Bergama Ticaret Odası (BERTO) yıllardır atıl durumda bulunan ve 14 mirasçıya bölünen 600 yıllık tarihi Taşhan’ı bünyesine katmak için harekete geçti. Yapının yeniden kente kazandırılması için satın alma süreci başlatıldı.
Sultan II. Murad döneminde 1431 yılında inşa edilen ve asırlarca kent ticaretinin merkezinde yer alan tarihi Taşhan, çok hisseli yapısı ve bürokratik engeller nedeniyle kaderine terk edilmişti. Mülkiyet kilitlenmesini çözmek adına yaklaşık 11 milyon TL’lik bütçeyi gözden çıkaran oda yönetimi, satın alma işlemlerini sonuçlandırmak için girişimlerini üst seviyeye taşıdı.
MİRASÇILARLA GÖRÜŞMELERDE SON AŞAMAYA GELİNDİ
Özel mülkiyete geçmesinin ardından koruma izinleri ve hisse uzlaşmazlıkları sebebiyle müdahale edilemeyen eser için mekik diplomasisi yürüten BERTO, 14 mirasçı ile sürdürdüğü görüşmelerde son aşamaya geldi. Satın alma işleminin tamamlanmasıyla birlikte tarihi yapının mülkiyeti tek bir kurumsal çatı altında toplanmış olacak.
Satın almanın hemen ardından kapsamlı bir restorasyon projesinin başlatılması hedefleniyor. UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Bergama’nın merkezindeki Taşhan’ın; yöresel ürünler ile el sanatlarının yer alacağı dinamik bir çarşıya, kültür-turizm odaklı sosyal mekanlara ve kentin yeni prestij sembolüne dönüştürülmesi planlanıyor.
TAŞHAN
Taşhan (Hacı Hekim Hanı olarak da anılır), Erken Osmanlı Dönemi’nin bölgedeki en önemli sivil mimari ve ticaret örneklerinden biridir.
Giriş kapısı üzerinde yer alan kitabesine göre Hicri 835 (Miladi 1431-1432) yılında, Sultan II. Murad döneminde Hatip Mahmud'un oğlu Hibetullah Çelebi tarafından yaptırılmıştır.
Tek başına inşa edilmiş bir han değildir; çevresindeki İncirli Mescit, Küplü Hamam ve günümüze ulaşamayan Eski Taşhan Medresesi ile birlikte bir vakıf külliyesi (sosyal-ticari kompleks) olarak tasarlanmıştır.
Kervan yollarının geçtiği ve kentin batıya açılan ticaret aksı üzerinde konumlanan yapı, şehre gelen kervanların, tüccarların ve seyyahların konaklaması, mallarını depolaması ve ticaret yapması amacıyla bir kervansaray/şehir içi hanı olarak hizmet vermiştir.
Mimari Özellikleri
Yapının inşasında kesme taş, moloz taş ve tuğlanın bir arada kullanıldığı Erken Osmanlı almaşık duvar tekniği hâkimdir.
Bergama'nın zengin antik geçmişinin (Pergamon) bir yansıması olarak, hanın iç mekanlarında, sütunlarında ve sütun başlıklarında Roma ve Bizans dönemlerine ait devşirme mimari parçalar kullanılmıştır.
İlk yapıldığında tek katlı veya revaklı bir yapı olan hanın üst katı, 18. ve 19. yüzyıllarda yapılan ilavelerle genişletilmiştir. Bergamalı yerel tarihçi Osman Bayatlı'nın aktardığına göre, alt katın tonozlarına binen yükü hafifletmek ve yalıtım sağlamak amacıyla inşaatta çam kabuklarından faydalanılmıştır.
Geniş bir iç avlu etrafında sıralanan odalardan oluşan Taşhan, zaman içinde yangınlar, bakımsızlık ve çöküntüler nedeniyle harap duruma gelmiş; üst örtüsünün ve ahşap kısımlarının büyük bölümü kaybolmuştur. Ancak özgün kitabeli kapısı ve revaklı avlusunun bazı antik mermer sütunları günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Bergama'nın tarihi kentsel dokusu içinde önemli bir kültür varlığı olarak korunmaktadır.
