“Sınıf ve Veli Toplantısı” Sahneye Taşınan Bir Hafıza, Kaybolan Bir Dilin Hikâyesi

İzmir Varto Kültür ve Dayanışma Derneği çatısı altında sahnelenen “Sınıf ve Veli Toplantısı” 1980–1990 yılları arasında Muş’un Varto ilçesine bağlı bir köyde geçen trajikomik bir hikâyeyi tiyatro sahnesine taşıyor.

İki perdelik oyun, ana dil, asimilasyon ve kimlik meselesini sloganlara yaslanmadan; hayatın içinden, köyden ve sınıftan anlatıyor.

Oyunun birinci perdesinde, üç öğrenci ve bir öğretmen üzerinden derin bir dil çatışması sahneye taşınıyor. Çocukluğunda ailesiyle birlikte Varto’dan göç etmiş, yıllar sonra okuyup öğretmen olmuş ve atamayla yeniden doğduğu topraklara dönmüş bir öğretmen, hikâyenin merkezinde yer alıyor. Ancak bu dönüş, bir aidiyet duygusunu değil bir kopuşu açığa çıkarıyor. Öğretmen, yıllar içinde asimile olmuş; ne Zazaca ne de Kürtçe konuşabiliyor. Karşısında ise ana dili Zazaca olan, evde Türkçe konuşulmayan bir köyün çocukları duruyor.

Alfabeyi öğretmeye çalışan öğretmenin “Ali’nin A’sı, Bebeğin B’si, Cemil’in C’si” örnekleri, çocukların dünyasında karşılık bulmuyor. Çocuklar harfleri kendi hayatlarından örneklerle kuruyor:

A baraka, B cavik, C nal…

Bu sahneler, dilin yalnızca bir iletişim aracı değil bir hafıza ve yaşam biçimi olduğunu güçlü biçimde görünür kılıyor.

İletişimsizliğin derinleşmesiyle birlikte öğretmen bir veli toplantısı düzenlemeye karar veriyor. Oyunun ikinci perdesi, öğretmenin velilerle kurmaya çalıştığı bu kırılgan iletişimi konu alıyor. Köy geleneği gereği veliler öğretmene hediyelerle geliyor tezek, un, ekmek… Samimi bir başlangıç gibi görünen toplantı, dil engeli nedeniyle kısa sürede absürt bir kaosa dönüşüyor. Türkçe bilen hademenin öğretmenin sözlerini yanlış ve ters biçimde çevirmesi, sahnede trajik olduğu kadar komik bir tablo yaratıyor.

Oyun, öğretmenin sınıfta yalnız kaldığı bir anla son buluyor. Bu sessizliğe, sahneye giren nenenin sözleri damga vuruyor:

“Türkçe öğret, evet…

Ama kendi konuştukları Zazaca’yı unutturma.

Çünkü ana dil unutulursa, asıl unutulur.

Kendimizi unuturuz.”

“Sınıf ve Veli Toplantısı” seyirciyi güldürürken aynı anda rahatsız eden, düşündüren ve yüzleşmeye zorlayan bir anlatı sunuyor. Oyun, izleyiciyi şu soruyla baş başa bırakıyor:

“Biz neyi, ne zaman kaybettik?”

Oyun Yazarları: Veli Kişioğlu – Elif Eda Sarıkaya

Tiyatro Kurucusu ve Yönetmeni: Tuncay Akdeniz