Meme kanserinde erken tanı ve önemi

DEÜTF (Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fak. Patoloji Anabilim Dalı, Emekli Öğretim Üyesi) MEMEKANDER (Meme Kanseri ile Savaşım Derneği) Üyesi

***

Günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi olan meme kanserinde, erken tanısı ve sağaltımı çok önemlidir.

Tüm Dünyada ve Ülkemizde, Ekim ayı, meme kanseri farkındalık ayı olarak kabul edilmiştir

Erken Meme Kanseri Nedir?

Meme kanserinin henüz klinik bulgu vermeden önce, tarama programlarında tanınması “Erken Tanı” olarak tanımlanır.

Bu amaçla, toplumun bilgilendirilmesi, bilinçlendirilmesi, farkındalık oluşturulması ile erken tanıya gidilmektedir.

Erken tanı için; özellikle;

• Kendi kendine meme muayenesi,
• Düzenli mamografi gereklidir.

”Erken Tanı Hayat Kurtarır” teması ile; ekim ayı boyunca, seminerler, sosyal medya paylaşımları, TV programları, yazılı ve görsel basın haberleri, sokak etkinlikleri  ile farkındalık yaratmak için çalışılmaktadır.

Erken evrede tanıya ulaşılan olgularda, hangi yöntemler uygulanır?

• Meme Koruyucu Cerrahi, sadece kanserli dokunun çıkarılması
• Işın (Radyoterapi), Meme koruyucu cerrahi sonrası, geride kalan olası kanser hücrelerinin giderilmelidir.
• Ayrıca tümörün özelliklerine göre hormonoterapi v.b.

Meme Kanserinde Erken Tanının Yararları Nelerdir?

Erken tanı ile hastaların yaşam süreci uzar, memesi alınmadan, yaşam kalitesi ve psiko-sosyal durumu çok etkilenmeden, daha konforlu yaşamını sürdürür.

Hastalık yayılmadan sağaltımları yapılır.

Meme Kanserinde Erken Evrede Tanı İçin Neler Yapılmalıdır?

Kendi Kendine Meme Muayenesi

• Kadınlar 20 yaşından sonra, menstrüasyon bitiminde kendi kendine meme muayenesi yaparak meme dokusunu tanır.
• Ayna karşısında,
• Ayakta durarak,
• Sırtüstü yatarak yapabilir.
• Ayna karşısında, ayakta, eller bele konularak, meme uçları, çevresi, meme derisi incelenir.
• Meme başından başlayarak, dairesel biçimde, memenin tüm kadranları (meme dokusunun, meme başından enine ve boyuna 4’e bölünmesi), elle (orta üç parmağın iç yüzü ile) yoklanır, muayene edilir.
• Ayrıca, koltuk altına da elle bakılır

• Ele gelen sertlik, kitle olup olmadığı dikkatle araştırılır.
• Her ele gelen kitle kanser değildir.

Kendi kendine meme muayenesini ne zaman yapmalısınız?

• Ayda bir kez yapılması önerilmektedir.
• Meme kanserini saptamanın en güvenilir yolu değildir,
• Herhangi bir değişiklik saptandığında, uzman hekime gidilmelidir,
• Meme dokunuzu tanımanız açısından yol göstericidir.

Sağ el ile sol meme, sol el ile sağ meme, meme başından başlayarak, dairesel biçimde, hafifçe bastırılarak, ele gelen bir kitle, şişlik ya da doku değişikliği araştırılır.

Elin orta 3 parmağı birleştirilerek, memenin her yeri hafif bastırılarak muayene edilir.

Meme başının altındaki dokunun da dikkatlice yoklanması gerekir, ayrıca akıntı olup olmadığına bakılır. https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/3990-breast-self-exam

Elle ve Gözle Muayenede Nelere Dikkat Edilmelidir?

