Çanakkale Zaferi

ÇANAKKALE GEÇİLMEZ

18 Mart 1915’den 18 Mart 2025’e geçen 110 yıl. Bugün Çanakkale zaferinin 110’uncu yıldönümü, 18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü.

18 Mart 1915 günü kazanılan Çanakkale deniz zaferi ve sonrasında kazanılan kara savaşları, Türk milletinin artık bir karış vatan toprağını kaybetmeye tahammülünün kalmadığının çelikleşmiş ifadesi, ufukta görünen kurtuluş savaşının ilk meşalesinin tutuşturulduğu, dünya savaş tarihine altın harflerle yazılmış eşsiz, emsalsiz bir inancın, bir direnişin kahramanlık destanıdır.

Bu kutlu ve mutlu günde başta ulu önderimiz Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere bu cennet vatan topraklarımız uğruna canlarını seve seve feda eden tüm şehitlerimizi rahmet ve saygıyla anıyorum.

28 Temmuz 1914 de 1nci Dünya savaşının başlaması ile oluşan ittifaklara (İtilaf devletleri; İngiltere, Fransa, Rusya. İttifak devletleri; Almanya, Avusturya- Macaristan, Osmanlı) Osmanlı İmparatorluğu da katılır. 2 Ağustos 1914’te Almanya ile bir askeri antlaşma imzalanır. Bu antlaşmadan sonra 4 Ağustos’ta boğazın kısmen mayınla kapatılmasına karar verilir ve 22 mayınlı hattın döşenmesi Çanakkale Boğazı’ndaki ilk çalışmadır. Yine 4 Ağustos’ta Boğaz yabancı gemilere tamamen kapatılmıştır.

Boğazları deniz trafiğine kapatan Osmanlı Devleti 28 Ekim’de Karadeniz’de donanması ile Rus gemi ve limanlarını bombalamıştır. Bu olay üzerine önce Rusya ve arkasından da İngiltere ve Fransa Osmanlı Devleti’ne savaş açmıştır.

Çanakkale Savaşları; Birinci Dünya Savaşı sırasında 1915-1916 yılları arasında Gelibolu Yarımadası’nda Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında yapılan deniz (3 Kasım 1914 -18 Mart 1915) ve kara (25 Nisan 1915-9 Ocak 1916) muharebeleridir. İngiltere’nin öncülüğünde Fransızların ve çok sınırlı olarak da Rusya ve Avustralya’nın katılımı ile gerçekleşmiştir. Cephenin açılma önerisi Rusya’dan gelmiş ve planlamayı da Churchill yapmıştır. Churchill, Boğazların ele geçmesiyle Rusya’ya destek yolunun açılacağını ve Bulgaristan ve Romanya’nın da kendi yanlarında savaşa gireceğini hesaplamıştır.

3 Kasım 1914’te 18 gemiden oluşan İngiliz ve Fransız donanmaları, Çanakkale girişinde Seddülbahir ve Kumkale’deki dış tabyaları bombaladı. Sadece 17 dakika süren bu bombalama sırasında Seddülbahir’deki tabyanın cephaneliği isabet adı. Patlamada 5 subay ve 81 erbaş ve er şehit oldu. Bu 86 kişi Çanakkale’deki ilk şehitlerdir. Bu olayla Çanakkale Cephesi filen açıldı.

İngiliz ve Fransız donanmaları 18 Mart 1915’ e kadar 35 operasyon daha düzenlediler ancak istedikleri sonucu bir türlü alamadılar. İngiliz ve Fransız donanmalarına karşılık verece bir Türk donanması yoktu. Türk donanması II. Abdülhamit tarafından yıllarca “Haliç’e” hapsedilmiş ve çürütülmüştü. Bu nedenle düşman donanmaların savaşı Türk tabya ve bataryaları arasında geçiyordu.

Çanakkale Boğazı’nı ele geçirme planlarını yapan İtilaf Devletleri şubat ayında yapılan birkaç denemeden sonra Mart 1915 de Çanakkale’ye deniz saldırısı başlayacaktır. Ama bu saldırıdan kısa bir süre önce, 7-8 Mart’ta Nusret mayın gemisinin Boğazın en geniş yeri olan ve İtilaf Devletleri gemilerinin manevra yaptığı Erenköy koyuna boğaza paralel olarak döşediği 26 mayın savaşın kaderini değiştirecektir.

İtilaf devletlerinin deniz gücü toplam 103 parça gemiden oluşmaktaydı. Bu filonun amacı; Merkez tahkimatları ve seyyar bataryaları susturmak ve sonrasında mayın gemileri ile Boğaz’daki mayınları temizleyerek İstanbul yolunu açmaktır.

18 Mart sabahı İtilaf devletlerinin denizden yaptığı saldırılar netice vermez. Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanı Albay Cevat Bey emrindeki kuvvetlerin direnişi ve karşı topçu atışları ve boğaza döşenen mayınların verdiği zayiat ile itilaf donanması gücünün 1/3 ünü kaybedince deniz muharebelerinden vazgeçerek 25 Nisan’daki Kara Savaşları’na kadar yaralarını sarmaya ve Kara Savaşları için hazırlıklara başlamışlardır.

9 Ocak 1916 ya kadar sürecek kara savaşlarında da başarılı olamayan İtilaf kuvvetleri için tek seçenek kalmıştır mağlubiyeti kabul edip çekilmek…

Deniz Muharebelerinin zaferinin komutanı Albay Cevat Beydir, kara muharebelerinin zaferinin komutanı ise:

“Ben size taarruz emretmiyorum. Ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimizi başka kuvvetler ve başka komutanlar alabilir” sözleriyle Koca Çimen tepesi ve Conkbayırı muharebelerinde Anafartalar zaferinin komutanı,

Arıburnu muharebelerini yönettiği tepeye adına izafeten Kemalyeri adı verilen komutan,

İhtiyat Tümen Komutanlığından Anafartalar Gurup Komutanlığına yükseltilen ve verdiği kararlarla bir ülkenin kaderini değiştiren, sahip olduğu üstün yetenekleri önce Çanakkale’de gösteren, bilahare milli mücadelenin liderliğini yürütecek ve modern Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasını sağlayacak baş komutan,

“Çanakkale Zaferi, Türk askerinin ruh kudretini gösteren şayanı hayret ve tebrik bir misaldir. Emin olmalısınız ki, Çanakkale muharebelerini kazandıran bu yüksek ruhtur.” Sözlerinin sahibi; Mustafa Kemal Atatürk dür.

Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Kurtuluş Savaşı ve sonrasında Kuruluşunun mihenk taşlarından olan Çanakkale muharebeleri söz konusu olunca, gururla ve övünçle söylediğimiz söz şudur. “Çanakkale Geçilmez!”

Çanakkale’yi geçilmez yapan vatan sevgisi ve bağımsız yaşama isteği ile cephede çarpışan askerlerimiz ve onlara her türlü desteği veren Türk milletidir.

Mehmet Akif Ersoy “Çanakkale Şehitleri” şiiri ile hislerimize tercüman oluyor…

ÇANAKKALE ŞEHİTLERİNE

…Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor,

Bir hilâl uğruna, yâ Rab, ne güneşler batıyor!

Ey, bu topraklar için toprağa düşmüş asker!

Gökten ecdâd inerek öpse o pâk alnı değer.

Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor tevhidi…

Bedr’in arslanları ancak, bu kadar şanlı idi.

Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?

‘Gömelim gel seni tarihe’ desem, sığmazsın.

Herc ü merc ettiğin edvâra da yetmez o kitâb…