Sisam (Samos) Adası Turu

Bir dik üçgenin iki dik kenarının uzunluklarının kareleri toplamı, "hipotenüs" olarak adlandırılan üçüncü kenarın uzunluğunun karesine eşittir. (Bir dik müselleste iki dik kenarın murabbalarının cemi karşı dik kenarın murabbasına müsavidir.)"

Evet, doğru tahmin ettiniz "Pisagor teoremi." İyi de bu teorem ve gezi yazısı ne alaka der gibisiniz. Açıklayayım ama önce bu teori nerede nasıl doğmuş? Efsaneye göre Yunan düşünür, matematik bilgini Pisagor, sarayda Samos tiranı Polycrates'i beklerken sıkılır ve yerdeki fayans döşemeyi incelemeye başlar. Buradaki motiften, dik üçgenlerin hipotenüs kenarındaki karelerin alanlarının, diğer iki kenardaki karelerin alanlarına eşit olduğunu fark eder ve sonrasında ünlü Pisagor teoremini geliştirir. Ve de konu ile ilgili son not Pisagor ve öğrencileri her şeyin matematikle ilgili olduğuna, sayıların son gerçek olduğuna, matematik aracılığıyla her şeyin kestirilebileceğine ve ölçülebileceğine inanmışlar...

Pisagor ve Samos bir arada olunca ortaya çıkan bağlantı ünlü düşünürün Samos doğumlu (M.Ö.580) olduğu ve adanın bu isimle ünlendiği.

Adını aldığı bir şehir var Pythagorion, orada bir heykel, adanın başşehri Vathy de bir meydan, bitmedi Pisagor Kupası ve de Pisagor Mağarası var çok merak ettiğim ama göremediğimiz adanın batısında adanın en yüksek dağı Kerkis’in eteklerinde dini ve siyasi çatışmalarından dolayı sığındığı mağara...

Samos, Sisam, Susam… Ada tarihinde birbirinden farklı isimler almış. Türkiye’ye Dilek Yarımadasından 1.5 km ile en yakın Yunan adası konumunda olan Sisam Adası (Yunanca Samos), geçmişte 12 İon kolonisinden biri olması ile bilinen, Osmanlı İmparatorluğu döneminde, 1913'te Yunanistan'a katılana kadar Sisam Beyliği olarak adlandırılmış, özellikle susam ticareti yapıldığı için burası Susam Adası olarak da anılmıştır. Bugün 44 bin nüfusa sahip olan adanın başşehri Vathy (Samos), ikinci büyük yerleşim merkezi Karlovasi, UNESCO Dünya Mirası listesinde ki Pythagorion (Pisagor), sahil kasabası Kokkari ve dağ köyleri çam, selvi ormanları ile iç içe geçmiş üzüm bağları ile yeşilin denizin mavisi ile birleştiği sessiz, sakin bir ada. Üzüm bağları şarap üretimine yönelik yer bağları bizim Alaşehir bağları ile karşılaştırdığımda masrafsız, sıradan ve basit bir bağcılık olarak geldi bana ama üzümün kooperatife satış fiyatını (0,75-1 avro) duyunca bizim bağcıların emeklerinin karşılığını alamadığını anladım...

Sisam adasının genel tanıtımından sonra 2 gece 3 günümüz nasıl geçti? Öncelikle şunu belirteyim ki Sisam adasına gitmek gibi önceden planlanmış bir programımız yoktu. Hatta vize uygulamasında pasaportunda KKTC damgası bulunanlara giriş yaptırılmadığı uygulamasından dolayı adalara seyahate bile karşıydım. Ancak sevgili arkadaşım KÇ hadi 6-8 Eylül Samos adasına gidiyoruz Bodrum’dan sevgili arkadaşım İsmail ve hanımefendi geliyor deyince Samos Gezginlerine katılmak şart oldu. Samos Star şirketine başvuruyu yaptık. Karşı olduğum adaya seyahat fikrimden caymama sebep olan iki etken vardı ilki 30 Ekim 2020 günü Türkiye saati ile 14.51'de, merkez üssü Sisam Adası açıklarında 6,9 büyüklüğünde meydana gelen ve yaklaşık 16 saniye süren depremde adada 4 sene sonrasını gözlemekti bir depremzede olarak ve diğeri de ülkemize göre özellikle yeme içme sektörünün ucuz olduğu söylentilerini yerinde test etmekti. Hemen ikincisinin cevabını vereyim üç gün öğle ve akşam yemeklerinde yediğimiz deniz ürünleri İzmir de Karşıyaka da yemek yediğimiz lokantalarla karşılaştırdığımız da hiçte ucuz değildi çok da doyurucu olmayan iki kişi ortalama 40 avro ödemelerimizle. Merkez üssü ada olan depremde ise o günlerden kalan bir görüntü yoktu birkaç kırmızıdan yeşile geçememiş konut haricinde. Biz mi 4 yıldır orta hasarlı bir binanın güçlendirilmesi için oradan oraya savruluyoruz...

