24.11.2022, 12:45

Öğretmenler Günü anısına; "Cahit Arf"

“Her buluşun, matematik ispatın gerisinde bir düşünce vardır.

Başarılı matematikçilerin benimsedikleri de budur:

Belli bir düşünceyle hareket etmek.

Rastlantı, deneme yanılma ile bulunan şeyler,

O kadar da değerli değildir.”

Ord. Prof. Dr. Cahit Arf

***

  1. Giriş ve amaç

Ord. Prof. Dr. Cahit Arf, Türk ve dünya bilim tarihinde matematik alanındaki çalışmaları ve buluşları ile önemli yer edinmiştir. Türkiye açısından "matematiğin simge adlarından birisidir".

"Bilim insanı olabilmek için tutku gerekir" vb özdeyişleri ile bilim tarihimize geçmiştir.

Matematiğe olan yeteneğini, ilkokul öğrencisi olduğu yıllarda öğretmeni görmüş, ortaokul öğrencisi olduğu yıllarda da dikkati çekmiştir. Bu nedenle, ailesi tarafından gönderildiği Paris’te lise öğrenimi 2 yılda bitirdikten sonra, "Ecole Normale Superieure"ü bitirmiştir (Fotoğraf 1).

Fotoğraf 1. Cahit Arf 1926 yılında, Paris’e yükseköğrenim için giderken (https://listelist.com/ordinaryus-cahit-arf-hakkinda/).

Dünyaca ünlü Türk Matematikçi olarak tarihe geçen Ord. Prof. Cahit Arf, 1974 TÜBİTAK Bilim Ödülü yanı sıra, ulusal ve uluslararası alanda birçok ödül almıştır.

Ord. Prof. Dr. Cahit Arf, matematiğe yaptığı katkılar ile unutulmaz yer edinmiştir.

Türkiye, "vefa borcunu", 2009 yılından buyana, 10 ₺’nin arka yüzünde Cahit Arf’ın fotoğrafını basarak yerine getirmiştir (Fotoğraf 2).

Fotoğraf 2. 10 Türk Lirasının arka yüzünde Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın fotoğrafı yer almıştır. “Arf değişmezi formül”.

Amacımız, Türk bilim tarihinin, en değerli bilim insanlarından birisi olan Prof. Dr. Cahit Arf’ı, 24 Kasım "öğretmenler günü" nedeniyle, topluma, gençlere tanıtmak ve anmaktır.

  1. Kısa Özgeçmişi

Ord. Prof. Dr. Cahit Arf (1910 – 1997) yılları arasında yaşamıştır. 11 Ekim 1910 günü, Selanik’te doğmuştur.

Ailesi, 1912 yılında savaşın "yakıcı" koşullarında (Balkan Savaşı), zorunlu olarak İstanbul’a göçmüş, bir süre İzmir’de yaşamıştır (mübadele, mübadil). Bu nedenle çocukluğu, "içe kapalı" bir ortamda geçmiştir.

Bu günleri şöyle anlatmıştır: "Ben, Cahit Arf. 1910’da Selanik’te doğdum; yani Atatürk’le hemşeriyiz! Balkan Savaşları başlayınca ailemle İstanbul’a göç etmek zorunda kaldık. Ailem beni hiç sokağa bırakmazdı. Çünkü “mahalle çocuğu” olabilirdim. Ben de ne yapayım, kendi içime döndüm, oyunumu kendi başıma kurdum. Çocukluğumda sürekli kâğıttan oyuncaklar yapardım. Yeni oyuncaklar icat ediyordum ve sürekli çevremi inceliyordum." https://kumbaradergisi.com/wp-content/uploads/in5-archives/sayilarin-efendisi-cahit-arf-1024/index.html

Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın kısa yaşam öyküsü (Tablo I) de görülmektedir.

Tablo I. Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın yaşam öyküsü özeti.

1916; İlkokul,

1921; Ortaokul, İstanbul,

1924; Paris St. Louis Lisesi (2 yılda bitirmiştir),

1926-1932; Fransa’da “Ecole Normale Superieure” ü bitirmiştir.

