27.02.2021, 14:22

Sancar Maruflu’yu Anlatabilmek…

Herkesin sevdiği birini anlatmak ne zordur, bir bilseniz.

Çünkü her yazdığınız klişe gibi gelir karşınızdakine.

Bir ikinci nokta da, sizin dediğinizi sizden öncekilerin demiş olması ihtimalidir.

Ama olsun, ben gene de denemek istiyorum. Hayat akıp gittiğine göre bizden öncekilere ben de katılmak istiyorum.

Öncelikle, İzmir'de; çelebi, herkese yardıma koşmaktan imtina etmeyen, vicdanlı denilen derviş misali bir damar var sanki.

Mesela; Işılay Saygın, Mazhar Zorlu, Haşmet Uslu, İsmail Sivri, Sancar Maruflu... benim ilk aklıma gelenler…

Bunlar yedi düvelle barışık insanlar…

İzmir dediğinizde bunlar için akan sular duruyor, Işılay Hanım'ı düşünün her başı sıkışanın koştuğu biri değil miydi?

Öyle kimliğine, düşüncesine de baktığını sanmıyorum, kendisine gelenlerin.

Not defterine yazıldıysanız işiniz çözülmüş demekti.

Çözemediyse de sizi arar söylerdi, karşısındakine değer veren bir incelikle.

Yavaş yavaş bu ekol sonlanıyor gibi.

Son kalan mohikanlardan biri gibi görebiliriz Sancar Maruflu’yu.

Maruflu, tabii devlet katında iş çözmüyor ama İzmirlinin gönlündeki sevgiyi, unutulmamayı, vefa duygusunu, hatırlanmayı gündeme taşıyor.

Hepimizin unuttuğu işleri o büyük bir ciddiyetle gündeme taşıyor.

Böyle olunca herkesin gönlüne girip 'İzmir Baba' oluyor.

Bildiğim, yıllardır İl fakirlerine yardım işini sürdüren bir Sancar Maruflu var ama doğrusu Maruflu'yu niteleyen bu değil.

O esas olarak İzmir'in belleği o; unutulan, tarihin sayfalarına atılanların kovalayıcısı olarak topa giriyor.

Sandığını açtığında bu değerler bir hazine gibi ortaya çıkıyor.

Çoğu kez bizlerin görmediği unuttuğu, önemsemediği değerler bunlar.

Listeyi gördüğümüzde, hep böyle olur ya, birden bizde de sahip çıkma, birine değer verme hissi ortaya çıkar.

İyilik bulaşıcıdır denir ya, öyle bir şey…

Aslında kendi eksikliklerimizi Sancar Maruflu’ da temize çektiğimiz bile söylenebilir.

LİSTEDE OLANLAR İZMİR’İN GEÇMİŞİDİR…

Listesinde kimler yok ki?

Osman Kibar da; Aydın Erten, Behçet Uz, Burhan Özfatura, Alyanak gibi daha çok belediye ağırlıklı olanlar.

Unuttuğumuz spor camiası; Metin Oktay'dan başlayıp, Altay, Altınordu, Göztepe gibi kulüpler.

Edebiyatçılar, üniversite mensupları, aydınlar…

İdareciler, valiler…

Listeyi çoğaltabiliriz; İzmir Saat Kulesi, ilk 1932'de Behçet Uzun'un Mısır'dan getirtip diktiği palmiyeler, Cumhuriyet Meydanı'ndaki Atatürk heykeli, Fuar, fuara dikilmiş bir ağaç gibi şehrin simgeleri…

Liste daha da uzayabilir…

O kadar çok ki…

İsterseniz gelin, İzmir Saat Kulesi anması için Sancar Maruflu kaleminden çıktığı belli olan ve İzmir halkına seslendiği davetiyedeki satırları okuyalım ve Maruflu'nun bütün bu simgelere nasıl bir sevgiyle baktığını görelim.

"Bugün 10 dakikanızı 103 yıllık vefalı dosta ayırınız… Saat Kulesi 1901'de İzmir'e kazandırıldı. Bizleri hiç üzmedi, işgaller gördü, suikastler yaşadı. Piriştina'nın cenaze törenini yaşadı, ağladı.(…)  önce biricik dostu Sarı Kışla'sını yok ettiler. Kahroldu. Daha neler neler yaşadı. 19 Ağustos 2005 bugün Tarihi Saat Kulemize vefa günümüzdür. Şayet; saat 16.00'da önüne gelip ona tatlı bir gülücük, bir tek çiçek, bir de dokunuş armağan ederseniz, çok sevinecek!"

