve alternatif gelecekleri hayal etme imkânlarından yararlanmayı hedefliyor.
Günün paneli olan “Enerji Coğrafyaları: Toprak, Emek ve Yeşil Çelişkiler”, Ekin Çuhadar’ın moderasyonunda gerçekleşti. Panelde Rotterdam Erasmus Üniversitesi’nden Prof. Dr. Murat Arsel, İstanbul Bilgi Üniversitesi’nden Fırat Genç ve sanatçı Zekiye Buğurcu konuşmacı olarak yer aldı.
Panelde enerji dönüşümünün sınıfsal ilişkiler, çevre adaleti, mülksüzleşme, müşterekler ve sanatın kamusal rolü üzerinden nasıl düşünülmesi gerektiği tartışıldı. Prof. Dr. Murat Arsel, Bergama çevre mücadelesinden Jakarta’daki iklim uyum projelerine uzanan örneklerle çevresel bir meselenin politikleşmesinin kendiliğinden gerçekleşmediğini; bilgi, örgütlenme ve alternatif kurma kapasitesinin bu süreçte belirleyici olduğunu vurguladı.
Fırat Genç, mülksüzleşmenin yalnızca tapu ya da mülk kaybı olarak değil, komşuluk ilişkilerinin, bakım ağlarının, gündelik dayanışma biçimlerinin ve yaşanılan yeri “yer” yapan müşterek bağların çözülmesi olarak da düşünülmesi gerektiğini ifade etti.
Zekiye Buğurcu ise sanatın projedeki yerini kişisel deneyimi ve üretim süreci üzerinden anlattı. Soma’da yıllar önce yaşamış olan Buğurcu, maden sahalarına yeniden dönmenin kendisinde yarattığı etkiyi aktarırken, sanatın yalnızca temsil eden değil; karşılaşma, etkilenme, ortak yaşantı kurma ve yıkımın içinden ihtimal arama alanı açan bir pratik olduğunu vurguladı.
Panelin tartışma bölümünde Bergama çevre mücadelesinin deneyimi de yeniden gündeme geldi. Bergama eski Belediye Başkanı Sefa Taşkın ve Bergama Çevre Platformu’ndan katılımcılar, Bergama mücadelesinin bilgi, hukuk, basın, yerel yönetim, uluslararası dayanışma ve köylülerin örgütlü kararlılığıyla kurulduğunu hatırlattı.
Günün son etkinliği ise Odeon Pergamon Kültür Sanat Alanı’nda açılan “İhtimal Eşikleri” sergisi oldu. Küratörlüğünü Günseli Baki’nin yaptığı sergide Berna Dolmacı, Hakan Kırdar, Selin Atik, Sezgi Abalı, Talha Demiral, Tunca Subaşı, Yücel Tunca ve Zekiye Buğurcu’nun proje kapsamında ürettiği çalışmalar yer aldı. Sergi, enerji dönüşümünü hafıza, emek, yaşam alanları ve canlıların birbirleriyle kurduğu ilişkileri yeniden biçimlendiren politik bir süreç olarak ele alıyor.
“Çelişkiler, Olasılıklar ve Ütopyalar Arasında” projesinin ilk günü, çocukların çizgilerinden sanatçıların eşiklerine uzanan bir hatta şu soruyu öne çıkardı: “Yeşil dönüşüm” yalnızca enerji kaynaklarını mı değiştirecek, yoksa yerel halkın sözünü, emeğini, toprağını, hafızasını ve geleceğini merkeze alan adil bir dönüşüm ihtimalini mi büyütecek?
PROGRAM SOMA’DA VE BERGAMA’DA DEVAM EDİYOR
Projenin ikinci günü, 6 Haziran Cumartesi günü Soma Atatürk Kültür Merkezi’nde gerçekleşecek. Program, Yücel Tunca’nın “Bir Coğrafyanın Z Raporu” sergisinin açılışıyla başlayacak. Ardından yönetmen Hadika Beliz’in “Türkiye’nin Aynası: Soma” belgesel filmi gösterilecek. Günün paneli olan “Soma’da Enerji, Emek ve Gelecek”, Fikret Adaman moderatörlüğünde; Çetin Erkankan, Gökçe Yeniev ve Hülya Çeşmeci Cengiz’in katılımıyla düzenlenecek.
Programın üçüncü günü, 7 Haziran Pazar günü Bergama Kültür Merkezi’nde yönetmen Ümit Kıvanç’ın “16 Ton” belgesel filminin gösterimiyle başlayacak. Ardından bölgeden sivil toplum kurumlarının da katılımıyla kapanış forumu gerçekleştirilecek. Gün, Odeon Pergamon Kültür Sanat Alanı’nda “İhtimal Eşikleri” sergisinin sanatçılarıyla yapılacak sergi turuyla sona erecek.
“Çelişkiler, Olasılıklar ve Ütopyalar Arasında” projesi Temmuz ayında Ayvalık’ta devam edecek.
PROJE HAKKINDA
“Çelişkiler, Olasılıklar ve Ütopyalar Arasında”, Soma, Bergama ve Ayvalık hattında kömürden çıkış ve yenilenebilir enerjiye geçiş süreçlerini çevre adaleti ve mülksüzleşme kavramları etrafında tartışan transdisipliner bir kültür sanat projesidir.
Proje, Soma’da kömüre bağımlı hale gelmiş toplumsal ve ekonomik yapıları; Bergama ve Ayvalık’ta ise yenilenebilir enerji yatırımlarının yerel yaşam, tarım, hayvancılık, mera ve mülkiyet ilişkileri üzerindeki etkilerini birlikte düşünmeye davet ediyor.
Paneller, söyleşiler, atölyeler, film gösterimleri, kamusal alan ve mekân sergileriyle ilerleyen proje; akademik bilgi, yerel deneyim, sanat üretimi ve sosyal aktivizm arasında müşterek bir tartışma alanı kurmayı amaçlıyor.
Katkı sunan ve destekleyen kurumlar
Proje, Ne Yerde Ne Gökte Derneği yürütücülüğünde; CultureCIVIC Kültür Sanat Destek Programı desteğiyle gerçekleştiriliyor. Sürece Sarı Denizaltı Sanat İnisiyatifi, Odeon Pergamon, Bergama Çevre Platformu, Ayvalık Tabiat Derneği, Soma Belediyesi, sanatçılar, akademisyenler, atölye yürütücüleri, yerel topluluklar ve sivil toplum aktörleri katkı sunuyor.
İletişim
Web: www.celiskilerolasılıklarutopyalar.com
E-posta: [email protected]
Basın ve görsel talepleri için:
[İletişim kişisi / telefon / e-posta eklenecek]
