12.01.2020, 13:09

Nar (Panica Granatum)

"O, göklerden su indirendir. 

Her bitkiyi onunla bitirdik, ondan bitirdiğimiz yeşilden -birbirine benzeyen ve benzemeyen- yığın yığın taneler, hurmaların tomurcuklarından sarkan salkımlar, üzüm bağları, zeytin ve nar çıkardık. 

Ürün verdiklerinde ürünlerine, olgunlaşmalarına bakın. Bunlarda, insanlar için şüphesiz, deliller vardır.”

(Kur'an-ı Kerim, Diyanet İşleri Yayını, Enam Suresi 99)

****

Eşimle, Kuran'da incir ve zeytin üzerine konuşurken o:

-Nar da var, dedi.

Hemen açtım Kitabı. Enam Suresi 99 ve 141 ile Rahman Suresi 68'de övülüyordu nar. Dilimizde Farsça “nar” veya “enar”dan geçmiş. Nargillerden örnek bitkisi. Yaprakları karşılıklı, çiçekleri büyük, koyu kırmızı renkte, küçük bir ağaç. Bu ağacın kırmızımtırak sarı sert kabuklu, içinde pek çok sayıda kırmızımtırak, sulu taneler bulunan yuvarlak yemişi.

****

Bilmecelerde sorulur ve cevabını hemen herkes bilir ye:

-Çarşıdan aldım bir tane, eve geldim bin tane?

Eğer onu sizin için taneleyen kişi varsa, o kişi sizi seviyor demektir. Helenler ona “Side” demişler. Her kültürde bolluk ve bereketi simgeliyor. Şairlerimiz de narı boş geçmemiştir. Cahit Sıtkı Tarancı, büyük ödüllü şiiri “Otuz beş Yaş”ta şu iki dize ile değinir bu kutsal meyveye:

“Ayva sarı nar kırmızı sonbahar

Her yıl biraz daha benimsediğim.”

****

Ressam Şair Bedri Rahmi Eyüpoğlu'nun sevdiği kadın, “Gülen ayva ağlayan nar”dır. Birçok nar'lı dize, sığırcık sürüsü gibi burgaçlar çizerek uçuşuyor zihnimde:

“Yengeçlerin Sağ Tarafı Çok Korkar”, “Çıkagelse Elleri” ile “Sarı Yasemin” şiir kitaplarının sahibi Arif Karakoç, yemişlere bakıp sorar:

“Narda nar ayvada ayva var

Nasıl da anlamışlar

Kabuğun içindeki sevişmeyi?”

****

Aynı şair, kendisini Anadolu halkının yerine koyup haykırır:

“Damlara direk kurdular bizi

Nar gibi çatladı başımız

Altımız toprak üstümüz toprak

Topraksıza çıktı adımız.”

****

Narın, kendisinden önce çiçeği sevgi devşirir. Bakarsınız, söğüt yaprağı gibi yapraklar arasında açmış, horoz ibiği kırmızısı çiçekler; şiirinin yazılmasını, türküsünün yakılmasını bekler. Bir şiirini Feyzi Halıcı yazar, Çinuçen Tanrıkorur'un kürdilihicazkar şarkısı dillere pelesenk olur:

“Şavkıması sana doğru yolların

Sana doğru denizlerin çağrısı

Çırıl çırıl ötelerde bir güdal

Günaydınım, nar çiçeğim, sevdiğim.”

****

Bu yazarınız Şadan'ın bir huyu var:

-Doğadaki boşluğu doldurmak.

Mesela, pek sevdiğim Bademler'de (Urla) badem olmadığını fark edince, yemeyip içmeyip, oranın yol çatı ile okulunun ve tiyatrosunun bahçesine badem fidanları diktim. Yine İzmir'in gözde ilçelerinden Narlıdere var ya! Oranın bahçelerinde, sokaklarında nar ağacı yok gibi. Bildiğim kadarıyla, şimdiki Konak Belediye Başkanı Abdül Batur'un Narlıdere Belediye Başkanı iken bazı girişimleri vardı. Yerine seçilen Ali Engin'in bu hizmeti sürdürmesi doğal olur. Unutulmasın ki; Denizli Buldan'a bağlı Narlıdere, narlarıyla ünlüdür. Oranın “satımlık” ve “dostluk” narları öteden beri ünlüdür. O kadar ki; Osmanlı döneminde Saray'ın narları buradan giderdi. Narın “tatlı, “ekşi” , “kadı narı” vb gibi birçok çeşidi var. Demem şu ki; her zevke uygun çeşidi var narın.

****

Helen dünyasının kültüründen ilhamını alan seçkin ve lirik anlatımıyla” 1963 Nobel Edebiyat Ödülüne layık görülen ildeşimiz (Urlalı) Yorgo Seferis'in “Çılgın Nar Ağacı” kitabına adını veren şiirinin ilk bölümünü armağan ediyorum bu yazıyı okuyanlara:

Çılgın nar ağacı

Kıbleden esen yelin kemerlar arasında ıslık çaldığı

Bu beyaz avlularda, söyleyin, o çılgın nar ağacı mı

Nar dolu kahkahalar atarak aydınlıkta sıçrayan

Rüzgarın inadıyla, fısıltıyla; söyleyin, o çılgın nar ağacı mı,

Şafakta yeşeren yapraklarının ışıltısıyla

Bir zafer sevincinin renklerini coşturan?

Çayırda çıplak kızlar sarışın kollarıyla

Yeşil yoncaları biçmek için uyandıklarında

Uykunun sınırlarında dolaşarak -söyleyin, o çılgın nar ağacı mı,

İçinin saflığıyla kızların yeşil sepetlerini ışığa

Ve adlarının kuş cıvıltılarına boğan, söyleyin,

O çılgın nar ağacı mı dünyanın bulutlu gökleriyle savaşan?

(Türkçesi: Cevat Çapan)

“PUNİCA GRANATUM"

Yorumlar (0)
banner19
33°
açık
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 31 66
2. Trabzonspor 31 62
3. Sivasspor 31 54
4. Beşiktaş 31 53
5. Galatasaray 31 52
6. Alanyaspor 31 51
7. Fenerbahçe 31 50
8. Gaziantep FK 31 41
9. Göztepe 31 39
10. Antalyaspor 31 38
11. Kasımpaşa 31 36
12. Gençlerbirliği 31 33
13. Malatyaspor 31 32
14. Denizlispor 31 32
15. Çaykur Rizespor 31 32
16. Kayserispor 31 31
17. Konyaspor 31 30
18. Ankaragücü 31 26
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 34 92
2. Man City 34 69
3. Chelsea 34 60
4. Leicester City 34 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 34 52
7. Sheffield United 34 51
8. Arsenal 34 50
9. Tottenham 34 49
10. Burnley 34 49
11. Everton 34 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 34 43
14. Crystal Palace 34 42
15. Brighton 34 36
16. West Ham 34 31
17. Watford 34 31
18. Bournemouth 34 28
19. Aston Villa 34 27
20. Norwich City 34 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 35 76
3. Atletico Madrid 35 63
4. Sevilla 35 63
5. Villarreal 35 57
6. Getafe 35 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Valencia 35 50
9. Athletic Bilbao 35 48
10. Granada 34 47
11. Osasuna 35 45
12. Levante 35 43
13. Real Betis 35 41
14. Real Valladolid 35 39
15. Eibar 35 36
16. Celta de Vigo 35 36
17. Deportivo Alaves 34 35
18. Mallorca 35 32
19. Leganés 35 29
20. Espanyol 35 24