07.04.2022, 11:30

Ramazan Pidesi, Paskalya Çöreği, Matza...

Üç büyük dinin en önemli bayramları uzun zamandır ilk kez aynı ayın içinde buluştu. Ramazan, Paskalya ve Hamursuz bu yıl Nisan'da kutlanıyor.

İlginçtir, hemen tüm dinlerde uzun oruç dönemleri genellikle şenlikli kutlamalarla başlıyor veya bitiyor. Hıristiyanların Karnaval kutlamaları Paskalya ile sonlanacak büyük oruçtan önce herkesin yiyip içip eğlenceye doyduğu bir kutlama özelliği taşırken Müslümanlar ise hem bir ay süreyle iftarda Ramazan'ın keyfini sürüyor hem de orucun sonunu Ramazan Bayramı ile katmerlenmiş biçimde kutluyor.

Bu yıl 1 Nisan'da başlayıp 1 Mayıs'ta sona erecek Ramazan'ın hemen ardından Ramazan Bayramı gelecek. Çocuklara şeker hediye etme geleneği sayesinde hafızalarımıza Şeker Bayramı olarak da yerleşen Ramazan Bayramı'nın en görkemli kutlanmaları tarihçilere bakılırsa 1900'lerin sonunda genellikle büyük şehirlerde yaşanmış. En şatafatlı eğlencelerin merkezi ise İstanbul Şehzadebaşı'nda Direklerarası semtiymiş. Ramazan süresince düzenlenen Karagöz, kukla, meddah gösterilerinde toplumun her kesimi buluşur, birlikte ağız tadıyla bayram kutlarmış. Artık kimsede ağız tadı kalmadı, yoksullaşan geniş kitleler iftar çadırlarında karın doyurmaya çalışıyor...

Yıllar önce çalıştığım Grup 7 İletişim'in her sene farklı bir tema çerçevesinde yayınladığı;  bu topraklarda yaşayan Türk, Rum, Ermeni, Çerkes gibi farklı kültürler ve kimlikleri konu alan yılbaşı ajandalarından birinde İstanbul beyefendilerinden Suat Erdener İstanbul'un eski Ramazanlarını şöyle anlatıyordu:

''Ramazan ayı, İstanbul'un en güzel günleriydi. Özellikle çocuklar için. En başta Fatih, Vezneciler, Şehzadebaşı gelirdi sonra Kadırga, Karagümrük, Şehremini. Süslenmiş at arabalarıyla gezintiler yapılır, aileler birlikte Karagöz seyretmeye koşardı. Kukla gösterileri, ip cambazları, hokkabazlar olurdu.Çadır tiyatrolarında İsmail Dümbüllü ve Naşit'in tiyatroları en iyileriydi. Kantolar ve danslar olurdu''. Fantastik bir dünyadan bahsediyordu Erdener, sanki hiç varolmamış masal gibi bir dünya.

Neyse ki Ramazan'a özgü lezzetlerden bugün hala yaşayan Ramazan pidesi ve güllaç gibi tatlar var! Ramazan pidesinin neden sadece bir ay çıktığını merak edenler için şöyle bir not ekleyelim; Rivayete göre 17. yüzyılda fırınlar Ramazan'da özel bir hamurkar ile özel pişirici tutarmış. Hamurkarlar yalnızca Ramazan ayında çalışırlarmış. Özellikle Kastamonu, Safranbolu, Karabük ve Trabzonlu ustaların elinden çıkan pidelerin tadına doyum olmazmış. Ramazan pidesinin bu maharetli ustaların çalışma takvimine göre yılda sadece bir ay çıkması zaman içinde yerleşik bir kural olmuş.

