28.02.2022, 11:31

Fransa Başkanının Hayran Olduğu Ölümsüz Dev: Yaşar Kemal

1973'te Şili'den başlayan neoliberalleşme furyası dalga dalga Dünya'ya yayılıyordu. ABD'de Reagan, İngiltere'de Thatcher gibi neoliberal figürler seçimle, Türkiye'de Kenan Evren ve ardından ANAP ABD destekli 80 darbesiyle iktidarı ele alırken asi Fransa halkı, tarihinde de çok görüldüğü gibi burnunun dikine gidiyor, Francois Mitterrand sosyalist ve komünist partilerin ortak programı ile başkan seçiliyordu.

Mitterrand başkanlığında ilk hükümeti kurma işini, ileride Sosyalist Enternasyonal’in başkanlığını yapacak Pierre Mauroy üstlendi. Bakanlardan dördü (Charles Fiterman, Anicet Le Pors, Jack Ralite ve Michel Rigoud) komünistti. Bu hükümet, iki yıl boyunca Fransa’da bir kamulaştırma rüzgarı estirdi, fakat Fransa halkının bu seferki asiliği kısa sürdü. Uluslararası baskılar sonucunda önce ortak program iki yıl sonra yürürlükten kalktı, ardından Mitterrand başbakanlığı bu sefer sağcı Jacques Chirac’a vermek zoruna kaldı.  Fransa'da ortak programın uygulandığı iki yıl içinde büyüme ve refah sorunu yaşanmasa da Mitterrand, önce bu sosyalist programı askıya almak, sonra da kabinelerini sürekli daha fazla "sağa çekmek" zorunda kaldı.

Evet, Fransa’nın dizginleri neoliberalizme devretmesi, benzer ülkelere kıyasla daha geç gerçekleşmişti. Sonrası malum; kısa dönemli büyüme ve zenginleşmelerin ara ara yaşandığı bu neoliberal süreç, üç büyük küresel kriz (1998-99, 2008-09, 2019-21) geçirdi ve günümüzdeki Cehennem'den hallice Dünya'yı yarattı. Mitterrand, sonucun bu olacağını görmüş, ve bazı asi ufak ülkeleri saymazsak neoliberalizme karşı hemen hemen yalnız savaşmıştı. Dolayısıyla çağdaşı olan mevkidaşları arasında en ağır yükü sırtlananlardan da biriydi.

Peki bu kadar meşgul ve büyük bir adam, değerli boş zamanlarını nasıl harcardı?

Kürt kökenli, Türk bir yazarın kitaplarını okurdu. Hiçbir kelimenin sınırlarına dahil edilemeyecek bir insan; dev bir entelektüel, muhteşem bir sanatçı, yiğit bir devrimci. Koskoca Le Point, ölüm haberinde onun Dünyanın en çok okunan ve tercüme edilen Türk yazar olduğunu söylüyordu(1). 17 yaşından beri sayısız dava, gözaltı ve tutuklama görmüş, kimi çağdaşlarının aksine zerre kadar bükülmemişti. Allah’ın Çukurova’sından çıkmış, çırçır fabrikalarında işçilik, ırgat katipliği, öğretmen vekilliği, kütüphane memurluğu, traktör sürücülüğü gibi işler yaparak karnını doyurmuştu(2).

Bu şartlar altında zaten yeterince zor olan çocukluğunda çok az insanın kaldırabileceği trajediler yaşadı. Üç yaşındayken halasının elinden kayan bir bıçak sağ gözüne saplandı. Hayatının 89 yılında tek gözle yaşadı. Bir yıl sonra babası, hayatını kurtarıp bakımını üstlendiği üvey evladı tarafından bıçaklanarak öldürüldü(3).

Zaten boyu bacak kadarken, hele bir de Çukurova’da kendini birden işçi mücadelesinin içinde bulmuş bu çocuk, bir de bu duygusal trajedileri yaşadıktan sonra ortaya bir efsane çıktı; Yaşar Kemal!

Koskoca Mitterrand, işte bu efsanenin, Yaşar Kemal’in sadık bir okuyucusu, ve yakın bir dostuydu. 1989’da Celal Üster’le bir röportajında, "Başkan Mitterrand’la ilişkim, 1977yılına dayanıyor. O yıldan sonra ilişkimiz kesilmedi, sıcak bir dostluğa dönüştü" demişti Yaşar Kemal. Televizyonda Mitterrand’ı kendisi hakkında konuşurken görmüştü, sonrasında tanışmışlardı.

