Gönüllü akademisyenlerin ve gençlerin emeğiyke kurulan Foça'daki Bilimler Köyü tahliye tehdidi altında. Foça Belediyesi’nin 2019 yılında 29 yıllığına Bilimler Vakfı’na tahsis ettiği arazide kurulan Bilimler Köyü 2022'den bu yana yurtiçi ve yurtdışından yüzlerce akademisyenin katıldığı etkinliklere ev sahipliği yaptı. Foça Belediyesinin önce tahsis kararlarını iptal etmesi, ardından yeni işbirliği protokolünü reddetmesi, yıllardır faaliyet gösteren eğitim yerleşkesinin varlığını tehlikeye attı. Yürütmenin durdurulması" yönünde yeni karar çıkmaması durumunda Bilimler Köyü tahliye edilecek.
İzmir’in Foça ilçesine bağlı Yeniköy’de faaliyet gösteren Bilimler Köyü, bilimsel ve eleştirel düşüncenin yaygınlaşması amacıyla kuruldu. Şirince’deki Nesin Matematik Köyü’nden esinlenen proje, farklı üniversitelerden akademisyenlerin, gönüllülerin ve bağışçıların desteğiyle hayata geçirildi.

Kâr amacı gütmeyen Bilimler Köyü’nde, lise ve üniversite öğrencileri başta olmak üzere farklı yaş gruplarından katılımcılar, doğa bilimlerinden felsefeye, matematikten sosyal bilimlere uzanan programlarda bilim insanlarıyla bir araya geliyor. 2022 yılından bu yana Foça yerleşkesinde Türkiye'nin yanı sıra Amerika, İngiltere, Fransa, Polonya, Yunanistan, Çekya ve Romanya'dan katılan 237 akademisyenle 199 etkinlik gerçekleştirildi. Bu etkinliklerle yaklaşık 1300 katılımcıya ev sahipliği yapıldı.
29 YILLIK ANLAŞMADAN TAHLİYE SÜRECİNE
Kuzey Ege'de ilk defa hayata geçirilen ve gönüllülük esasına dayanan yapısıyla kendi alanında önemli bir örnek oluşturan Bilimler Köyü’nün kuruluşu, 2019 yılında Foça Belediye Meclisi’nin aldığı kararlarla başladı. Aynı yılın 7 Ekim tarihinde Foça Belediyesi ile Bilimler Vakfı arasında ortak hizmet protokolü imzalandı. Belediyeye ait yaklaşık 70 dönümlük arazi, bilimsel faaliyetlerin yürütülmesi amacıyla 29 yıllığına vakfa tahsis edildi. İlgili yasal düzenlemeler gereği bu tahsis kaymakam onayıyla yürürlüğe girdi.
Bu resmî işbirliğine güvenilerek arazinin bir bilim yerleşkesine dönüştürülmesi için çalışmalar başlatıldı. Yerleşkenin kurulması ve işletilmesi için gerekli kaynaklar bağışçılar ve gönüllülerin katkılarıyla sağlandı.
Ancak Foça Belediye Meclisi, 5 Kasım 2024 tarihinde önceki tahsis kararlarını iptal etti. Belediye yönetimi, kararın hukuki gerekçelere dayandığını, Bilimler Köyü’nün kapatılmasının amaçlanmadığını ve köyün faaliyetlerinin yeni bir iş birliği protokolüyle sürdürülebileceğini açıkladı. Yeni protokolün imzalanması için 2025 yılının Şubat meclisinde konu belediyenin imar, hukuk ve plan-bütçe komisyonlarına havale edilmiştir.
Tüm bu çalışmalara, yıllarca verilen emeklere karşın, hazırlanan yeni ortak hizmet protokolü 2026 yılının Ağustos ayındaki belediye meclisi toplantısında reddedildi.
Gelinen noktada, Foça Belediyesi Bilimler Köyünün tahliye işlemlerini başlattı. Üstelik imzalanan protokolü yok sayarak geriye dönük 5 yıllık işgal bedelleri talep ediliyor.