İşte böyle bir savrulmanın ürünü bu tur. Kuşadası limanda 07.30 da buluştuğumuz rehberimiz eşliğinde gümrük geçişimizi tamamladıktan sonra İDO teknesiyle saat 08 45 de başlayan deniz yolculuğumuz bir saat sonra Sisam’ın kuzey doğusunda başkent Vathy limanında uzun bir kuyruk sohbeti ile sona eriyor ve planlı turumuz 10 45 de başlıyor. Büyük limanın bulunduğu bölgeden otobüste kısa bir yolculukla tarihi ve turistik bilgileri dinlerken kordon boyunca, restoranlar, kafeler, barlar arasında Merkez Bankası dikkatimi çekiyor.

İlk durağımız Pisagor Meydanı burada yer alan bağımsızlık simgesi mermer Arslan Heykeli‘ni, üç dönem Yunanistan başbakanlığı yapan ve Sisam’a yoğun emek veren Sofoulis’in heykelini görüp Aziz Nicolas kilisesinde mum yakıp dua ettikten sonra serbest zaman başlıyor.

Diğer iki günde de çok fazla sahip olacağımız neredeyse turun yarısını kapsayan bu serbest zamanın ilkinde fotoğraf makinam boynumda Vathy sokaklarında kaybolma turuna başlıyorum. Öncelikle sokakların temizliği, kedi ve köpeklerin varlığını gözlemliyorum. Tam not alıyor bu konuda ada tertemiz sokaklar ve tek tük rastladığım birkaç kedi ve köpek görünce bizim adımıza utanıyorum yaşadığım şehirden mahallemden, sokağımdan. Dağlara doğru tırmanıyor anfi tiyatro görünümünde oturduğum bir kaldırımdan limanı seyrediyorum ve bir mezarlığa rastlayınca giriyor ve dolaşıyorum bir defa daha hayal kırıklığı yaşıyorum kendi adıma bizimkilerle kıyaslayınca. Dar ve tertemiz sokaklarda inişli çıkışlı merdivenlerde şehrin tarihi dokusunu yansıtan evlerin arasında kaybolmak mümkün değil sonuçta yolunuz sahile çıkacak ve meydanda kahvede oturan turdaşlarla buluşacaksınız.

Turumu tamamlıyorum ama aklımda gezemediğim şarap müzesi var, arkeoloji müzesi var ve neden kocaman bir süreyi serbest zaman olarak planlarda rehber eşliğinde buraları gezdirmezler ne dersiniz turdaşlar? Vakit doluyor öğle yemek zamanı deniz kenarında birkaç lokantaya dağılıyoruz Yemekte tercihimiz yine deniz ürünleri oluyor. Denize gireceğimiz yer için kısa bir keşiften sonra ki fazla şansımız yok ya lokantanın önünden veya biraz ilerideki plajdan seçimimiz plaj oluyor ama oraya gitmek içinde kısa bir merdiven yolculuğundan sonra kayalara tutturulmuş ipe tutunarak ve deniz içindeki kayaları aşarak yüzmeye başlıyoruz. Unutmadan soyunma kabini olarak lokantanın tuvaletlerini kullandığımızı ve duş olmadığını da belirtmek isterim.

Serbest zaman bitiyor yolculuk başlıyor adanın kuzeybatısında bulunan Karlovasi şehrindeki otelimiz Merope’ye doğru. Günün sonu odalarımıza yerleşiyor ve akşam yemeği için lokanta arayışımız şehir meydanında ki bir lokantada deniz mahsulleri ve uzo ile son buluyor...

2'nci gün Sabah otelde aldığımız kahvaltımızın ardından, rehberimizin belirlediği saatte otelin önünde otobüsümüze biniyor ve adanın güney batısında Marathokampos Bölgesi'ne doğru yola çıkıyoruz. Bir yanımızın yemyeşil ormanlarla, diğer yanımızın ise masmavi denizle çevrili olduğu yolda rehberimizin verdiği bilgiler eşliğinde uzun sahil yapısı ve zengin deniz yaşamı ile bilinen Kampos Koyu'na varıyoruz.

Mola sonunda yolumuza devam ediyor ve Sisam Ada'sının rakım olarak en yüksekte bulunan Platanos Köyü'ne kısa bir ziyaret gerçekleştiriyoruz. Köyde ulu bir çınarın altında kahvelerini yudumlayan ve şifalı suyu ile midelerini rahatlatan turdaşlardan ayrılıyor kısa bir köy turuna çıkıyorum. Aradığımı bir evin çardağında buluyor ve bir salkım üzümle kahveye dönüyorum ikram ancak birkaç tane ile sınırlı. Yola devam ediyor ve Kokari’de duşlu ve soyunma kabinli deniz ve deniz ürünlü öğle yemeği molasından sonra gün bitti ve Karlovasi'ye dönüş için harekete geçiyoruz. Akşam yemeğimiz Yunan gecesi olarak bir tavernada planlanmış sirtaki ve Yunan müziğine eşlik eden bizden şarkılarla ve de yine deniz ürünleri, uzo ile günün yorgunluğunu! Atıyoruz...