Mitterrand, Kemal’i en değer verdiği etkinliklere çağırır, orada bile kendisine özel bir ilgi gösterir, üzerine titrerdi. 1989’da, Fransız Devrimi’nin 200. yılını kutlamak için düzenlediği ve Türkiye’den sadece Kemal’i çağırdığı törende kimler yoktu ki… Yaşar Kemal, kutlama törenlerini Nobel Barış Ödülü sahibi Elie Wiesel, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Gabriel Garcia Marquez, Nobel Edebiyat Ödülü’ne değer görülen ilk Afrikalı yazar Wole Soyinka, İspanya Kültür Bakanı ve ünlü romancı Jorge Semprun’la birlikte izledi.

Bir de kendisini özel bir kahvaltıya çağırmıştı Mitterrand. "21 temmuzdaki sabah kahvaltısında da destan-roman ilişkisi ve Çukurova üstüne bir buçuk saat konuştu" diyor röportajda Kemal.

Zülfü Livaneli de 1992’de "Bir çok kez Mitterrand’la Yaşar Kemal arasındaki dostluğun gözlemcisi olma şansına eriştim" diye yazıyor, ve Mitterrand’ın televizyonda yaptığı bir konuşmasını aktarıyor köşesinde; "Ben hep okyanus kıyısında yaşamak istedim. Ama politikacı olduğum için büyük kentlerde, dar sokaklarda oturmak zorunda kaldım. Sadece Yaşar Kemal’in kitaplarını okuduğum zaman kendimi okyanus kıyısındaymış gibi hissedebiliyorum." Anlattığına göre Yaşar Kemal Mitterrand’a türküler söylermiş. Onu görünce ağzı kulaklarına varan Mitterrand iki kolunu açıp ona doğru yürür, "Yaşaar" diye bağırırmış.

"Yaşar Kemal’e en yüksek derece olan Commandeur rütbesi verilmişti. Yaşar Kemal’le birlikte üç kişi daha bu rütbeye hak kazanmıştı. Federico Fellini, Eli Wiesel ve Joris Ivens" diyor Livaneli. Madalyalar takılırken soğuk geçen törende madalya sırası Yaşar Kemal’e geldiğinde Mitterrand, onu "yüzyılımızın büyük romancısı" diye tanıtmış, ve törenin mizacı birden değişmiş(5).

Yedi yıl önce bugün kaybettik Yaşar Kemal’i. Sanki bir tanrı, parmaklarımızın arasından kayıp gitti.

--------------------

1. https://www.lepoint.fr/culture/le-romancier-turc-yasar-kemal-pere-de-memed-le-mince-inhume-a-istanbul-02-03-2015-1909111_3.php

2. https://www.birgun.net/haber/dev-yazarin-kirik-kalbi-16186

3. https://books.google.com.tr/books?id=AIVvAwAAQBAJ&pg=PT6&source=kp_read_button&hl=tr&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

4. http://openaccess.marmara.edu.tr/bitstream/handle/11424/166286/001519672006.pdf?sequence=3

5. https://core.ac.uk/download/pdf/80956531.pdf

Yorumlar (0)
banner17
Günün Karikatürü Tümü
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 19 45
2. Fenerbahçe 19 41
3. Başakşehir 19 37
4. Beşiktaş 18 35
5. Trabzonspor 19 35
6. Adana Demirspor 19 34
7. Konyaspor 19 27
8. Kayserispor 19 26
9. Alanyaspor 19 25
10. Karagümrük 19 22
11. Ankaragücü 19 22
12. Giresunspor 19 21
13. Gaziantep FK 19 19
14. Kasımpaşa 19 19
15. Antalyaspor 18 18
16. Sivasspor 19 18
17. Hatayspor 18 17
18. İstanbulspor 19 15
19. Ümraniye 19 14
Takımlar O P
1. Eyüpspor 20 41
2. Samsunspor 20 38
3. Keçiörengücü 20 36
4. Bodrumspor 20 35
5. Pendikspor 20 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 19 34
8. Boluspor 20 33
9. Sakaryaspor 20 31
10. Manisa FK 19 28
11. Göztepe 20 27
12. Adanaspor 20 22
13. Tuzlaspor 20 19
14. Altay 20 18
15. Erzurumspor 20 18
16. Altınordu 20 16
17. Ö.K Yeni Malatya 20 13
18. Denizlispor 20 12
19. Gençlerbirliği 20 10
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 17 44
2. Real Madrid 17 41
3. Real Sociedad 18 38
4. Atletico Madrid 18 31
5. Villarreal 18 31
6. Real Betis 17 28
7. Osasuna 18 28
8. Athletic Bilbao 18 26
9. Rayo Vallecano 18 26
10. Mallorca 18 25
11. Girona 18 21
12. Valencia 17 20
13. Espanyol 18 20
14. Almeria 18 19
15. Sevilla 18 18
16. Getafe 18 17
17. Celta Vigo 18 17
18. Real Valladolid 18 17
19. Cadiz 18 16
20. Elche 18 6

Gelişmelerden Haberdar Olun

@