18.06.2022, 10:00

Mustabey Caddesi(*)

Bir iletişim öbeğinde rastladım. İzmir’in Alsancak semtindeki Dr. Mustafa Enver Bey’in adını taşıyan caddenin adı Brezilya Sokağı olarak değiştirildiğine. Başka pek çoğu gibi bir sosyal medya söylentisinden öte değildir diye düşünmek istedim başlangıçta. Haberin doğruluğunu doğrulayınca yazmak ve hiç olmazsa tarihe not düşmek kaçınılmaz oldu.

Her şeyden önce bir kentin ve dolayısı ile de bir toplumun değerleri incitilmemeli.

Mustafabey Caddesi’nin yanı sıra Gül adıyla bilinen ve hemen koşutundaki 1382 sokağın da ad değişikliği listesinde bulunduğunu gördüm. Brezilya, Kolombiya ve Fransa adlarıyla anılacakmış bu cadde ve sokaklar bundan böyle. Sokağın ya da caddenin adını değiştirmenin tabelasını değiştirmek kadar kolay olmadığını belirtmekte yarar var.

Mustafa Enver Bey (1849-1932) kimdir?

Dr Mustafa Enver Bey İzmir’in ilk sivil Türk doktorudur. Ödemiş Birgi doğumludur. Mektep ve medrese öğrenimini Birgi’de tamamlayan Mustafa Enver babasının onayı olmamasına karşın Ziya Nuri Paşa ve Şehremaneti Sıhhiye Müfettişi Rıza Nuri Bey’in babası Mehmet Nuri Bey’in özendirmeleriyle İstanbul’a gitmiş. Beyazıt Camisi’nde 5 ay kadar din eğitimi almış. Bunun ardından yine Mehmet Nuri Bey’in yönlendirmesiyle Mektebi Tıbbiyei Mülkiye’ye (zamanın sivil tıp fakültesi) kaydolmuş. Sekiz yıl sonra 1876’da tıp diplomasını almış. Ordu görevinde Balkanlarda (Bosna-Hersek ve Karadağ başkaldırıları sırasında) bulunmuş, 93 harbine katılmış. Varna ve Şumnu’daki seyyar Osmanlı hastanelerinde çalışmış.

İstanbul’da askerlik görevini tamamladıktan sonra 1851’de İzmir’de yeni kurulmuş olan Gurebayi Müslimin (Memleket) Hastanesi’ne atanmış.

O dönemde hekimlik Osmanlı’nın Türk olmayan uyruklarına özgü bir uğraştır. Tıp öğretimi dilinin Fransızca olmasından da kaynaklanan bir durumdur bu. Bu nedenle bir Türk’ün hekim olmasına olanaksız gözüyle bakar toplumun çoğunluğu. Dr.Mustafa Enver İzmir’e geldiğinde ve doktorum dediğinde inanmayanların çokluğuna bu nedenle şaşırmamak gerekir. Hekim olduğuna inanılmadığı gibi hekim olsa bile bu durumun Müslümanlığa zarar vereceğini düşünenler eksik olmamıştır.

1916’da hekimliğinin 40. Yılında Mustafa Enver Bey İzmir Valisi Rahmi Bey başta olmak üzere kentin ileri gelenlerinin katıldığı bir törenle onurlandırılır. Emekli olduğu 1923’e dek yalnız İzmirli hastalara değil çevreden gelenlere de hizmet sunar. Meslek yaşamında 50.000 dolayında cerrahi girişim yaptığı geçer kayıtlara.

Emeklilik sonrasında İzmirlilere Beyler’deki muayenehanesinde hizmet vermeyi sürdürür. Eşsiz hizmetleri nedeniyle “Şeyhül Etibba” unvanı verilir.

Dr.Mustafa Enver İzmir’i, İzmir de Dr Mustafa Enver’i fazlasıyla hak eder.

Ne yapmalı?

Yanlış anlaşılmasın!

Brezilya, Kolombiya ya da Fransa için de aynı durum söz konusudur. Özellikle spor elçileri aracılığıyla Türkiye-Brezilya ilişkilerinin yarım yüzyıla uzanan bir geçmişi vardır. Son zamanlarda Kolombiyalı sanatçıların kentimizdeki duvar resmi etkinliklerine bakıldığında bu uzak ülkeyle de sıcak ilişkilerin geliştirildiği açıktır. Fransa-İzmir ilişkilerinin öteden beri iyi olduğunu söylemeye bile gerek yok. Elbette, konumuz bu ülkelerin adlarının kentimize yaraşıp yaraşmadığı değil.

