Maden şirketleri 'sosyal rüşvet'le göz boyuyor!

Maden şirketlerinin yol açtığı ekosistem zararları her geçen yıl daha büyük boyut kazanıyor. Kuzey Ege'nin doğasını ve ekolojik dengesini tarumar eden şirketler, bu kez de süt, fıstık çamı gibi tarımsal ürünlerde tekel oluşturarak verimli Kuzey Ege coğrafyasının ekonomik ve sosyal dengelerini alt üst ediyor.

Maden şirketleri, bulundukları coğrafyanın ekosistemini tarumar etmekle kalmıyor; bölgenin en önemli geçim kaynaklarını sömürerek adeta tarımsal üretimi ve üreticiyi haritadan silmeye uğraşıyor.

Bergama'dan başlayıp Kuzey Ege'de sırasıyla Dikili, Ayvalık, Gömeç, Burhaniye, Edremit, Havran'a ve oradan da Çanakkale'ye uzanan geniş bir coğrafyada binlerce maden sahası mevcut. Maden şirketleri, faaliyet gösterdikleri bölgelerde geri döndürülemez ekolojik yıkıma yol açarken fıstık çamından süt üreticiliğine, arıcılıktan hayvancılığa tarımsal üretimin de sonunu hazırlıyor.

Ancak şirketlerin verdiği zarar bunlarla da sınırlı değil. Yenigün Gazetesi'nden Nurcan Etik'in başarılı haberciliği sayesinde Kuzey Ege'de maden faaliyeti yürüten şirketlerin sosyal sorumluluk adı altında bölgenin tarım kaynaklarını da kendi tekellerine almaya çalıştıkları ortaya çıktı. Bergama'da mandıra ve fıstık çamı üretim tesisi satın alan Koza Altın ile Balıkesir'deki, TÜMAD Altın Madeni sadece bilinen iki örnek.

Devletin mandırası iflasın eşiğine geldi

Gazetenin 28 Ağustos 2025 tarihli sayısındaki Bergama'daki mandıra krizinin perde arkası: Altın'dan yıkım çıkıyor! Başlıklı habere göre Bergama Ovacık'taki Koza Altın madenini işleten Türk Altın'ın iştiraklerinden; devlete ait olan Çamavlu mandırası artık süt üretemez hale geldi. Habere göre, üreticiler kendi bölgelerinde mandıra bulunmasına rağmen satamadıkları sütler için Çanakkale ve Balıkesir’de pazar arıyor. Bölge halkı, kamuya ait mandıranın 83 milyon liralık zarar etmesine ve süt alımını 2 tona kadar düşürmesine tepkili. 

Oysa, çam fıstıklarıyla ünlü Kozak Yaylası’ndaki Çamavlu Köyü’nde 1978 yılında kurulan ve peynir üretimi yapan Çamavlu Tarımsal Kalkınma Kooperatifi'nin farklı bir hikayesi vardı. Tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım'ın yazılarından öğrendiğimiz kadarıyla söz konusu kooperatif 1980'lerde önemli bir atılım içine girmiş ve “Çamavlu” markasıyla Bergama tulum peynirini tüm Türkiye'ye tanıtmıştı. 2000 yılına gelindiğinde günlük 20 ton süt işleyen bir peynir üretim tesisine kavuşan kooperatif, maalesef birkaç yıl içinde yönetimsel hatalar nedeniyle icraya düştü ve devlet tarafından kapatıldı. O dönem Akın İpek'in Koza Altın şirketi köylünün altın madenine tepkisini dindirmek için kooperatifin kurduğu peynir üretim tesisini kaçırılmayacak fırsat olarak gördü ve icradan satın aldı. Hatta süt üreticilerinin en büyük destekçisi olacağına dair sözler verdi. Ancak beklenen olmadı. Çamavlu Tarımsal Kalkınma Kooperatifi atıl bırakılmış durumda. Devlete,yani kamuya ait mandıra ise, iddiaya göre, iflasın eşiğinde.

Türk Altın (Koza Holding - ATP) iştiraki mandıranın internet sitesinde ''Türk Altın Holding şirketlerinden TR ANADOLU GIDA , Türk Altın Holding firmasının yürütmekte olduğu sosyal sorumluluk projesi kapsamında doğmuştur'' ifadesi dikkat çekiyor. Bir mandıra tesisinin maden şirketi iştiraki olmasının garipliği ve ''sosyal sorumluluk''tan ne anladığı bir yana, halkın Çamavlu Mandırası olarak adlandırdığı tesis bugün tabelasinda, FETÖ firarisi Akın İpek’i hatırlatırcasına, İpek Çiftliği ibaresini hala koruyor.

Maden şirketleri küçük birer devletçik gibi

Yenigün Gazetesi'ne konuşan Bergama Çevre Platformu Sözcüsü Erol Engel, bir maden şirketinin tarımsal üretim tesislerine sahip olmasının ardında şirketin yeni maden sahaları açma hırsına ve ürün fiyatlarında tekelleşme oluşturma hamlesine dikkat çekiyor. Engel sorunu şöyle ifade ediyor;  ''Çamavlu’da yaşananlar tüm ülkeye bir örnek. Yıllarca süt fiyatlarını onlar belirledi. Devasa bir altın işletmesi 250 milyon TL zarar etse ne olur? Hiçbir şey olmaz. Ama burada Koza Altın özelinde gördüğümüz ancak genelde de tüm maden sektörünün bu tür taktiklerle yöredeki insanların hayatını etkileyen, ‘onları nasıl avucumun içine alırım’ çabaları mevcut. Yapılan şey, insanların ürettiği süt, fıstık ya da başka bir şeyin üzerinden köylüleri manipüle ederek, insanların ve koca yaylanın geleceğini, doğasını yok etmek, altını oymaktır”.

Haberde EGEÇEP Hukuk Kurulu Üyesi Avukat İpek Sarıca'nın görüşlerine de yer veriliyor. Sarıca maden şirketlerinin 'sosyal rüşvet''e başvurduklarını belirterek Balıkesir’de faaliyet gösteren TÜMAD Altın Madeninin projesi için gerçekleştirilen Halkın Katılımı Toplantısı’nda yaşananlara değiniyor. Sarıca, köylülerin daha önce şirket tarafından kendilerine verilmiş olan kurban parası, hayvan yemi, yem parasını şirketten yeniden talep ettiğine; yol, ambulans, sağlık ocağı, okul, servis istediklerine değiniyor ve  “Devletin yapması gerekenleri köylüler şirketten talep ediyor. Görülüyor ki, maden şirketleri bulunduğu bölgede küçük bir devletçik oluyor. Kendi ilişkisini halka sosyal rüşvet üzerinden kuruyor” görüşünü ifade ediyor.

--------------------

Linkler:

Bergama’da mandıra krizi: Devlet süt bile alamıyor! - Yenigün Gazetesi

Bergama'daki mandıra krizinin perde arkası: Altın'dan yıkım çıkıyor! - Gazete Yenigün - İzmir Güncel Haberler