Varis

Daha önceki yazımda da belirttiğim gibi insan türünün ayağa kalkması sonrasında (1.9 milyon yıl önce) vücudunda bazı değişimler gelişti. Bu değişimlerin günümüze yansıyan bedensel problemlerden birisi de varislerdir. Varisler vücudumuzda çok farklı yerlerde oluşabilir. Örneğin gözle görülmeyen bir yerde olan özafagus (yemek borusu) varisleri, daha nadir ama ciddi izlem gerektiren bir damar rahatsızlığıdır. Düzenli takip ile kontrolü mümkündür. Yine hemoroid (bağsur) bir tür varis olarak tanımlanabilir. Bu konuda sebepleri ve çözümleri konusunda iç hastalıkları uzmanları yetkin yaklaşımlara sahiptir. Bizim en çok karşılaştığımız varis serisi bacaklarda, kollarda ve vücudun dış yüzeyinde olan görünür varislerdir.

Çoğu zaman bacaklarımızda beliren varisler estetik bir sorun olarak görülebilmektedir. Varisler aslında genişlemiş toplardamarlardır (venler). Varislerin çok ince (kılcal) olanları olduğu gibi daha belirgin çaplara ulaşanları da vardır. İnce yapılı varislerin daha çok bulunduğu yere göre öncelikle estetik sıkıntılara neden olmaları mümkündür.

Sıklıkla bacaklarda olan varis tipleri mevsim ve giysilerin tarzına göre kendimiz ve çevre tarafından fark edilir. Bu tip varislerde uzun süre hareketsiz, ayakta ve sıcak ortamlarda yaşamak varisi arttıran yaşam şeklidir. Ancak bu koşullarda damar direncinin çabuk bozulmasında kişinin ırsi olarak elastik dokusunun gevşek olması söz konusu olabilir. Irsi sebep nedeniyledir ki kişinin çoğu zaman aile büyüklerinde de benzer varis öyküleri vardır.

Varisler görünüm ve ağrı şikâyetleri nedeniyle tedavi edilmelidir. Varisleşmiş bir damar yapısı küçük bir travma bile görse uzun süren kanamaya neden olur. Kalp damar uzmanları bu sorunun çözümü için önce bölgenin değerlendirildiği ultrason raporlarını görmek ister. Bu test ile damar çaplarının genişliği ve damar içindeki küçük kapak sistemlerinin değerlendirilmesi amaçlanır. Bacaklardaki varislerin tedavi şekline, yapılan ultrason sonucuna göre karar verilmelidir. Öncelikle kasık bölgesindeki ana kapakçık sisteminin uzman bir radyolok tarafından kaçak yapıp yapmadığı değerlendirilir. Sorun sadece bu kapakçıklarda ise bazen değişik yöntemlerle bu kapakların onarılması, bacaklarda ki varislerin gelişmesine ve ilerlemesine engel olabilmektedir. Ancak bozulan damar yapılanının çapı belli oranları aşınca bu damarlar uygun yöntemlerle iptal edilmelidir. Bu damarlar normal yapıdayken kalp bypass operasyonlarında yedek damar olarak kullanılan değerli damarlardır. Operasyonlarda kullanılabilir durumdaki damarların doğru tanı konulmadan varis gerekçesi ile imha edilmesi tıbbi bir hata olabilir.

Ancak bypass operasyonunda kullanılabilir özellikleri bozulan ve ağrıya neden olan damarların yöntemlerle imhası, hastaya yapılacak en doğru işlemdir. Önceden uygulanan klasik cerrahi yöntem bugün artık uygulanmıyor diyebiliriz.

Yüzeysel kılcal damar genişliği iyi değerlendirilerek diyot lazer ile iptal edilmeleri daha kolay olabilir. Lazer işlemlerine benzer şekilde bazı kliniklerde köpük tedavisi (sklero terapy) kullanılmaktadır. Büyük varislerde ise varisin yerini ve büyüklüklerine göre uygulanan tedavi seçenekleri vardır. Günümüzde hasta uyanıkken uygulanan sipinal anestezi sonrasında damar içine lazer veya termal uygulamalar ile bazen de verilen doku yapıştırıcısı ile bozuk damar devre dişi bırakılabilir. Bu işlemden sonra bacağın elastik bandajla sarılarak bir süre dinlendirilen hasta hastaneden yürüyerek ayrılabilmektedir.

Sağlıklı günler dilerim.