Dünya Bergama’daki keşfi konuşuyor: Tarihi reçete gün yüzüne çıktı!

Arkeoloji dünyasında taşları yerinden oynatan, tıp tarihini yeniden yazdıracak devrim niteliğinde bir keşfe imza atıldı. Modern tıbbın babalarından sayılan hekim Galen’in doğum yeri olan antik Pergamon (Bergama), yaklaşık 1900 yıl sonra dünyanın en sıra dışı ilaç formülüne ev sahipliği yaptığını kanıtladı.

Bilim insanları, Bergama Müzesi’nde bulunan Roma dönemine ait bir cam şişede (unguentarium), tarihte ilk kez fiziksel kanıtlarıyla belgelenen "insan dışkısı bazlı" bir ilaç karışımı buldu.

Galen’in gizemli reçetesi 1900 yıl sonra doğrulandı

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nden arkeolog Cenker Atila başkanlığında yürütülen ve Journal of Archaeological Science: Reports dergisinde yayımlanan çalışma, antik metinlerde geçen ancak bugüne kadar fiziksel izine rastlanmayan bir tedavi yöntemini tescilledi.

Bergama’da bulunan cam şişenin içindeki kahverengi kalıntıları inceleyen uzmanlar, yüksek teknoloji ürünü analizler (GC-MS) sonucunda sarsıcı bir içeriğe ulaştı: İnsan dışkısı, zeytinyağı ve yoğun miktarda kekik.

Arkeolog Cenker Atila: "Antik metin bilgilerimiz sayesinde, bunun ünlü Romalı hekim Galen tarafından kullanılan tıbbi bir karışım olduğunu hemen anladık. Galen’in bizzat tarif ettiği ilacı bulmak bizim için büyük bir sürpriz ve heyecan kaynağı oldu."

Bergama: Antik dünyanın sağlık başkenti

Bu keşif, Bergama’nın neden antik çağın en önemli tıp merkezi olduğunu bir kez daha kanıtladı. Üç Roma imparatoruna hizmet eden Bergamalı hekim Galen’in 1500 yıl boyunca tıp dünyasını şekillendiren öğretileri, bu bulguyla somut bir gerçekliğe dönüştü.

Keşfin Teknik Detayları:

Biyobelirteçler: Analizlerde insan dışkısına özgü coprostanol ve 24-ethylcoprostanol bileşikleri tespit edildi.

Kekik Mucizesi: Karışımdaki kekiğin hem antibakteriyel özelliklerinden yararlanmak hem de ağır kokuyu bastırmak amacıyla eklendiği düşünülüyor.

Kullanım Alanı: Bu sıra dışı karışımın o dönemde iltihaplanmalar, enfeksiyonlar ve üreme bozukluklarının tedavisinde kullanıldığı tahmin ediliyor.

Modern tıbbın atası: "Gaita Nakli"

Araştırmacılar, Bergama’da bulunan bu ilacın modern tıpta kullanılan "gaita nakli" (sağlıklı bir donörden alınan dışkının hastaya aktarılması) yönteminin antik bir öncüsü olduğuna dikkat çekiyor. Günümüzde FDA onaylı olan ve bağırsak enfeksiyonlarında kullanılan bu yöntem, Romalıların binlerce yıl önce biyolojik dengenin önemini kavradığını gösteriyor.

Dünya basınında yankı uyandırdı

Oxford Üniversitesi’nden Emeritus Profesör Nicholas Purcell gibi önemli isimler, bulguların bilimsel açıdan son derece ikna edici olduğunu belirterek, Bergama’daki bu keşfin antik tıp uygulamalarının metinlerden ibaret olmadığını kanıtladığını vurguladı.

Tarihin en iğrenç ama en etkili ilaçlarından biri olarak kabul edilen bu karışım, Bergama’nın dünya tıp mirasındaki sarsılmaz yerini bir kez daha altın harflerle yazdırdı.