HUKUKİ SÜREÇ DEVAM EDİYOR
Bilimler Vakfı, belediyenin işlemlerine karşı yargı yoluna başvurdu. İzmir 4. İdare Mahkemesi, 4 Kasım 2026 tarihli kararında, belediye meclisinin 15 Şubat 2026 tarihli kararına ilişkin işlem yönünden yapılan yürütmenin durdurulması talebini reddetti. Bu karar, davanın esasına ilişkin bir hüküm niteliği taşımıyor.
Öte yandan Sayıştay’ın Foça Belediyesi’ne ilişkin 2025 yılı denetiminde, vakfın statüsü ve arazi tahsisinin hukuki koşulları ile yerleşkedeki bazı yapıların ruhsat durumuna ilişkin mevzuata aykırılık tespitleri de yer aldı.
Bilimler Vakfı'ndan yapılan açıklamada kamu taşınmazlarının kullanımında hukuka uygunluğun sağlanması gerektiğinin altı çizildi. Ancak hukuki sorunların giderilmesi ile kamu yararına yürütülen bilimsel faaliyetlerinin devamı nın birbirini dışlamak zorunda olmadığı vurgulandı.
Vakıf açıklamasında şöyle denildi;
''Buradaki temel sorun, belediyenin kendi kararıyla başlattığı ve yıllarca desteklenen bir girişimin, sürdürülebilir bir hukuki çözüm oluşturulmadan tahliye riskiyle karşı karşıya bırakılmasıdır.Bilimler Köyü, Türkiye’de bilim insanlarıyla gençlerin üniversite kampüslerinin dışında buluşabildiği, birlikte öğrenip tartışabildiği, gönüllülük esasına dayanan özgün girişimlerinden biridir.
Üniversitelerdeki bilimsel bilginin toplumla buluşmasını sağlayan bu tür kurumların oluşması yıllar süren emek, güven ve dayanışma gerektiriyor.
Bugün Bilimler Köyü’nün karşı karşıya bulunduğu sorun, yalnızca bir vakıfla belediye arasındaki taşınmaz anlaşmazlığı olarak görülemez. Kamu kurumlarıyla iş birliği içinde kurulan, bağışlarla gelişen ve topluma açık bilim hizmeti üreten girişimlerin geleceği açısından da önemli sorular ortaya çıkarıyor:
Bir kamu kurumunun desteği ve resmî anlaşmasıyla kurulan bir bilim yerleşkesinde, yıllar içinde ortaya konulan emeğin ve yapılan yatırımların geleceği nasıl güvence altına alınacak?
Belediyenin daha önce mümkün gördüğü yeni iş birliği modeli neden hayata geçirilemedi?
Bilimler Köyü’nün hukuka uygun koşullarda faaliyetlerini sürdürebilmesi için hangi çözümler değerlendirildi?''
BİLİMLER VAKFI’NDAN ÇAĞRI
Bilimler Vakfı olarak talebimiz, devam eden hukuki uyuşmazlığın Bilimler Köyü faaliyetlerini sona erdirmeyecek bir çözümle sonuçlandırılmasıdır.
Foça Belediyesini, ilgili kamu kurumlarını ve yerel yöneticileri, Bilimler Köyü’nün geleceğini güvence altına alacak, mevzuata uygun ve kalıcı bir çözüm için yeniden görüşmeye davet ediyoruz.
Bilimler Köyü’nün faaliyetlerinin, hukuki süreçler tamamlanmadan fiilen sona ermesine yol açabilecek adımlardan kaçınılmasını istiyoruz.
Bilimsel düşünceye, özgür öğrenmeye ve gönüllü emeğe dayanan bu kurumun varlığını sürdürmesi, yalnızca Foça’nın değil, tüm Türkiye’nin ortak yararınadır.
Kamuoyunu, bilim insanlarını, akademik kurumları, eğitim kuruluşlarını ve basın mensuplarını Bilimler Köyü’nün geleceğine ilişkin gelişmeleri izlemeye ve bu konudaki kamusal tartışmaya katkı sunmaya davet ediyoruz.
Bilimler Vakfı
Web: www.bilimler.org
Facebook: facebook.com/bilimlerkoyu
Instagram: instagram.com/bilimlerkoyu
X: x.com/BilimlerKoyu
YouTube: Bilimler Köyü