3'üncü ve son gün için kahvaltıdan sonra eşyalarımızı alıyor dönüş yolculuğu için otobüsümüze biniyor ve Pisagor’un doğum yeri olan Pythagoria’ya doğru yol alıyoruz. Adanın güneydoğusunda bulunan bölge kuzeye göre daha ir yazlık havasında. Yolumuzun üzerinde en güzel manzara ile karşılaşıyoruz kalp şeklinde ki plaj bir manastırın eteklerinde yer alıyor. Karşısı ise şeytan tepesi...

Yolumuz devam ediyor ve de ünlü Pythagorias kupalarının yapıldığı bir atölyeye giriyoruz. Pisagor'un Adalet Kupası (Pisagor Kupası) olarak adlandırılan içinde özel bir düzenek bulunan "Adalet Kupası" olan bu matematiksel kupanın yapımını izliyoruz. Evet, nedir bu kupa? Bu kupa, görünüşte tıpkı diğer kupalara benzemektedir. Onu diğer kupalardan ayıran özellik ise kupanın ortasında yer alan bir kolon ve bu kolonda bulunan bir kanaldır. Su, bu kolonun yükseklik seviyesinin altına kadar doldurulduğunda, diğer normal kupalarda olduğu gibi durmaktadır. Fakat su bu kolonun yükseklik seviyesini geçerse ortadaki kolon ve içindeki kanal da su ile dolar ve ardından sifon etkisi devreye girer. Böylece kupanın içinde bulunan suyun tamamı altındaki kanaldan geçerek dibindeki delikten dökülmüş olur. Ve de bu işlemde matematiksel bir hesaplamanın yanında felsefi bir düşüncede hakimdir ve bize verdiği mesaj açık ve net olarak şudur.

Kupanın altı delik olmasına rağmen içindeki asla dökülmez. Ne zaman kupaya doldurulan sıvı kupanın sınır çizgisini aşar, o zaman içindekiler son damlasına kadar akıp gider. Kupaya adalet kupası ismini veren filozof bu kupa ile mesajı şudur insanoğluna: "Aza kanaat getirmeyen, çoğu bulamaz." "İnsan bazen yaşamın sundukları ile yetinmeyi bilmeli, zira daha fazlasını arzularken elindekiler de kayıp gidebilir…"

Evet bu felsefi yaklaşımda kupanın yapılışı izlenirken ben bir başka alanda adanın bademlerinin tadına bakmak üzere hemen yan taraftaki badem ağaçlarından göz hakkımı alıyor taşla kırıyor ve ikramda bulunuyorum turdaşlara fazla değil yine birkaç tane Pisagorun mesajına uygun azla yetin...

Saat ilerliyor Sisam’ın ballarının tadına varmak ve alışveriş yapmak için bal kooperatifinin satış mağazasına uğruyoruz. Sisam turumuzun en uzun ve en zevkli bu gününde şarap ve uzo tadımı ile devam ediyor ve Pisagora/Pythagoria’ya varıyoruz. İlk durak Pisagor heykeli sonrasında serbest zaman seçenekler deniz ve Pisagor turu. Tercihimiz plajda yer bulamayınca şehir turu oluyor ve rehberimizin verdiği ama gezdirmediği bilgilerle turalıyoruz. Özellikle Blue Street arıyor ve buluyoruz denize nazır, kısacık ama mavi renkli bu sokak yorgunluğumuzu alıyor. Sokağın yoğunluğundan televizyonunu seyredemediğini işaretleri ile anlatmaya çalışan şikayetçi amcanın şikayetlerine karşılık kapı zilini çalarak sıvışmamız ve de sokaktaki diğer gezginlerle kavgası hoş bir anı olarak kalıyor.

Kısa bir turdan sonra yemek için seçtiğimiz lokanta ise bizden biri Adanalı ve Agora da veda yemeğimizde menü yine deniz ürünleri...

Burada geçirdiğimiz turun en keyifli günün ardından bizleri bekleyen otobüsümüze biniyor ve bir yanımızın yemyeşil ormanlarla, diğer yanımızın ise masmavi denizle çevrili olduğu yoldan seyahatimize devam etmek suretiyle Vathi limanına varıyoruz. Pasaport ve gümrük işlemlerimizin ardından saat 18:00'de hareket eden gemimize biniyor ve her güzel şeyin bir sonu olduğu gibi bu gezimizin de sonuna geliyor, yine ve yeniden görüşmek dileğiyle vedalaşıyoruz. Rota dinlenmek üzere KÇ nin Gümüldür deki yazlığı rakı ve balıkla nerede kalmıştık muhabbetine. Teşekkürler KÇ, teşekkürler Samos Gezginleri, teşekkürler Samos Tur...