Gazi Yaşargil ve Coşkun Özdemir’den Mehmet Tunç Canda’ya…

Doktorlara olan saygım bir başkadır.

Kütüphane açtığımız köylerde hep "Günün birinde bu köyden; Yeni Cahit Arflar, Yeni Gazi Yaşargiller, Orhan Kemaller ve Fazıl Saylar yetişecek!" demiş durmuş ve bu sözlerimizi pankart olarak asmışızdır en görülür yerlere

Bu söz, kütüphanecilik yaşamımızda neredeyse bizim mottomuz oldu.

Tıbba, sağlığa ve felsefeye öyle önem verdik ki bazı kütüphanelerimize (Bergama’nın Göçbeyli, Manisa’nın Üçpınar) tıp terimleri sözlüğü ve anatomi atlasları bile koyduk örneğin… İstedik ki köydeki çocuklar hemşire, polis ve astsubay olmanın yanı sıra doktor olmayı da kafaya koysunlar.

Hatta şimdi Karşıyaka’da açacağımız 50 kütüphanenin adı annemle birlikte ünlü bir İzmirli Ortopedistin adını taşıyacak… 'Veli Lök- Rasime Şeyhoğlu Kütüphanesi'

Veli Lök, biraz ağabeyim biraz da babamdır zira…

***

Gazi Yaşargil’in yaşam öyküsü beni çok etkilemiş olsa gerek…

Zürih’te yaşadığı günlerde akıl ve sinir hastalıkları uzmanı/ Nörolog Prof. Dr. Coşkun Özdemir’e "Öğretmen ve sanatçı hastaları çekinmeden bana gönderebilirsiniz/ para sorunu düşünmeden…" deyişini ve Melih Cevdet Anday’a şifa bulması için elinden geleni yaptığını anımsadıkça 1925 doğumlu bu ünlü nöroşirürji uzmanının hep elini öpesim gelir.

Yüzyılın bilim insanları listesine adını yazdıran Gazi Yaşargil’in ödüllerini yazmaya başlarsak asıl yazmak istediklerimize sıra gelmez herhalde.

Basel, Zürich, Burlington/ Vermont Üniversiteleri yanı sıra dünyanın diğer üniversiteleri de onunla gurur duyuyor.

Türkiye’de de kendisine 2000 yılında Devlet Nişanı verilen Sayın Yaşargil’e 2005 ve 2008’de de  TBMM Ödülleri verilmişti.

Can Yücel’in iki çocuğunun yurtdışı eğitimlerini sağlayan da o…

Gazi Yaşargil’in adı anılınca ayağa kalkasım / saygı duruşuna geçesim geliyor hep.

***

Karşı Duruş, Üniversiteden Toplumsal Sorunlara Bakış, Karşıdevrimle Hesaplaşma, Urfa’dan Harvard’a adlı kitaplarıyla bilinen Coşkun Özdemir ise bir başka başarılı doktorumuz.

Özgeçmişinde; Nöropsikiyatri, Nöromüskiler Hastalıkları Bilim Dalı, Nöroloji Kliniklerinde başarı öykülerine tanık olduğumuz Prof. Dr. Coşkun Özdemir, Gazi Yaşargil gibi Güneydoğu doğumlu…

Gazi Yaşargil Lice doğumlu Coşkun Özdemir ise Urfalı…

Her ikisi de Türkiye’nin dışarıdaki aydınlık yüzleri.

Başarıları için dosyalar hazırlanması gereken iki ünlü doktorumuz…

İkisinin ortak özelliği, sadece tıp alanında değil eğitim/ siyaset ve sanat alanlarında da seslerinin çıkıyor olması… Coşkun Hoca, Öğretim Üyeleri Deneği Başkanlığı yapmış bir mücadele adamı…

İki ünlü doktoru satır başlarıyla anmamın nedenine gelince…

***

Liseyi Özel Türkay Koleji’nde okudum. 1969’da kaydolmuştum bu okula.

Yatılıydım. Etüt saatlerinde hocamız hep Muhtar Canda oluyordu. Coğrafya dersimize giriyordu. Otoriter, çalışkan, okul yönetimince de el üstünde tutulan bir öğretmendi. Aynı zamanda okulun müdür yardımcısıydı.

DTCF mezunu olan hocamızla o günlerde başlayan tanışıklığımız bugün de aynı saygı ve sevgi temelinde sürüyor. Kız Lisesi’nde müdür yardımcılığı, Öğretmenevi Müdürlüğü, il milli eğitim müdür yardımcılığı yaptığı yıllarda hep ziyaretine gitmiş, görüşmüşümdür. Ben onun gibi çalışkan bir yönetici görmedim bugüne değin… Herkesten önce sabahın köründe çalıştığı kurumdadır. Öğretmenevinde bir günden bir güne eşine yemek ısmarlamamış. İlkeli, ölçülü, ip gibi doğru biridir.

Bir görev adamıdır o!

Bir günden bir güne de ilişkimiz yara almadı. Kısaca, sevdiğim hocamdır Muhtar Canda…

Geçtiğimiz günlerde doktor olan oğlunun başarılarından söz edince oğluna kulak vermek şart oldu.

***

Adı Tunç… Prof. Dr. Mehmet Tunç Canda…

Canda Ailesi’nin önemli bir özelliği şu… Her Canda’nın adının başında 'Mehmet' adı bulunuyor.

