İngiltere'de Son Durum; Batı, Nereden Nereye?

Neoliberalizm için işlerin yolunda gittiği bir yer yok. Trump, ve Johnson’ın, özgürlükler ülkesi Amerika, ve üzerinde Güneş batmayan ülke İngiltere’de iktidara gelmeleri neoliberalizmden bir sapma değil, onun bir sonucuydu. Trump’ın yerine lacivert Trump geldi, Johnson hala iktidarda.

Son günlerde İngiltere’de hemşireler ayakta. Johnson hükümetinin hemşirelerin ücretlerine %1’lik zam teklifi ‘’acınası’’ olarak nitelendirildi ve Royal Collage In Nursing(Kraliyet Hemşireleri Koleji) adında bir sendika önderliğinde hemşireler ses yükselttiler.  Mart’ta, sendikanın bir grev örgütlemesi halinde üyelerine maddi destek sağlayabilmesi için 35 milyon sterlinlik bir fon oluşturulmuştu(1). RCN, %1’lik zam teklifine karşı, %12.5’lik bir artış talep etmişti. Bu talep, halktan büyük destek gördü. 19 Mart’ta yapılan bir ankete göre seçmenlerin %71’i hemşirelerin mücadelesini haklı bulurken, %5’i Johnson hükümetine arka çıktı(2). Diğer pek çok anket de buna benzer sonuçlar vermişti. İngiltere’deki yasalara göre bir sendikanın grev örgütleyebilmesi için, üyelerin %50’den fazlasının greve evet oyu verdikleri bir seçim yapılmalı(3). RCN, bunu sağlayabilmek adına, ön saflardaki 25000 üyesine eğitim vermesi için önemli bir uzman tuttu ve mücadelede ne kadar kararlı olduklarını gösterdi(4).

Birleşik Krallık'ın en büyük elektrik ve gaz tedarikçisi olan Centrica’ya ait British Gas isimli şirket, istihdam koşullarındaki değişiklikler konusunda mühendisleriyle uzun süredir devam eden bir anlaşmazlık içindedir. 9 ay süren anlaşmazlık, GMB sendikası tarafından desteklenen mühendislerin sayısız greviyle sonuçlandı(5). GMB, 1889’da kurulan bir genel sendika olarak, İngiltere’deki işçi mücadelesinde önemli bir yere sahipti. İşçi Partisi’ndeki bileşenlerden biri olarak Corbyn’i destekledi(6).

Mühendislerden, ek ücret ödemeden daha uzun saatler çalışmalarını gerektiren yeni sözleşmeler imzalamaları istendi. Başlangıçta, yaklaşık 1000 mühendis istihdam sözleşmelerindeki değişiklikleri kabul etmeyi reddetti. British Gas, mühendisleri yeni sözleşme şartlarını kabul etmekle işten çıkarılmak arasında seçim yapmaya zorlayan bir strateji uyguladı. Pek çok mühendis hoşnutsuz olsa da, yeni iş sözleşmelerini imzaladı, ancak Centrica, personelinin % 2'sinin (yaklaşık 500 çalışan) yeni iş sözleşmelerini kabul etmediğini ve bunun sonucunda işten çıkarıldığını doğruladı.

Mart sonunda şirketin 50000 kadar müşterisi, şirkete imzalı bir dilekçe yolladı. Dilekçe, şirketin ‘’ya kabul et, ya kovul’’ politikasını topa tutuyordu. Dilekçenin arkasında 38 Degrees(38 Derece) isimli bir kampanya grubu vardı(7).

Yine bu yıl Nisan ayında, University And Collage Union(Üniversite ve Kolej Birliği) isimli sendikanın çatısı altında birleşen Leicester Üniversitesi personeli, toplu işten çıkarmalara karşı, endüstriyel eylem lehine oy kullandı. Endüstriyel eylem, Batı’daki sendika mücadelesi jargonunda, kötü çalışma koşullarını veya düşük ücretleri protesto etmek veya işverenle pazarlık gücünü artırmak için çalışanlar tarafından gerçekleştirilecek her türlü organize protestoyu (grev, bilinçli yavaşlama ve fabrika işgali dahil) tanımlamakta kullanılan bir terimdir.

Sendikaya üye üniversite çalışanları, sendikadaki seçimlerde % 70'in biraz altında bir oranla, endüstriyel eylem lehine oy vermişti. Eylemin başlamasıyla eyleme destek veren işçi sayısı %84’e çıkmıştı. Üniversitede 81 yaşındaki emekli bir profesörün, eylemi desteklediği için fahri doktora unvanının elinden alınmasıyla tehdit edildiği ortaya çıkmıştı. Peter Armstrong, üniversitenin personellerle ilgili güttüğü politikayı eleştiren birçok akademisyenden sadece biriydi(8).

Tüm bunların yanında pek çok ufak tefek grev ve protesto da gerçekleşti. Deliveroo kuryelerinin Nisan’daki grevleri, bunların arasında herhalde en çok duyulanıydı. 56’dan fazla üniversitede de öğrenciler, yüksek yurt ve öğrenci evi kiralarını uzun süredir protesto etmektedirler.

