''Bir suçlunun hikayesi, bir devrin de hikayesi''

Dolandırıcılık bu topraklardaki en eski mesleklerden biri. Bazıları var ki, bu alanda virtuoz mertebesine ulaşmış; neredeyse hayranlık uyandıracak ölçüde zekice yöntemlerle sanat icra eylemiş.

Direklerarası'nda sahnede izleyip aşık olduğu kadın oyuncu için tiyatro kumpanyası kurmaya yeltenen, başarısız olunca türlü dolaplar çevirerek hocalık, falcılık, büyücülük gibi işlere soyunan, defalarca cezaevine girip çıkan sıradışı şahsiyet Mahmut Saim, Eyüplü meşhur kadın avcısı Halit, hayali kitapların çevirmeni Habil Adem, ağır ceza hakimliğinden uyuşturucu işlerine 'terfi eden' Ziya Hilmi, Pera Palas'ı dolandıran Galip Efgani, sanatçı ruhlu hırsız Fantoma Mehmet, efsane eşkiya Koçero, Cumhuriyet tarihinin büyük dolandırıcısı, taklit ustası Selçuk Parsadan ve niceleri gibi.

Suç dünyasına yönelik araştırmaları ve kitaplarıyla tanınan gazeteci Cengiz Erdinç ile yazar Murat Toklucu, bir dönemin şöhretleri ''kendinden menkul'' bir takım gangster, dolandırıcı ve soyguncuları yani memleketin azılı ve aynı zamanda ''şahsiyetli'' suçlularını ''Kanun Dışında''kitabıyla (Doğan Kitap, Mart 2022) gün ışığına çıkardı.

Kitapta soygun yaptığı evlere tavanları delerek giren Fantoma Mehmet, Galata'da kurduğu İş Bitirgenliği Acentesi ile önüne geleni dolandıran Mahmut Saim,İstanbul'dan İskenderiye'ye yüzlerce kadını evlilik vaadiyle dolandıran Eyüplü Halit, Pera Palas'ta üç Meksikalı kadınla üç ay yaşayıp sadece 50 kuruş ödeyen Galip Efgani, Türkiye adına sahte belgelerle Kanada’dan sipariş ettiği 40 bombardıman uçağını İspanya İç Savaşı’na göndermeye çalışan Ekrem König gibi hayatları boyunca suça meyletmiş, kariyerlerini sivri zekalarına borçlu olan insanların hikayeleri var. Kitap sadece bu egzantrik suçluları anlatmakla kalmıyor; Türkiye'nin son yüzyılının toplumsal ve siyasi panoramasına dair hafızayı da tazeliyor.

'Devlet zırhı'yla suç işleyenler

Bu sıradışı suçluların akla hayale sığmaz eylemlerinde zaman zaman benzeşen yanlar var. Kamu gücünü paravan edinerek işlenen suçlar bunun en çarpıcı örneği. Kimi elverişli durumlarda suçun 'kamu otoritesi'' zırhıyla nasıl yaygınlaşabildiğine, bir takım ''kara delik''ler sayesinde suçluların nasıl görünmez olup suç işlemeye devam ettiklerine ve aslında bu pratiğin Abdülhamit döneminden günümüze ilginç bir süreklilik arz ettiğine tanık oluyorsunuz kitapta.

“Devlet sopasıyla” dolandırıcılığa soyunan suçlular her devirde karşımıza çıkıyor. Bunlardan biri de 1930'ların ünlü isimlerinden Sarı İhsan. Mesleğe yankesicilik, manitacılık ve zarfçılıkla başlayan Sarı İhsan, “kamu otoritesini” keşfedince belediye zabıtası kimliğine bürünerek esnafa cezalar yağdırıyor, hatta bastırdığı makbuzlarla bizzat alacaklarının tahsilatını yapıyor. Siyasi değişim dönemleri suçlular için iştah açıcı fırsatları doğuruyor. Nitekim Demokrat Parti döneminde kendisini Demokrat Parti Aydın İl İdare Kurulu üyesi olarak tanıtan Hüseyin Erdoğan adlı zat, cebinde üst düzey polis müdürü ve Milli Emniyet müfettişi kimlikleriyle sanatını icra edebiliyor. Hatta kimi kurbanları arasında Emniyet Genel Müdürü dahil üst düzey bürokratlar yer alabiliyor.

Ayrıca devlet eliyle çıkarılan Milli Koruma Kanunu veya Varlık Vergisi gibi düzenlemeler de dolandırıcıların ekmeğine yağ süren uygulamalar olarak hafızalara yerleşiyor. ''Kanun Dışında'', ele aldığı suç insanlarıyla, dönemin siyasi, toplumsal dinamikleriyle ve yine dönemin basın yayın organlarının suça ve suçluya yaklaşımıyla son derece ilgi çekici bir başvuru kaynağı haline geliyor.

Cengiz Erdinç ve Murat Toklucu kitabın önsözü için kaleme aldıkları metinde, tarih boyunca iktisadi ve sosyal değişimlerin hız kazandığı dönemlerde yepyeni suç alanlarının ve suçlu tiplerinin ortaya çıktığına dikkat çekerek,

''Suçun ve suç yöntemlerinin değişimi yalnızca günlük hayattaki yeniliklerle değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasi iklimle de yakından ilgilidir. Her devir kendi suçlusunu yaratır. Bu nedenledir ki, bir suçlunun hikâyesi aynı zamanda bir devrin de hikâyesidir'' diyorlar.

Gazete arşivlerinde, kitaplarda, eski belgelerde, dava dosyalarında unutulup gitmiş suçluları ve onların akla hayale sığmayan suç işleme yöntemlerini belgeleriyle anlatan 'Kanun Dışında', kanunsuzluğun nasıl bir tarihsel süreçte, nelerden beslenerek palazlandığını gösteren önemli ipuçlarıyla bir gün bu devrin hikayesini yazacak olanlar için de önemli bir başvuru kaynağı olacak kuşkusuz.

Okuyun, pişman olmazsınız!