1932; Galatasaray Lisesinde matematik öğretmenliği yapmıştır.

1933; İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’ne “Doçent adayı” olarak atanmıştır.

1937; Doktora yapmak üzere Almanya Göttingen Üniversitesi’ne gönderilmiştir.

1938; Doktora çalışmasının konusu; “non-commutative Class Field”, Tez hocası Helmut Hasse’dir.

Doktora tezi;  Hasse-Arf Teoremi ile bilim tarihine geçmiş (1938) ve Cahit Arf dünyaca tanınmıştır.

1938 sonu; Göttingen’de, “Arf Invaryantını” (Cebirsel ve diferansiyel topoloji) tanımlamıştır.

1938 sonu-1962; İstanbul Üniversitesi

1943; Prof.

1955; Ord. Prof.

1960; Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi kuruluşu,

1960; ABD Maryland Üniversitesi, Mainz Akademisi Muhabir Üyeliği

1962-1963; Robert Koleji, matematik dersleri vermiştir.

1964; Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TUBİTAK) ilk Bilim Kurulu Başkanı.

1964-1966; “Princeton Institute for Advanced Study

1966-1967; ABD, “California” Üniversitesi, “Konuk öğretim üyesi,

Türkiye’de yaşamak istediği için, 1967’de Ankara’ya geldi ve ODTÜ’de görev aldı.

1967; ODTÜ Matematik Bölümü,

1967-1971; TÜBİTAK Bilim Kurulu Başkanlığı,

1980; Emeklilik.

26 Aralık 1997’de “kalp hastalığı” ile vefat etmiştir

Ülkemizde matematiğin simgesi olan, Ord. Prof. Dr. Cahit Arf, TÜBİTAK’ın geliştirilmesinde çok emek vermiş, TÜBİTAK Gebze Araştırma Merkezi’nin kuruluşunda görev almış, 1983-1989 yılları arasında Türk Matematik Derneği Başkanlığını yürütmüştür.

  1. Ödülleri
  • İnönü Armağanı (1943),
  • TÜBİTAK Bilim Ödülü (1974) (Matematik alanında ilk ödül),
  • Onur Doktorası:
  • İTÜ (1980),
  • Karadeniz Teknik Üniversitesi (1980) ,
  • ODTÜ (1981),
  • Türkiye Bilimler Akademisi Şeref Üyeliği (1993),
  • "Commandeur des Palmes Académiques" (4 Şubat 1994) (Fransa)
  1. Cahit Arf Bilgi Merkezi (CABİM)

1996 yılında TÜBİTAK’a bağlı olarak kurulan ULAKBİM (Enstitü)’e bağlı bir Merkezdir.

1996-1998 yıllarında Ulusal Bilgi Merkezi (UBİM) adını taşıyan ULAKBİM’e bağlı bu merkeze,

1998’de TÜBİTAK’ın kuruluşunda görev alan, ünlü matematikçi Cahit Arf’ın adı verilmiştir.

Cahit Arf Bilgi Merkezi’nde, ülkemizdeki üniversite, kamu ve sanayi kesiminin bilgi ihtiyaçlarının karşılanması ve akademik bilgi üretimine katkıda bulunmak amacıyla elektronik ve geleneksel yollarla ulusal çapta bilgi ve belge hizmetleri verilmektedir.

  1.  Cahit Arf Uluslararası “Cebir ve Sayılar Teorisi” Sempozyumu (3-7 Eylül 1990, Silivri)
  2. Bilimsel buluşları ve çalışmaları

Cahit Arf, cebir konusundaki çalışmalarıyla dünyaca ün kazanmıştır.

Sentetik geometri problemlerinin cetvel ve pergel yardımıyla çözülebilir olduğunu göstermiştir.

Cisimlerin kuadratik formlarının sınıflandırılmasında ortaya çıkan değişmezlere ilişkin

Arf değişmezi ve Arf halkaları gibi bilimsel dergilerdeki kaynaklarda adıyla anılan çalışmalar yanı sıra,

"Hasse-Arf Kuramı" adı ile anılan kuramı matematik bilimine kazandırmıştır (Tablo II).