(İzmir Güzellemesi, sayfa 105)

Bu satırlardan sonra ne denilebilir ki!

***

İzmir'in hafıza kartını tutan bu iyi insanı çok etkinliklerde izledim.

Gözümde mutedil bir mistik Maruflu'ydu o hep.

Etkinliğe az bir zaman kala kan ter içinde elinde bir tomar kâğıtla salona girerdi.

O girdiğinde gong çalar, artık sahne hazırdır.

Ruhları sağaltacak terapi başlar…

Anılacak kişi, ya da nesne; anlatıldıkça, İzmir'le bağının altı çizildikçe duygu sağanağı yoğunlaşır.

Orada olanlar anlatılanın bir parçasıdır artık, birine karşı gösterilen saygı, incelik, hatırlama duygusu herkesin ortak duygusudur.

Birden kendinizi bir Pazar günü ailenizle bir arada olduğunuz günlerde bulursunuz; masanın başında aile büyükleri, paylaşılan sıcaklık, güzellik…

İçiniz huzur dolar...

Tıpkı, şimdi yaşanan gibi; salonda olduğu gibi; iyiliğin, güzelliğin her yanı kapladığı gibi…

İyi bakarsanız görürsünüz bunu.

Zaten bizzat Maruflu'nun kendisi bir yürüyen iyimserlik değil midir?

***

MARUFLU’NUN ANLATTIKLARINDA HEP İZMİR VARDIR…

Maruflu iyi bir anlatıcıdır, anlattığı kişinin ya da nesnenin İzmir'le bağı birinci derece önemlidir. O nedenle şehre hizmetleri sıralanır.

Sonra bir bakarsınız anlatılan kişi ya da nesne ile Maruflu'nun tanışıklığı da ortaya çıkmıştır..

Siz şaşarsınız.

Hafızanızın size ettikleri çıkar ortaya…

Geçmişle hesaplaşır, unutkanlığınıza kızarsınız.

Şehrinizin ne çok değere sahip olduğu bilgisi zihninize hücum eder.

Dinledikçe onun için denen 'şehrin hafızası' deyiminin sıradan söylenmediğine bir kez daha yürekten inanırsınız.

Şehre ait bütün varyantlar, hafıza mekânları, kişiler… Maruflu'nun hikâye dağarcığı içindedir.

Hem çok hikâyesi olan hem de hikâyeyi iyi anlatan, üstelik şehirle bağ kurarak anlatan biri vardır karşınızda.

Hep denir ya bir hikâyeniz var ve siz o hikâyeyi iyi anlatırsanız etkili olursunuz, diye...

Maruflu böyle...

Anlatısında özne ile kendisini aynı kulvarda yürüyor, anlattığı kişiyle dostluğu ve tanışıklığı ortaya seriliyor.

Bu da, anlatılan olayla dinleyen arasındaki mesafeyi daraltıyor.

Anlatılan her neyse size yakınlaşıyor, sizin de o kişiyi, o nesneyi tanıdığınız hissi uyanıyor.

Ayrıca Maruflu, aşağı yukarı son yüzyılın İzmir'indeki her olayına müdahil olmuş birisi. Ya içinde olmuş, ya da tanıklık etmiştir olan bitene.

Bunda İzmir Belediyesi halkla ilişkiler müdürü olmasının payı kadar annesinin ünlü liselerde öğretmenlik etmesinin, babasının da etkili bir idari görevde olmasının payı unutulamaz.

 Mesela Fuar'ı anlatacak ise, fuarın ünlü müdürü Ahmet Dönmez’den başlar ki, o da zaten dostudur.

1901'de İzmir Saat Kulesi yapılırken kendi yoktur ama birinci tanık babasıdır.

1932'de Behçet Uz palmiyeleri diktirdiğinde sonraki belediye başkanlarının o palmiyelere götürdüğü hizmetlerin birinci dereceden izleyeni, o hizmetin götürülmesine bizzat aracılık edeni odur.