Yine de İngiliz sermayedarlar, diğer tüm sermayedarlar gibi, işçileri maksimum düzeyde sömürmeye çalışmaya devam ediyorlar ve kökleri kurutulana kadar da edecekler. İngiltere’de pandeminin ve Brexit’in birleşmesinden doğan, boş iş pozisyonu rakamları Mart ayından bu yana yüzde 18 arttı ve toplam açık pozisyon sayısı şu anda bir milyona yaklaşıyor. Özellikle de Londra'daki büyük ölçekli göçlerden sonra işverenler için işçi bulmak zorlaştı. Bir tahmine göre , pandeminin başlamasından bu yana Londra'nın nüfusu 700.000 azaldı .

Bu boş iş pozisyonları doldurulmadı. Nedeni ise işverenlerin yeni işçi çekmek için ücret artırmayı reddetmeleri ki pandemi başladığında ücretler zaten çok düşüktü ve mali krizden bu yana artışlar durmuştu(9).

Artan işçi mücadelesinin İngiltere’deki siyasi mücadelede, partiler arasında etkisi ne oldu? Labour Party (İşçi Partisi), kurulduğundan beri heterojen bir yapıdaydı. Bugünün genel başkanı ve eğilimi üretim araçlarının özel mülkiyetine toptan karşı olabilirken, bir sonrakinin bir sosyal demokrat olması ya da tam tersi, İP içinde normal bir durumdu.

Bugünün başkanı Keir Starmer, bir demokratik sosyalist Corbyn’in yerini almış bir sosyal demokrat. İP tarihinde böyle bir değişime seçmen kitlesi, bugün, belki de ilk defa bu kadar öfkeli. 1884 yılında kurulmuş bir dernek olan Fabian Society’nin yaptığı bir ankete göre parti taraftarları, partinin Jeremy Corbyn'in yarattığı "işçi rüzgarını" kullanmak yerine Starmer’ı tercih etmesine karşı çok öfkeli.

Bu öfke, İP’nin arkasındaki güç olan sendikalarda da kendisini gösteriyor. Sendikalar, İP'nin kuruluşundan bu yana ona istikrar, finans ve aktivist bir taban sağladı. Partinin birinci yüzyılının büyük bölümünde, İP'nin yapıları içinde sendika egemenliği geniş kabul gördü. 1993 yılına kadar parti konferansı oylarının yüzde 90'ını sendikalar kontrol ediyordu. 1997'ye kadar Ulusal Yürütme Komitesi’nde (NEC) fiili çoğunluk sendikaların elindeydi. 1981 ile 2014 arasında parti liderlerini seçen seçmen kitlesi oylarının en az üçte biri de sendikaların elindeydi. Nisan 2020'de Keir Starmer'ın parti başkanı seçilmesinin ilk yılında, İP’ne bağlı sendikaların yarısından fazlası onun politikalarına ya da liderliğine alenen saldırdı. Corbyn ise başkanlık hayatı boyunca sol sendikaların uzun süredir hayalini kurdukları bir lider olarak varlığını sürdürmüştü(11).

Corbyn sol sendikaların hayalini uzun süredir kurmakta oldukları türden bir liderdi, Marksistlerin değil. Yine de; önce Corbyn gibi, bir gelişmiş Batı ülkesi için olabildiğince sol bir liderin İP gibi bir partinin lideri olması, Starmer gibi birinin İP tarihi boyunca ilk defa bu kadar hoşnutsuz karşılanması ve her yıl artan işçi hareketliliği, sonunda Marksizmin güçlenmesiyle daha radikal bir işçi sınıfını oluşturacak bir bütünün sürekli adımları olabilir ve kuvvetle muhtemel öyle olacaktır; "Batı işçilerinde radikal sol mücadelenin basamaklarının."

---------------------

1.https://www.bbc.com/news/uk-politics-56288237

2.https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/nurses-strike-nhs-pay-rise-poll-b1819589.html

3.https://www.rcn.org.uk/magazines/bulletin/2021/april/industrial-action

4.https://www.theguardian.com/society/2021/may/10/nurses-receive-activist-training-to-mobilise-for-strike-action

5.https://www.rosenblatt-law.co.uk/media/british-gas-fire-and-rehire-boiler-engineers-resulting-in-mass-dismissals-unfair-dismissal/#:~:text=Originally%2C%20around%201000%20engineers%20refused,contractual%20terms%20or%20being%20dismissed.

6.https://en.wikipedia.org/wiki/GMB_(trade_union)

7.https://www.theguardian.com/business/2021/apr/01/thousands-british-gas-customers-switch-fire-rehire-plan

8.https://www.theguardian.com/education/2021/apr/15/leicester-university-staff-vote-for-industrial-action-over-job-cuts

9.https://tribunemag.co.uk/2021/05/if-employers-want-to-fill-jobs-its-time-to-raise-wages

10.https://fabians.org.uk/keirs-next-year-the-results/

11.https://fabians.org.uk/make-or-break/