08.12.2023, 10:57

Bornova’daki kent ayıbı: Musevi Mezarlığı‘nda vandalizm

Çok kültürlü geçmişiyle övünen İzmir’de, tarihi 1881’e uzanan Bornova Musevi Mezarlığı, yıllardır süren ilgisizlik sonucu harap halde…

Uzmanlara göre birinci derecede kültür mirası ve arşiv belgesi özelliği taşıyan mezar taşlarının yer aldığı Bornova Musevi Mezarlığı, mezarlığa giren kimliği belirsiz kişilerce yıllardır tahrip edilmeye devam ediyor.

Kazım Dirik Mahallesi’nde Ege Üniversitesi’nin karşısında, İngiliz Mezarlığı ile karşı karşıya olan Bornova Musevi Mezarlığı’nı ziyaret etmek isteyenler, yıkılmış ve çevreye dağılmış mezar taşlarından oluşan; adeta vandalizm kurbanı olmuş bir mezarlık ile karşılaşıyor.

.

.

Akademisyen, araştırmacı Siren Bora, İzmir’de Musevi toplumun kültürel mirası konusunda çalışmalarıyla tanınan önemli bir bilim insanı. Bora’nın 2015’te İzmir Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan "İzmir Bornova Yahudi Mezarlığı" başlıklı makalesi, söz konusu mezarlığın pek de sıradan bir mezarlık olmadığını tarihsel kanıtlarıyla gösteriyor.

.

Siren Bora’nın ifadelerine göre, mezarlık kapısından içeri girildiği zaman, demir kapının sağında ve solunda yer alan sütunlar üzerinde İbranice ve İngilizce olarak yazılmış iki mermer yazıt mevcut. Bu yazıtlarda   ‘’Mezarlık arazisinin her sınıftan ve her milliyetten Yahudilerin defnine tahsis edilmek üzere, Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı olan Alexander M. Sidi tarafından satın alınmış, inşa edilmiş ve 29 Nisan 1880 tarihinde yukarıda adı geçen Yahudilerin kullanımına sunulmuş olduğu; mezarlığın mülkiyetinin Amerika Birleşik Devletleri’ne ait olduğu’’ yazıyor. Mezarlık kapısı kilitli olduğu için içeriye girip bu yazıtları görme imkânımız olmadı. Dolayısıyla yazıtların yer aldığı mermerlerin yerinde olup olmadığı meçhul.

.

.

Bora’nın aktarımına göre, 1880 yılında açılmış olan mezarlık içerisinde, 1880 yılından önce vefat etmiş olan, Albali, Amado, Arditi, Danon, Leon, Levi, Politi ve Sidi aileleri mensuplarına ait toplam 17 adet mezar bulunuyor. En eski mezar 1827 tarihli. En son gömü ise 1969 yılına ait. Mezarlığın bugünkü durumu göz önüne alındığında bu mezarların hala mevcut olup olmadığı da teyide muhtaç.

.

Bora’nın 2015 yılındaki alan çalışmasında saptadığına göre Bornova Musevi Mezarlığı’nda yer alan mezar taşı kitabelerinin pek çoğunda, Bodrum, Tire, Akhisar Tekirdağ, Manisa ve Gürçeşme Musevi mezarlıklarındaki mezar taşı kitabelerinden farklı olarak; defnedilenin anne ve baba adı kitabeye eklenmiş. Ölen erkek ise, hakkında övgüler ve ona duyulan sevgiyi, özlemi ifade eden cümlelere yer verildikten sonra, ölüm tarihi yazılmadan önce adı ve soyadı kaydedilmiş. Ölen kadın ise, adı tanımlamalar ile mezar taşı üzerine yazılmıştır. Çocuk yaşta hayatını kaybetmişse; adı babasının adı ile birlikte yazılmış. Bugün bu kitabeler de yerlerinden sökülüp çevreye yayıldığı için ne yazık ki bu belge niteliğindeki taşları görme imkanı da ortadan kalkmış durumda.

.

.

