1500 yıl önceki veba ile covid-19 arasında şaşırtıcı benzerlik
İspanya'da yapılan akademik bir çalışma, 6. yüzyılda Bizans İmparatorluğu dönemi İstanbul'unda yaşanan bubonik veba (hıyarcıklı veba) salgını ile koronavirüs salgını arasında bağlantılar kurdu.
El Pais gazetesinde yayımlanan habere göre, Bizans İmparatoru I. Jüstinyen'in adıyla anılan salgın süresince İstanbul'da bugünküyle paralellik gösteren zamanlar yaşandı.
Prokopius isimli Bizanslı tarihçinin yazılarını inceleyen Barcelona Üniversitesi'nden Sales Carbonell isimli araştırmacı, veba süresince kentte "mutlak sınırlamalar ve izolasyon" uygulandığını kaydetti.
Carbonell yaşanan süreci, "Hasta insanlar için tam karantina zorunluydu. Ancak kalan kişiler de, kendi sağlıkları için, çoğunlukla izole olmayı tercih ediyordu" diye anlatıyor. Vebanın 541 yılında Mısır'da ortaya çıktıktan yaklaşık bir yıl sonra İstanbul'a ulaştığı ve dört ay süresince kentte yıkıcı etkiler bıraktığı belirtiliyor.

Foto: Aya Sofya, 1. Jüstinyen’in emriyle 537 yılında kilise olarak kurulmuştu.
Tarihçi Prokopius, Savaşların Tarihi isimli kitabında vebayı, "Alarm Mısır'dan yükseldi. Oradan da hızlı ve ölümcül bir şekilde yayıldı" ifadesiyle anlatıyor ve devam ediyor: "Bu salgın, Dünya'nın bir kısmını, erkeklerin bir bölümünü ya da yılın bir zamanını değil, her ne ayrıcalığı vardıysa dinlemeden tüm insanlığa saldırdı. Hastalık, sanki bir köşeyi unutma endişesi taşır gibi dünyanın tüm köşelerine yayıldı."
Prokopius İstanbul'un durumunu anlatırken de şu ifadeleri kullanıyor: "Bizantium'da (İstanbul) insanları toplu alanlarda görmek kolay değildi. Hasta olmayan hemen herkes evlerine çekilmiş, ya hastalarıyla ilgileniyor ya da ölülerine ağlıyordu"
Ekonomi ve sağlıkçılara ilişkin paralellikler
Bizanslı tarihçi, kentte ekonominin durumunu "Sokaktaki hareketlilik tamamen durmuştu, zanaatkarlar ellerindeki işi bırakmışlardı" ifadeleri ile anlatıyor. Prokopius'un anlattıkları sağlık çalışanları noktasında da paralellikler içeriyor.
Ünlü tarihçi, "Birçokları onlara bakacak kimse olmadığı için öldü. Bakıcılar, çektikleri acıdan ve yorgunluktan bitap düşmüştü. İnsanların onların bu haline, hastalardan daha fazla üzülüyordu" cümleleriyle yaşananları anlatıyor. Prokopius'un anlatımına göre, hastalığın kenti kırıp geçirdiği zirve noktasında ölüm oranları 5 bin - 10 bin aralığına kadar yükseldi. Bu noktada, cenaze töreni yapılmadan birçok kişinin, toplu olarak gömülmek zorunda kaldığı yazılıyor.
Bizans İmparatoru I. Jüstinyen'in adıyla anılan ve kendisinin de hasta olduğu ve atlattığı salgın süresince 25 milyon kişinin öldüğü tahmin ediliyor.

Foto: Bizans İmparatoru 1. Jüstinyen ve Theodora
Bergama İl Olmalı mı?