***

Gelelim Nisan ayının ikinci önemli dini bayramı olan Paskalya'ya. Hristiyanlıktaki en eski ve en önemli bayram olan Paskalya  bu sene 17-24 Nisan'da kutlanıyor. Paskalya'da esasen İsa'nın çarmıha gerildikten sonraki üçüncü günde dirilişi kutlanıyor. Doğu ve Batı kiliseleri arasında farklılıklar söz konusu ancak Paskalya dönemi yaklaşık olarak mart sonundan nisan sonuna kadar olan dönemi kapsıyor. Sert kuralların olduğu bir dönem aynı zamanda Paskalya. Örneğin Rumlar İsa'nın çarmıhta can verdiği Cuma günü perhize giriyor; et ve hayvansal hiç bir gıda tüketmiyor. Cumartesi gecesine dek yas tutuluyor. Cumartesi gecesi cemaat kiliselere gidiyor. Rum ve Rus Ortodoks Kiliselerinde gece ayinlerinden önce kilise dışında bir ayin alayı düzenleniyor. Alay kiliseden çıkarken hiç ışık yakılmıyor; dönüşte ise, İsa'nın dirilişini simgelemek için yüzlerce mum yakılıyor.Gece yarısından sonra eve dönülüyor ve kırmızı yumurta tokuşturuluyor. Paskalya, pazar günü tüm aileyi sofrada buluşturuyor. Saç örgüsü biçiminde yapılan Paskalya çöreği ise o gün sofranın baş tacı kabul ediliyor. Ne mutlu ki, İstanbul'un bazı semtlerinde, özellikle Kurtuluş ve Şişli'de çok leziz Paskalya çöreği yapan pastaneler hala mevcut.

***

Pesah ya da Hamursuz Bayramı ise 2022'de 15-23 Nisan'da kutlanacak. Mısır’da kölelikten kurtarılan Antik İsraillilerin göç hikâyesini anan bir bayram olan Pesah'ın sözlük karşılığı 'üzerinden geçmek, atlamak'. Yahudi bayramları arasında en çok kutlanan bayramlardan biri olan Pesah, İsrailoğullarının Mısır'da esaretten kurtulmaları anısına kutlanıyor. Mısır'dan çıkarken hazırladıkları hamurun mayalanmasına vakit kalmadığı için yolda 'hamursuz' diye anılan mayasız ekmek yemek zorunda kalıyorlar. Pesah'ta Musevilerin 'Matza' yani hamursuz yeme geleneği de bu olaya dayanıyor. Matza, sadece su ve unla yapılan mayasız ekmek. Pişirilirken devamlı karıştırılıp, kabarması engelleniyor. Yaklaşık sekiz gün boyunca evlerde mayalı yiyecekler kesinlikle tüketilmiyor.

Savaşlara, ayrışmalara, kutuplaşmalara inat;

Nisan'da kutlayacağımız tüm bayramların inanan inanmayan herkese iyilik ve dayanışma getirmesi; sofralardan.Ramazan pidesi, Paskalya çöreği ve Matza'nın eksik olmaması dileğiyle...

Ramazan Pidesi,

Paskalya Çöreği,

Matza...

Yorumlar (0)
banner17
Günün Karikatürü Tümü
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 19 45
2. Fenerbahçe 19 41
3. Başakşehir 19 37
4. Beşiktaş 18 35
5. Trabzonspor 19 35
6. Adana Demirspor 19 34
7. Konyaspor 19 27
8. Kayserispor 19 26
9. Alanyaspor 19 25
10. Karagümrük 19 22
11. Ankaragücü 19 22
12. Giresunspor 19 21
13. Gaziantep FK 19 19
14. Kasımpaşa 19 19
15. Antalyaspor 18 18
16. Sivasspor 19 18
17. Hatayspor 18 17
18. İstanbulspor 19 15
19. Ümraniye 19 14
Takımlar O P
1. Eyüpspor 20 41
2. Samsunspor 20 38
3. Keçiörengücü 20 36
4. Bodrumspor 20 35
5. Pendikspor 20 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 19 34
8. Boluspor 20 33
9. Sakaryaspor 20 31
10. Manisa FK 19 28
11. Göztepe 20 27
12. Adanaspor 20 22
13. Tuzlaspor 20 19
14. Altay 20 18
15. Erzurumspor 20 18
16. Altınordu 20 16
17. Ö.K Yeni Malatya 20 13
18. Denizlispor 20 12
19. Gençlerbirliği 20 10
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 17 44
2. Real Madrid 17 41
3. Real Sociedad 18 38
4. Atletico Madrid 18 31
5. Villarreal 18 31
6. Real Betis 17 28
7. Osasuna 18 28
8. Athletic Bilbao 18 26
9. Rayo Vallecano 18 26
10. Mallorca 18 25
11. Girona 18 21
12. Valencia 17 20
13. Espanyol 18 20
14. Almeria 18 19
15. Sevilla 18 18
16. Getafe 18 17
17. Celta Vigo 18 17
18. Real Valladolid 18 17
19. Cadiz 18 16
20. Elche 18 6

Gelişmelerden Haberdar Olun

@