Okuduklarım/ İpek Sabahlık

Sonda söyleyeceğimi baştan söyleyeyim bu kitabı mutlaka okuyun, kendinize zaman ayırın, içinize sindire sindire okuyun.

Babası, Darülfünunun kurucularından kimyager Müşir Derviş Paşa’nın oğlu tıp profesörü İsmail Derviş Bey, annesi Abdülmecid’in mabeyincilerinden Kamil Bey’in kızı Hesna Hanımın kızı Suat Dervişin anlatıldığı biyografik- tarihi araştırma tadında bir roman İpek Sabahlık.

Biyografik roman olma özelliği sadece yazarın yaşantısı ile değil 67 yıllık yaşamına tanıklık eden edebiyat, medya, siyaset, tarih alanında ki kişiler, olaylar ve mekanlar “Dip notlarla” okuru bilgilendiriyor, meraklandırıyor ve araştırmaya sevk ediyor

1905 İstanbul doğumlu el bebek, gül bebek köşklerde büyütülmüş, çok iyi bir eğitim almış ve yazmaya duyduğu ilgi ve hırsı ile 21 yaşına 2 roman sığdırmış sonrasında onlarcası yurt dışında yayınlanmış roman ve hikayenin yazarı. Bu kadar mı Osmanlı’da kadın hareketinin destekçisi, Cumhuriyetin kurtuluş ve kuruluşunun takipçisi, Lozan da gazeteci, ilk kadın gazetecilerden, sol ve sosyalist hareketin öncülerinden ve kitabı okuyunca vay be bunu da becermiş diyeceğiniz pek çok becerisi ve tuttuğunu koparan mücadeleci bir kişilik…

Suat Derviş, sadece bir yazar değil, aynı zamanda çağının tanığı olmayı başarmış bir gazeteci ve bu özelliğini kitabın her sayfasında onunla beraber yaşıyorsunuz. Osmanlı’nın son yılları, genç Türkiye Cumhuriyet’ inin kuruluş yılları, yapılan inkılaplar, 1928 olimpiyatları, 1929 ekonomik krizi, 1937 de SSCB’den gözlemler, çok partili sisteme geçiş süreci, 2.Dünya Savaşı, yeni bir siyaset anlayışı antifaşist mücadele Türkiye Komünist Partisinin kuruluş süreci, Vietnam savaşı, 1971 muhtırası yılları gazeteci Suat Derviş vasıtasıyla biz okurlarla buluşuyor.

Bütün bunları bizimle buluşturan yazar Osman Balcıgil 1955 yılında İstanbul’da doğdu ekonomi eğitimi gördü dergi, gazete, televizyon sektörlerinin haber bölümlerinde muhabir, editör ve yönetici olarak çalıştı… Araştırma, yazdığı yazı ve televizyon programlarıyla pek çok ödüle layık görülen yazar, beşinci kitabı “Latin Amerika’nın Atar Damarlarında yer alan “İnkaların Torunları Şaşkın “la 1988 yılında Gazeteciler Cemiyeti “Yılın Röportajı Ödülü “nü kazanmıştır. Kitabın Tanıtım Bülteninden;

Suat Derviş, hayata ağzında altın kaşıkla merhaba dedi.

Son nefesini yoksulluk içinde verirken, üzerinde saraylı annesinin hediyesi ipek sabahlık örtülüydü.

Ülkesi için en iyiyi isteyen aydınların gördüğü eziyetten nasibini fazlasıyla aldı.

Bu yolda, doğurmak üzere olduğu oğlunu kaybetti.

Onlarca kez sinemaya ve sahneye uyarlanan Fosforlu Cevriye isimli romanında, “hayatının aşkını” betimledi.

Bu eseriyle sadece kendi ülkesinde değil, pek çok ülkede de gönülleri fethetti.

Nâzım Hikmet’in “başını eğemedim, gölgesini çiğnedim” diye şiirler yazdığı yıl, Suat Derviş sadece on altı yaşındaydı.

Sonra biri güreşçi, biri romancı, öteki gazeteci olmak üzere üç koca eskitti.

Almanya’da Suzet Doli ismiyle Almanların, Fransa’da Suat Derwish adıyla Fransızların kalbini çaldı.

Yaşadığı dönemin kuşkusuz en iyi gazetecisi ve en çok okunan romancısı olan Suat Derviş’in soluk kesen dramını, İpek Sabahlık ’ta sevinerek, gıpta ederek, şaşırarak, acı çekerek okuyacaksınız.

Tıpkı Nâzım Hikmet’in annesinin hayatının kaleme alındığı Ela Gözlü Pars Celile’yi ve bir Sabahattin Ali romanı olan Yeşil Mürekkebi okurken olduğu gibi…”

Kitapta altını çizdiğim bölümlerden dünden bugüne bir bakış…

“…Güzeli anlatabilmek için çirkini, geceyi tarif edebilmek için gündüzü, iliklerinize, kemiklerinize kadar hissedebilmelisiniz…”

Gazeteci Suat’ın ablasına yazdığı mektuptan;

“…Ne zaman ki sinir uçlarına dokundum, o zaman tokadı yedim abla. Hata yapmışım. Demek ki bugüne kadar gazeteciliği gerektiği gibi yapmamışım. Asıl yapmam gerekeni görmemiş, ihmal etmişim. Siyasal iktidar ya da iktidarların hoşuna gidenleri yazmak değil marifet. Hatalarını söyleyebiliyor musun, onların yanlış yaptıklarını öteki ülkelerde olan iyi şeylerle karşılaştırarak gözler önüne serebiliyor musun? İşte o zaman ben sana gazeteci derim! İşte tam da bunu yaptım son yazı dizimde ve aforoz edildim.”

“…Vatansever olmak bu kadar mı kötü bir şey? Diye düşündü güzel kadın. Tabii ki değildi. Tek sorun, iktidarda kimin olduğundaydı. İktidarı elinde tutan aynı zamanda vatansever oluyor, ötekilerse kendiliğinden vatan haini olarak yaftalanıyordu. Bu kadar basitti aslında “Kim vatanseverdir? Kim vatan hainidir? Sorularının cevabı…”

“…Fikirlerinize katılmıyorum ama fikirlerinizi ifade edebilmeniz için canımı bile veririm. Meselenin özü, tam olarak buydu! Düşünce ve ifade özgürlüğünün, aslında ülkeler için bir turnusol kâğıdı olduğunu düşünüyordu Suat. Maalesef güzel ülkesi, yüz elli yıla yakın bir süredir fena halde sınıfta kalıyordu düşünenlere uygulanan ağır baskı nedeniyle. Dün de böyleydi, bugün de! Suat, yarın da böyle olacağından fena halde koruyordu…”

Suat Derviş’in yaşamını biyografik tarzda tarihsel konuların eşlik ettiği süreçle kurgulayarak sade bir anlatımla yazılmış bir solukta sıkılmadan okuduğum bu kitabı tavsiye eden Neşe Güney kardeşime teşekkürlerimle…

İpek Sabahlık/ Osman Balcıgil / Destek Yayınları/2017/431 sayfa