Komşuluk

Bütün yazarların çalışma yöntemleri okurların her zaman ilgisini çeker. Yazarken nereden esinlendikleri, anlatılan olay ve kahramanların gerçek olup olmadıkları gibi konular… Okurlarla bir araya geldiğimde bana en çok sorulan, bu kadar farklı konuyu nereden bulduğum oluyor. Aslında bana göre bir yazarın deneme yazılarında yaşanmışlıklar öncelikli olması gerekiyor; ama benim için okuduğum kitaplar daha ağırlıklı bir yer tutmaktadır. Kimi zaman bir dize, bir öykü, kitabın bir tümcesi, bir düşünce kıvılcımı, yazacağım denemenin çıkış noktasını, konusunu oluşturuyor. Nitekim son olarak okuduğum Héléne L’Heuillet’in Komşuluk adlı kitabı beni bu konu üstünde düşünmeye yöneltti. Yazar bu ilişkiyi şöyle açıklıyor:

“Komşuluk ilk olarak karşı karşıya olmadır. Karşı komşu benim benzerimdir, alter ego’mdur, diğer bendir. Birbirimizin yüzüne bakarız. Pencereden bakınca bir yüz ararız. Ne kadar benzer olsak da bir o kadar farklıyızdır. Farklı olsak da yine de benzerizdir.”

Kitabı bitirdiğimde, bu yaşıma değin ilişkide bulunduğum komşuları düşündüm. Tek bir tümceyle özetlemem gerekirse: ben çok şanslıyım! Bugüne kadar hiçbir komşumla en küçük bir sorunum olmadığı gibi onlarla her zaman uyumlu bir ilişkimiz olmuştur. Oysaki başka arkadaşlarımın yakınmalarından biliyorum. Bir komşunun diğerlerine karşı ölçüsüz ve saygıdan uzak davranışları, içinde bulundukları huzur ortamını nasıl etkileyebiliyor.

Eski Yunan şairi Hesiodos, bin üç yüz yıl önce şöyle demiş: ”İyi komşu ne kadar büyük bir nimetse, kötü komşu da o kadar büyük bir bahtsızlıktır.”

Yeri geldiğinde çocukluk dönemimin komşuluk ilişkilerini anlatıyorum. Bugün bunlar yalnızca anıların, öykülerin konusunu oluşturabilir. Sabahtan akşama sokak kapılarının açık olduğu, avlularda hayatın paylaşıldığı, yaşanan acı ve sevinçlere her bireyin ortak olduğu komşuluklar… Elbette ki tek katlı evler buna elverişliydi, teknolojik olanaklar sınırlıydı gibi birçok neden sıralayabiliriz, ama kesin olan şu var: Bu evler apartmanlara dönüştüğünde, komşuluk ilişkilerine de yeni sınırlar çizilmeye başlandı. Daha bir resmiyet kazandı, insanlar arasında bir mesafe oluştu diyebiliriz. Kuşkusuz ekonomik gelişmelerin de bu ilişkilerin şekillenmesinde önemli bir payının olduğunu ekleyebiliriz.

Konuyu yalnızca mahalledeki kapı komşuluğu olarak sınırlayamayız. Ülkelerin birbirleriyle olan yakınlaşması, en az bireysel ilişkiler kadar önemlidir. Bunun da ülkenin insanlarından çok, yönetimlerin tutumlarına ve siyasi anlayışlarına göre değiştiğini söylemekle yetinelim.

Komşuluğun bir sanat olduğunu söyleyenlere de hak vermek gerekir. Mahremiyetin korunması kadar, dostluk ve içtenlik sınırlarının belirlenmesinde, karşılıklı güvenin oluşmasında, bu sanatın ne denli önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu ilişki içindeki evlerin eşikleri de, sınırların başlangıç noktalarını oluşturmaktadır. Unutmayalım ki hoşgörü değerlerimiz arttıkça, kırılganlığımız da aynı ölçüde çoğalmaktadır.

Saygı ve sevgimizi eksiltmediğimiz sürece, komşuluk ilişkilerimizin her zaman keyifli olacağını, bunun hayatımıza farklı bir anlam katacağını düşünüyorum.