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Galatasaray |
26 | 64 |
2. Fenerbahçe |
27 | 60 |
3. Trabzonspor |
27 | 60 |
4. Beşiktaş |
27 | 52 |
5. Başakşehir FK |
27 | 43 |
6. Göztepe |
26 | 43 |
7. Samsunspor |
26 | 35 |
8. Kocaelispor |
27 | 33 |
9. Gaziantep FK |
27 | 33 |
10. Alanyaspor |
27 | 31 |
11. Çaykur Rizespor |
26 | 30 |
12. Konyaspor |
27 | 30 |
13. Gençlerbirliği |
27 | 25 |
14. Antalyaspor |
27 | 25 |
15. Kasımpaşa |
27 | 24 |
16. Kayserispor |
27 | 23 |
17. Eyüpspor |
27 | 22 |
18. Fatih Karagümrük |
27 | 17 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Erzurumspor FK |
31 | 66 |
2. Amed SK |
31 | 64 |
3. Esenler Erokspor |
31 | 63 |
4. Çorum FK |
31 | 59 |
5. Bodrum FK |
31 | 54 |
6. Pendikspor |
32 | 54 |
7. Bandırmaspor |
32 | 48 |
8. Keçiörengücü |
32 | 47 |
9. Sivasspor |
32 | 47 |
10. Iğdır FK |
31 | 45 |
11. Manisa FK |
32 | 43 |
12. Van Spor FK |
31 | 42 |
13. Boluspor |
32 | 42 |
14. Ümraniyespor |
32 | 39 |
15. İstanbulspor |
31 | 39 |
16. Sarıyer |
31 | 38 |
17. Serik Belediyespor |
32 | 35 |
18. Sakaryaspor |
32 | 32 |
19. Hatayspor |
31 | 7 |
20. Adana Demirspor |
32 | 3 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Arsenal |
31 | 70 |
2. Manchester City |
30 | 61 |
3. Manchester United |
31 | 55 |
4. Aston Villa |
30 | 51 |
5. Liverpool |
31 | 49 |
6. Chelsea |
31 | 48 |
7. Everton |
31 | 46 |
8. Brentford |
30 | 45 |
9. Fulham |
31 | 44 |
10. Brighton & Hove Albion |
31 | 43 |
11. Newcastle United |
30 | 42 |
12. Bournemouth |
31 | 42 |
13. Sunderland |
30 | 40 |
14. Crystal Palace |
30 | 39 |
15. Leeds United |
30 | 32 |
16. Tottenham |
30 | 30 |
17. Nottingham Forest |
30 | 29 |
18. West Ham United |
30 | 29 |
19. Burnley |
31 | 20 |
20. Wolverhampton |
31 | 17 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Barcelona |
28 | 70 |
2. Real Madrid |
28 | 66 |
3. Villarreal |
29 | 58 |
4. Atletico Madrid |
28 | 57 |
5. Real Betis |
28 | 44 |
6. Celta Vigo |
28 | 41 |
7. Real Sociedad |
29 | 38 |
8. Getafe |
29 | 38 |
9. Osasuna |
29 | 37 |
10. Espanyol |
29 | 37 |
11. Athletic Bilbao |
28 | 35 |
12. Girona |
29 | 34 |
13. Rayo Vallecano |
28 | 32 |
14. Valencia |
28 | 32 |
15. Sevilla |
28 | 31 |
16. Elche |
29 | 29 |
17. Deportivo Alaves |
28 | 28 |
18. Mallorca |
29 | 28 |
19. Levante |
29 | 26 |
20. Real Oviedo |
29 | 21 |
Galatasaray
Fenerbahçe
Trabzonspor
Beşiktaş
Başakşehir FK
Göztepe
Samsunspor
Kocaelispor
Gaziantep FK
Alanyaspor
Çaykur Rizespor
Konyaspor
Gençlerbirliği
Antalyaspor
Kasımpaşa
Kayserispor
Eyüpspor
Fatih Karagümrük
Erzurumspor FK
Amed SK
Esenler Erokspor
Çorum FK
Bodrum FK
Pendikspor
Bandırmaspor
Keçiörengücü
Sivasspor
Iğdır FK
Manisa FK
Van Spor FK
Boluspor
Ümraniyespor
İstanbulspor
Sarıyer
Sakaryaspor
Hatayspor
Adana Demirspor
Arsenal
Manchester City
Manchester United
Aston Villa
Liverpool
Chelsea
Everton
Brentford
Fulham
Brighton & Hove Albion
Newcastle United
Bournemouth
Sunderland
Crystal Palace
Leeds United
Tottenham
Nottingham Forest
West Ham United
Burnley
Wolverhampton
Barcelona
Real Madrid
Villarreal
Atletico Madrid
Real Betis
Celta Vigo
Real Sociedad
Getafe
Osasuna
Espanyol
Athletic Bilbao
Girona
Rayo Vallecano
Valencia
Sevilla
Elche
Deportivo Alaves
Mallorca
Levante
Real Oviedo