Geçen yıl Avlaremoz web sitesinde yer alan bir habere göre, İzmir Musevi  toplumunun önde gelen isimlerinden, kısa süre önce vefat eden Sami Azar mezarlık arsasının sadece bir kısmının Yahudi toplumunun elinde olduğunu söylüyordu.  Musevi cemaatinin Bornova’dan ayrılırken mezarlığı oluşturan farklı bölümlerin sahipleri tarafından “nam-ı müstear güvenilir” kişilere bırakıldığını belirten Azar, İzmir Musevi toplumu tarafından mezarlığın mülkiyetini edinmek için davalar açıldığını ve bu davaların sonuçlanmasının beklendiğini belirterek, mezarlığını sorumluluğunun İzmir Musevi toplumunda olsa da mülkiyetinin kendilerinde olmadığını anlatmaya çalışmıştı. Halen kapısında İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin levhasının asılı olduğu mezarlık, sorunu her nedense görmezden gelen yerel yönetimlerin de ilgisizliğiyle bugün içler acısı durumda.

.

Umarız İzmir için önemli bir kültürel mirasın son izlerini taşıyan bu alan, yıllarca maruz kaldığı vandallıktan kurtarılır ve bu "kent ayıbı" en kısa sürede onarılır.  

.

Yorumlar (0)
17
parçalı bulutlu
banner17
Günün Karikatürü Tümü
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 28 75
2. Fenerbahçe 28 73
3. Trabzonspor 28 46
4. Beşiktaş 28 46
5. Kasımpasa 28 40
6. Başakşehir 28 39
7. Rizespor 28 39
8. Sivasspor 28 38
9. Antalyaspor 28 36
10. A.Demirspor 28 35
11. Kayserispor 28 35
12. Samsunspor 28 33
13. Alanyaspor 28 33
14. Konyaspor 28 31
15. Ankaragücü 28 30
16. Karagümrük 28 29
17. Hatayspor 28 29
18. Gaziantep FK 28 29
19. Pendikspor 28 26
20. İstanbulspor 28 13
Takımlar O P
1. Eyüpspor 25 61
2. Göztepe 25 52
3. Kocaelispor 25 45
4. Sakaryaspor 25 43
5. Bodrumspor 25 42
6. Bandırmaspor 25 40
7. Ahlatçı Çorum FK 25 39
8. Boluspor 25 39
9. Gençlerbirliği 25 34
10. Erzurumspor 25 31
11. Keçiörengücü 25 31
12. Ümraniye 25 30
13. Manisa FK 25 28
14. Adanaspor 25 26
15. Şanlıurfaspor 25 24
16. Tuzlaspor 25 24
17. Altay 25 15
18. Giresunspor 25 7
Takımlar O P
1. Liverpool 27 63
2. M.City 27 62
3. Arsenal 26 58
4. Aston Villa 27 55
5. Tottenham 26 50
6. M. United 27 44
7. West Ham United 27 42
8. Newcastle 27 40
9. Brighton 27 39
10. Wolves 27 38
11. Chelsea 26 36
12. Fulham 27 35
13. Bournemouth 26 31
14. Crystal Palace 27 28
15. Brentford 27 26
16. Everton 27 25
17. Nottingham Forest 27 24
18. Luton Town 26 20
19. Burnley 27 13
20. Sheffield United 26 13
Takımlar O P
1. Real Madrid 27 66
2. Girona 27 59
3. Barcelona 27 58
4. Atletico Madrid 27 55
5. Athletic Bilbao 27 50
6. Real Betis 27 42
7. Real Sociedad 27 40
8. Las Palmas 27 37
9. Valencia 26 37
10. Getafe 27 35
11. Osasuna 26 33
12. Villarreal 27 32
13. Deportivo Alaves 26 29
14. Sevilla 27 27
15. Mallorca 27 27
16. Rayo Vallecano 27 26
17. Celta Vigo 27 24
18. Cadiz 27 19
19. Granada 26 14
20. Almeria 27 9

Gelişmelerden Haberdar Olun

@