• Yeni oluşmuş küçük te olsa kitle, sertlik
• Meme ucunda ya da deride çekilme,içe çökme,çukurlaşma
• Meme ucu çevresinde, deride kaşıntı, döküntü,
• Meme başından kendiliğinden gelen, çamaşırı kirleten kanlı ya da sarı akıntı.

Klinikte Meme Muayenesi Ne zaman Yapılmalıdır?

• 40 yaşından önceki kadınlarda, 23 yılda bir
• 40 yaşından sonra her yılda bir
• Herhangibir yakınma olduğunda hemen

Mamografi nedir, Önemi Nedir?

• Mamografi, meme dokusunu röntgen ışınları ile görüntüleyen yöntemdir.
• Tarama mamografisi ve Tanısal mamografi.
• Tarama mamografi, belirti göstermeyen bireylerde uygulanır,
• Tanısal mamografi, klinik olarak ya da tarama programlarında saptanan bulguları incelemek için yapılır. “Erken Tanı” ile sağaltımda büyük başarı elde edilir.

Kimlerde Mamografi daha sık ve daha erken yapılabilir?

• Risk taşıyanlarda daha erken ve daha sık olabilir.

Mamografi Nasıl Yapılır?

• Mamografi çekiminde, her bir meme dokusu, ayrı ayrı, mamografi cihazının iki plakası arasına yerleştirilir, kısa süreli basınç uygulanarak görüntü alınır.
• İşlem sırasında genellikle biraz ağrılıdır, işlem sonrası ağrı olmaz.

Risk Taşıyan Kadınlar Kimlerdir?

• Aile öyküsü olan kadınlar(anne, anneanne, hala, teyze)
• Gen mutasyonu bulunanlar, BRCA12 gen mutasyonu v.b.
• Önceden meme kanseri tanısı olanlarda da diğer meme dokusu.

Meme Kanseri Erkeklerde de Görülür mü?

• Meme kanseri sadece kadınlarda görülmez, az da olsa erkeklerde de görülebilir.

Mamografiyi Radyolog Değerlendirir

• Mamografi, Radyolog tarafından değerlendirilir.
• Özellikle meme radyolojisinde deneyimli radyoloğun değerlendirmesi önerilir.

Mamografi ile Alınan Işın, Kanser Riski Yaratır mı?

• Mamografi ile alınan ışın çok düşük bir dozdur, bu nedenle kanser riski yaratmaz.

Meme Kanserinden Korunma ve Riskleri Azaltmak İçin Ne Yapılmalıdır?

• Sağlıklı Beslenme: Akdeniz tipi (sebze, meyveden zengin)
• Aşırı kilo olmamalı,
• Fizik aktivite yapılmalı,
• Alkol ve sigaradan uzak durmalı,
• Östrojen hormon kullanımı risk yaratır,
• “Ailesel meme kanseri” öyküsü olanlar, Genetik Danışmanlık almalı, MRI (MRG) (Manyetik Rezonans Görüntüleme) incelemesi yaptırmalı,
• STRES den uzak olunmalı.

KETEM Nedir?

Sağlık Bakanlığı Kanser Erken Tanı, Tarama ve Eğitim Merkezleri,

KETEM’de meme kanseri erken tanısı için, ücretsiz mamografi çekimi yapılmaktadır.

SONUÇ

• Toplumsal Farkındalık Yapılmalıdır,
• Toplumun Bilinçlendirilmesi Gereklidir.
• İzmir’de Meme Kanseri Erken Tanısı Alanında Çalışan Kuruluşlar:

• İzmir Meme Hastalıkları Derneği,
• Meme Kanseri ile Savaşım Derneği (Memekander),
• İzmir Kadın Kuruluşları Birliği,
• KETEM.
• Tüm ilgili kuruluşlarımız; etkinlikler düzenleyerek, toplumda, meme kanserine karşı erken tanının önemini anlatmaktadır. “Herkese sağlıklı bir yaşam dilerim.TC”