Babalarının Mehmetçik’e verdiği değerden…

Oğullarının adlarına gelince…

Mehmet Muhtar Canda, Mehmet Şerefettin Canda, Mehmet Selahattin Canda…

Mehmet Tunç Canda’ya gelecek olursak…

***

Mehmet Tunç Canda, 1973/ İzmir doğumlu… Ulusal Egemenlik İlkokulu, 60. Yıl Anadolu Lisesi, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde okudu. 2005 yılında Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı’nda ihtisasını tamamladı. Askerliğini Hakkâri Askeri Hastanesi’nde yaptıktan sonra İzmir Özel Kent Hastanesi’nde çalıştı yıllarca.

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde girdiği sözlü sınavda doçentliğini kazandı.

2020’den bu yana da Medicana İnternatıonal İzmir Hastanesi’nde çalışmakta…

Amcası ve yengesiyle kuzenleri de profesör doktor olan Mehmet Tunç da 2021 başlarında 'profesör' unvanını aldı.

Özellikle, ileri düzey endoskopik ve robotik jinekolojik cerrahi ve kısırlık-tüp bebek tedavisiyle ilgileniyor. Uzun yıllardır onun takibini yaptığı ve doğumlarını gerçekleştirdiği hastaların kimileriyle de benim birebir dostluklarımın olması nedeniyle hastaların Mehmet Tunç’a olan ilgilerini ve sevgilerini biliyorum.

Eeee, ne de olsa benim çalışkan öğretmenimin oğlu…

Amca ve yenge ünlü birer patalog olunca onun da başarı öyküsünün olması gerekiyor tabii ki…

Canda Ailesi tıpkı bir hastane gibi…

60 uluslar arası ve ulusal yayında onun adı var. 250 üzerinde de alıntısı…

Ona sorulabilecek olan en temel sorunun ne olabileceğine kafa yorunca;

- Son yıllarda pek çok branşta robotik cerrahi ile yapılan ameliyatları duyuyoruz. Robotik cerrahinin açık cerrahi ve laparoskopik (kapalı) cerrahiye göre avantajları nedir? dedim.

M.T.C.: Açık cerrahi karından büyük kesiler  yapılarak  gerçekleştirilirken robotik cerrahide parmak ucu kadar küçük  kesiler kullanılmaktadır. Bu; hasta açısından daha az ağrı, daha çabuk iyileşme, daha az kesi yeri enfeksiyonu görülmesi, karında kozmetik olarak izin kalmadığı, hastanın ameliyat sonrası daha çabuk yürümesi ve daha erken beslenmeye başlaması, daha az ağrı hissetmesi gibi pek çok avantajları içermektedir. Ameliyat süreci açısından avantajları ise gerçek zamanlı yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu görüntü eşliğinde derin noktaların çok net görülmesi, buna bağlı olarak daha az doku travması, daha az kan kaybı ve ameliyat sırasında daha az kan verilmesi gibi avantajları vardır.

Yine robot kollarının insan elinin bilek hareketleri benzeri hareketler yapması, 540 derecelik dönüş avantajı ve insan elinde olabilecek titremeyi tamamen ortadan kaldırması sayesinde açık cerrahide cerrahın yapabildiği pek çok işlemin rahatlıkla yapılabilmesini mümkün kılmaktadır.

Laparoskopik cerrahi ile karşılaştırıldığında 3 boyutlu görüntü avantajı, laparoskopik aletlerin rigid olması nedeniyle robotik aletlerin artikülasyon- el bileği dönme üstünlüğü cerrahın daha iyi görmesi ve cerrahi girişimleri daha kaliteli gerçekleştirmesini sağlamaktadır. Yine DaVinci robotunun kızıl ötesi kamerası özelliği kanser cerrahisinde sentinel lenf bezlerinin tanımlanmasında çok büyük avantajları hem hastanın hem de tedaviyi uygulayacak olan biz hekimlerin hizmetine sunmaktadır.

- Robotik cerrahi eğitiminizi nerede aldınız?

M.T.C.: Robotik cerrahi eğitimimi 2018 yılında Belçika’nın Gent şehrinde  bulunan  Avrupa’nın en büyük robotik cerrahi eğitim merkezi olan  ORSI Academy ve Leuwen Üniversitesi’nde  tamamladım.

Medicana Sağlık Grubu’nun İzmir’de özel sektörü robotik cerrahi ile buluşturmasıyla jinekolojik robotik cerrahi ameliyatlarını gerçekleştirmeye başladık.

- DaVinci Robotuyla Medicana İnternatıonal İzmir Hastanesi’nde hangi jinekolojik ameliyatları uygulamaktasınız?

M.T.C.: Jinekolojik olarak rahim ameliyatları (histeroktomi), myom ameliyatları (myomektomi), yumurtalık (over) ameliyatları, çikolata kistleri (endometriozis ) ameliyatları,  idrar kaçırma ameliyatları, rahim sarkması ameliyatları (pelvik organ  prolapsusu), isteğe bağlı olarak bağlanmış tüplerin tekrar  açılması ve jinekolojik kanserlerde sentinel  lenf nodu uygulamaları…

***

Neler okuduğunu, ne tür filmler izlediğini, doğan çocuklara en çok hangi isimlerin verildiğini, çocuğuyla kütüphanelere ve müzelere gidip gitmediğini de sordum ama o kendi alanıyla ilgili sorulara yanıt vermenin daha doğru olacağını söylediği için o yanıtlar şimdilik bende kalsın.