Tablo II. Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın matematik alanındaki buluşları.

Buluş ya da kuramın adı

1

Hesse-Arf Kuramı (1928)

2

Arf Değişmezi/Sabiti (Cisimlerin kuadratik formlarının sınıflandırılmasında ortaya çıkan) ,

3

Arf Halkaları (Halkalar ve geometri üzerine ilk konferans, 1984′te İstanbul) (1945),

4

Arf Kapanışları (1945)

  1. Cahit Arf Sözleri

Entelektüel bir bilim insanı ve matematikçi olan Ord. Prof. Dr. Cahit Arf, bilimsel düşünce, matematik, yaşam bağlamında birçok özdeyişler (aforizmalar) türetmiştir. Bunlardan bazıları aşağıdadır (Tablo III).

Tablo III. Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın matematik alanındaki özdeyişleri.

  • İki kere iki nasıl dörtse, ben de o kadar akılcıyımdır.
  • Matematik de resim, müzik ve heykel gibi bir sanattır.
  • Elime Kuranı aldığımda Allaha, kalemi aldığımda kendime inanıyorum.
  • Çocukluğumda benim için üç şey vardı: Matematik, tarih, politika. Matematik “tümünü içine alır”.
  • Matematik temel olarak sabırdır. “Belleyerek” değil “keşfederek” anlamak gerekir.
  • Bilim ve inanç ayrıdır. Bilim ve inanç birleşirse çok şey başarır, birbirine ters düşmemelidir.
  • “Bilim ve inanç iki ayrı unsurdur. Birleşirse devrim yapabilirsiniz.”
  • Matematik zaten her zaman vardı, İnsanoğlu onu buldu.
  • Ben matematiğe hayatımı adadım, karşılığında bana “hayatımı geri verdi”.
  • Gerçekten evrenin sırrını arıyorsanız, sayılara gelin (Fotoğraf 3).
  • Sonsuzluk her şeyin yanıtıdır. Sayı sonsuzdur.
  • İnsanoğlu bir gün sonsuza dek yaşamayı matematikle bulacaktır.
  • İşlerinizi başkalarına yaptırmayın. Çünkü kendi istedikleri gibi yaparlar.

Fotoğraf 3. Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın matematik alanındaki özdeyişleri.

  1. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü (Arf konferanslar dizisi).

Ord. Prof. Dr. Cahit Arf adına, ODTÜ’nde, uluslararası katılım ile ileri matematik kursları düzenlenmektedir (Tablo IV).

Tablo IV.  ODTÜ Arf konferansları, yıl, konuşmacı ve bağlı olduğu kurumlar.

  Arf konferansları, yıl, konuşmacı

Bağlı olduğu kurumlar

  2001   Gerhard Frey

Essen Üniv. Deneysel Matematik Enstitüsü

  2002   Don Zagier

Utrecht Üniv./Collège de France

  2003   David Mumford

Brown Üniv. Uygulamalı Matematik Bölümü

  2004   Robert Langlands

İleri Araştırma Enstitüsü

  2005   Peter Sarnak

Princeton Üniv. ve İleri Araştırma Enstitüsü

  2006   Jean-Pierre Serre

Collège de France

  2007   Hendrik Lenstra

Leiden Üniv. Matematik Enstitüsü

  2009   Gunter Harder

Bonn Üniv. Matematik Enstitüsü

  1. Sonuç

Ord. Prof. Dr. Cahit Arf, Türkiye’nin Cumhuriyet döneminde yetiştirdiği, uluslararası alanda ün yapmış, değerli bilim insanlarından birisidir.

Matematik alanındaki özgün çalışmaları ve buluşları ile adını dünya bilim tarihine yazdırmıştır.

Türkiye’de Galatasaray Lisesi, Robert Koleji, ODTÜ gibi büyük kurumlarda öğretim üyeliği yapmıştır.

TÜBİTAK’ın kuruluş ve gelişmesinde “güvenilir kişi” olarak “Bilim Kurulu” başkanlığı görevini uzun yıllar yerine getirmiştir.

Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın aşağıdaki görüşleri, güncel olarak herkese “ders” niteliğindedir.