Mesela Attila İlhan'ın öğretmeni, Karşıyaka Lisesi'nde öğretmen olan annesidir.

Konu Samim Kocagöz mü, ailecek tanışıklıkları gündeme gelir.

Kısaca olayların birinci tanığı karşınızdadır ve siz de anlatının içinde yer alırsınız.

Böylece, "geçmiş deneyimlerin temsili" olarak tanımlanan bellek, kolektif hafızanın bir ögesi olarak orada, o salonda yeniden üretilir.

Üretildikten sonra da Sancar Maruflu’ nun bavuluna yeniden girer bir sonraki anmada yeniden çıkmak üzere.

Kemeraltı meyhaneleri Maruflu’dan dinlediğimde babasının da içinde olduğu; İsmet Kültür, Cevat Şakir, Özdemir Hazar, Ali Rıza Avni, Rüştü Şardağ, Avni Anıl, Nahit Ulvi Akgün, Tanju Okan gibi isimlerden başlayıp, içine gazetecileri, sanayicileri, edebiyatçıları, doktorları alan uzun bir listenin olduğu adeta bir İzmir karmasının macerasını dinlemiştim.

Tek Nal Meyhanesi’ndeki mezeler, Bodrum Meyhanesi’nin müdavimleri, Babıali’nin özellikleri, Yasef’in Meyhanesi’nin son hali, Şükran Lokantası’nın başına gelenler…

Karşınızda buraları eliyle koymuş, bu mekânlara sık gitmiş ve burada bulunmuş insanların çoğunu tanıyan biridir Maruflu.

Birinci tekil şahıs cümleleri bunun için kurulur zaten.

Öyle bir lezzetle anlatır ki…

Şaşar kalırsınız…

Meyhane ile birlikte anlatılan Kemeraltı’dır; İzmir’in yeme içme haritasıdır, kalburüstü insanların sosyal hayatıdır.

Aslında kendidir, İzmir’dir ve İzmir sevgisidir bütün bunlar…

***

Epeydir göremiyorum, o telaşlı halini, özneyi birinci tekil şahıs üzerinden kurarak anlattığı meseleleri, İzmir’i ve İzmir’in sorunlarını ondan dinlemeyi özledim.

Son sözü dostu Okan Yüksel’e bırakarak bitireyim:

"O; gönül adamı, İzmir aşığı, Türkiye sevdalısı, tepeden tırnağa Kuvvacı ve dillerden hiçbir zaman düşmeyecek bir destan adamıdır. (…) Çok genç yaşta yüklendiği önemli apoletler O’ nu hiçbir zaman şımartmamış, (…) insan kişiliği ile hep önde gelen olmuştur."  

Kim için diyor, Sancar Maruflu için. İzmir Baba için…

Aynı duygularla…

Yorumlar (1)
Savaş DOĞRUSÖZ 2 ay önce
Çok doğru.Beğendim.
açık
banner19
Günün Karikatürü Tümü
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 34 66
4. Trabzonspor 35 60
5. Alanyaspor 35 55
6. Hatayspor 34 53
7. Gaziantep FK 34 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Ankaragücü 34 38
15. Malatyaspor 34 37
16. Kasımpaşa 35 37
17. Başakşehir 34 36
18. Kayserispor 34 35
19. Erzurumspor 35 34
20. Gençlerbirliği 34 32
21. Denizlispor 34 27
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 33 77
2. M. United 32 66
3. Leicester City 32 59
4. Chelsea 32 55
5. West Ham 32 55
6. Tottenham 33 53
7. Liverpool 32 53
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 31 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 32 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 32 34
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 32 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 32 73
2. Real Madrid 32 70
3. Barcelona 31 68
4. Sevilla 32 67
5. Real Sociedad 32 50
6. Real Betis 32 49
7. Villarreal 32 49
8. Granada 31 42
9. Osasuna 32 40
10. Athletic Bilbao 31 38
11. Levante 32 38
12. Celta de Vigo 32 38
13. Cádiz 32 36
14. Valencia 32 35
15. Getafe 32 31
16. Deportivo Alaves 32 30
17. Real Valladolid 31 28
18. Huesca 32 27
19. Elche 32 27
20. Eibar 32 23

Gelişmelerden Haberdar Olun

@