Anadolu’nun son karatabağı ve UNESCO Yaşayan İnsan Hazinesi unvanı sahibi parşömen ustası İsmail Araç, 93 yaşında yaşamını yitirdi.
Tarihi M.Ö. 2. yüzyıla dayanan parşömen üretimini Bergama’da geleneksel yöntemlerle sürdüren Araç’ın vefatı, kentte büyük üzüntüyle karşılandı.
1933 yılında Bergama’da dünyaya gelen İsmail Araç, maddi imkansızlıklar nedeniyle eğitim hayatına devam edemeyerek genç yaşta zanaata yöneldi. Debbağlığa ilk olarak 1953 yılında Bergama Tabakçılar Köprüsü altındaki ustaların yanında çırak olarak başlayan Araç, askerlik görevinin ardından 1955 yılında mesleğine geri döndü.
KİMYASAL KULLANMADAN ÜRETİM YAPIYORDU
Hayvan postlarını kol gücüyle işleyip kullanılacak malzeme haline getirme sanatı olan "karatabaklık" geleneğini 1955'ten bu yana sürdüren usta, 1960 yılında kendi tabakhanesini açtı. Tarihte ilk kez Pergamon’da (Bergama) üretilen parşömen kağıdını aslına uygun olarak imal eden Araç, üretim sürecinde hiçbir yapay kimyasal madde kullanmamasıyla tanınıyordu. Deriyi tüylerinden ve yağlarından arındırırken "kavaleta" ve "flota" adı verilen özel bıçaklar kullanan usta, çözücü olarak yalnızca kireç, zırnık ve palamut gibi tamamen doğal maddelerden yararlanıyordu.
ZANAATINI GELECEK NESİLLERE AKTARDI
Mesleğin yok olmaması için ömrü boyunca mücadele eden İsmail Araç, parşömen yapımı alanında kendisi gibi usta olacak iki kadın çırak yetiştirdi. Çıraklarından Demet Sağlam Tokbay’ı 2017 yılında, Nesrin Ermiş Pavlis’i ise 2020 yılında usta ilan eden Araç için 2017'de geleneksel peştemal kuşatma töreni düzenlenmişti.
PEK ÇOK ÖDÜLE LAYIK GÖRÜLMÜŞTÜ
Geleneksel parşömen üretimini yaşatma gayretiyle pek çok belgesele konu olan ve ödüller alan İsmail Araç'ın başarıları ulusal ve uluslararası düzeyde tescillenmişti. Araç'ın kariyerindeki önemli ödül ve unvanlar şöyle sıralanıyordu:
2015: İzmir Büyükşehir Belediyesi 13. Tarihe Saygı ve Yerel Koruma Yarışması Jüri Özel Ödülü
2017: Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı" unvanı
2021: UNESCO Bilim Kurulu tarafından "Yaşayan İnsan Hazinesi" ödülü (Ödülünü 11 Ocak 2022'de Ankara Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen törenle almıştı).