-“Soyut ispatların yaşamla ilişkisini kurmaya çalışın.

Somut konular üzerine eğilmek, sonra bunları soyut matematikle birleştirmek gerekir.

İlk şunları sormak gerekir:

Bunu neden yapıyorsun?

Gerçek yaşamla bunun ilişkisi nedir?

Yoksa, bir şeyleri kuru kuruya ezberlemek anlamsızdır.”

Güncel olarak Ord. Prof. Dr. Cahit Arf adı, Türkiye’de birçok yerde yaşamaktadır (Fotoğraf 4).

Fotoğraf 4. Ord. Prof. Dr. Cahit Arf İlkokulu, Tuzla, İstanbul.

Sonuç olarak, Türkiye, yaklaşık 20 milyon genç nüfusu ile eğitime, öğretime, entelektüel gelişmeye, beslenmeye ve öğretmenlere verdiği değer ölçüsünde, geleceğin dünyasında, eğitim, kültür, bilim, sağlık, spor, sanat alanlarında uygar dünya içindeki yerini alacaktır. Bu nedenle, toplumumuzda Cahit Arf gibi, daha çok “entelektüel” bilim insanlarının ve öğretmenlerin yetişmesine gerek bulunmaktadır.

Saygılarımla.

24 Kasım 2022, Prof. Dr. M. Şerefettin Canda, serafettin.canda@deu.edu.tr

----------------------

Kaynaklar

TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi “Cahit Arf Özel Sayısı” http://www.biltek.tubitak.gov.tr/bdergi/ozel/arf/default.html

https://cabim.ulakbim.gov.tr/cahit-arf-kimdir/

https://tr.wikipedia.org/wiki/Cahit_Arf

https://www.kimnereli.net/cahit-arf.html

https://www.biyografya.com/biyografi/688

Yorumlar (9)
Doç.Dr.Ragıp Kayar 2 hafta önce
Şerefettin hoca bu güzel makalesinde, yine çok değerli bir bilimcimizi yeni kuşaklara tanıtıyor.Arf hocanın başarılarının en önemli yanı,kendini ve bilimsel düzeyini ülkemiz şartlarında geliştirmiş olmasıdır. Nobelist Aziz Sancar fakülteyi ülkesinde bitirmis olsa da ona bu başarıyı ABD deki koşullar sağlamıştır.Bu açıdan Arf'In başarıları çok daha önemli sayilmalidir.
Sayın yazarın, ülkesinde hizmet etmiş bir bilimci olarak bu müstesna şahsiyeti gençlerimize ve genç bilimcilerimize örnek bir idol olarak sunması da çok isabetlidir.
Dr Yener Tuna 2 hafta önce
Ellerine yüreğine sağlık.Bilim adamlarını anmak vefa göstermek,onları yeni nesile aktarmak anlatmak özveri gerektirir.
Pınar Karabağlı 2 hafta önce
Sayın hocam iyi dileklerinize katılıyorum Bu anlamlı günde kaleme aldığınız Ord. Prof Dr Cahit Arf’ı daha yakından tanıma fırsatı verdiğiniz için teşekkür ederim
Ali T Güneş 2 hafta önce
Ne kadar güzel bir yayın olmuş; tebrikler. Okumaya doyamadım.
kaan 2 hafta önce
Harika bir yazı, teşekkürler
Hakan Bodrumlu 2 hafta önce
Emeğinize sağlık hocam, sizinde öğretmenler gününüz kutlu olsun. Cahit arf hocama Allahtan rahmet diliyorum. Umarım dediğiniz gibi ülkemiz sizler gibi bilim adamlarına hak ettiği değeri verir ve ülke olarak müreffeh bir geleceğe kavuşuruz. Saygı ve sevgilerimle...
Gürbüz Çelebi 2 hafta önce
Arf matematikle şakalaşırdı!
ADİL UÇAR 1 hafta önce
Saygı değer hocam emeğinize sağlık, süper bir derleme, saygılar.
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
banner17
Günün Karikatürü Tümü
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4

Gelişmelerden Haberdar Olun

@