Brezilya’nın, Kolombiya’nın ya da Fransa’nın adı İzmir’de yaşatılacaksa bunun yolu ad değişikliğinden geçmemelidir. Hele hele değiştirilecek ad Dr.Mustafa Enver’se hiç kabul edilir gibi değildir. Oysa, her geçen gün azmanlaşan kentlerimizde ve elbette İzmir’de bu adların verilebileceği sayısız cadde, sokak ve hatta meydan bulunmaktadır. Bugün yoksa bile yakın gelecekte olacaktır.

Anıtsal kişilik Dr.Mustafa Enver’in adının Dr.Behçet Uz’un belediye başkanlığı döneminde açtığı ilk yoldan silinmesi hem şehircilik anlayışına hem de değerbilirliğe sığmaz.

Bu hatadan dönülmesi ivedi gereklilik olduğu gibi kentlinin öncelikli beklentisidir.

Yazının sonunda bir teşekkürü dile getirmeyi unutmak istemem.

Son dönemde İzmir Büyükşehir Belediyesi hekimleri onurlandıran tutumuyla öne çıktı.

Karantina Meydanı’nda salgındaki çabaları nedeniyle hekimleri ve sağlık çalışanlarını simgeleyen şükran anıtı, Nadir Nadi Caddesi’ndeki Benzinci Kör Hafız anıtı ve İzmir Ticaret Odası yanındaki Tıbbiyeli Hikmet heykeli İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin hekimleri onurlandıran anıtlar olarak tarih sahnesindeki yerlerini aldı.

Her türlü övgüye değer bir değil, iki değil üç anıt yapan belediyenin Mustafa Enver adını silmiş olmasına inanası gelmiyor insanın.

Son bir söz. Kentlerdeki mekânların adları sıkça ve kolaylıkla değiştirilmemeli.

Böyle bir değişiklik akla getirilse ve tasarlansa bile “halk oylaması” kamu vicdanının yaralanmaması bakımından seçilecek yöntem olmalıdır.

Dr. Mustafa Enver Bey’in adını taşıyan caddenin gündelik konuşmadaki söylenişi

Yorumlar (5)
MUSTAFA KAYMAKÇI 3 hafta önce
Değerli Ceyhun,
Konuyu yazınızla öğrendim ve üzüldüm.Önermene katlıyorum.Ancak Tabib ve diğer odalarını katılımıyla öncelikle bir imza kampanyası başlatalım.İlk imzalar siz ve ben olabilirim.
Hakan Postacı 2 hafta önce
İBB ya da Konak Belediyesi’nin net bir açıklamasını görünceye kadar inanamam. Açıklama gözümden kaçtıysa gerçekten “kripto işi” derim. Ben bu şehirin , bir sokağına ya da caddesine ne zaman “ Dr. Nazım “ adı verilir diye düşünürken olanlara bak sen.
* Bence ülkemizde en önemli “adil yargılamama” örneklerinden biridir.
M. Serefettin Canda 2 hafta önce
Dr Mustafa Enver Bey Caddesi' nin adını degistirneyelim.
Yeni adlari, yeni açilan yerlere verelim.
Her yonetimde yönetimin bir " bellegi" olur.
Dr. Ceyhun Balci' ya teşekkür ediyorum.
Nobetci Izmir Tabib Odasi gibi çalışıyor.
Günumuzde "Izmir' in yaşayan kultür mirası" kapsamina giren doktorlarimizin da adı yaşstilmali Ornegin Prof. Dr. Veli Lok bunlarin en taninmisi. IBB boyle seyler yapsa iyi olur.
Selamlar, sevgiler.
Dr.Ahmet Aydoğan 2 hafta önce
Görüşünüze tamamen katılıyorum,böyle vefasızlık olamaz,isim konacak başka yer mi yok??
ÜNVER KUNDAKÇI 2 hafta önce
Ceyhun bey, duyarlılığınız,doğru tesbit ve görüşleriniz ile bizleri aydınlattığınız için teşekkürlerimi sunarım.
banner17
Günün Karikatürü Tümü
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31

Gelişmelerden Haberdar Olun

@