Makedonya

Köprülü’de, eşimin doğduğu Soyaklar köyündeyiz.

1957’de,7 yaşındayken göç etmişler Manisa’ya.

Kuzenleriyle birlikte, bir bölümü çökmüş harap haldeki iki katlı görkemli evi gördüklerinde duygulandılar.
Bu evde doğmuşlardı…

“Ailem için, ‘memleket’ dediklerinde kastedilen hep doğup büyüdükleri bu topraklardı…” diyen Nuran, babasının öğretmenlik yaptığı köyleri gezerken, bir öğrencisini bulup konuştuğunda gözleri buğulandı…

Belgelere göre aile; 2.Beyazıd döneminde, 1487’de Karamanoğulları Beyliği’ne son verilince, Balkanlar’a sürülerek orada iskan edilen Türkmen boylarından.

Niçin sürülüyorlar?

Osmanlı güçlenip diğer beylikleri de kendine katmak ister.

“Şimdiden gerü hiç gimse divanda,dergahda,bergahda ve dahi her yerde Türk dilinden özge söz söylemeye” 
diyen Karamanoğlu Mehmet Bey’e ve beyliğine gönülden bağlı olan ve Osmanlı’yı benimseyemeyen Türkmenler direnirler;yenilip beylik ortadan kalkınca da büyük çoğunluğu sürülür…

Ama Türkmenlerin Rumeli’ye geçişlerinin başlangıcı daha da eskiye dayanıyor.

Selçuklular döneminde,
1260’larda Sarı Saltuk 10 bin aileden oluşan 12 bin çadır Türkmen ile Rumeli’ye geçer.
(K.Karpat-Dağı Delen Irmak)

İnandıkları Alevi-Bektaşi inancını ve ‘iyi ahlak,
doğruluk,kardeşlik ve dayanışma’ ya dayalı Ahi’lik geleneğini Balkanlar’a taşırlar.

2. Beyazıt’ın 
Karamanoğulları’na yaptığını daha önce 1. Beyazıt Saruhanoğulları’na yapar ve Türkmenler Rumeli’ye sürülürler:

“Beyazid Han dahi oğlu Ertuğrul’a haber gönderüp,
Menemen ovasında ne kadar göçer evler
(Türkmen-Yörük,M.T)
varise onları zapt idüp,
kullarına ısmarla ki,tamamını sürüp Filibe ovasına göçüre…”
(Neşri’den alıntı, Doç.Dr.Halime Doğru-Osmanlı Devletinin Rumelide   Fetih ve İskan Siyaseti)

Osmanlı’nın, Türkmen’leri Balkanlar’a sürdüğü bu uygulamayı Aşık Paşazade dizelere döker:

“Kanundur padişahlar sürgün 
 ede
 Ki yani bir dahi el mamur ede
 Ve gerçek incünür halk o 
 seferden
 Bu Tanrı taktiridir dahi ne ede…”
(Doç.Dr.H.Doğru-age)

Hacı Bektaş müritlerinin, eski Türk inançlarını da içinde barındıran ve özü sevgiye dayanan Alevi-Bektaşilik ve Ahi geleneğini Balkanlara taşıması sayesinde, 
Katolik baskısından bunalan bölgenin Ortadoks halkları,
Osmanlı hakimiyetini daha rahat benimserler.

Ne diyor Kul Nesimi?

“Meşrebidir herkese
Yaran olur Bektaşiler…
…
Zümre-i irfan içinde
Can olur Bektaşiler…”

Kalkandelen’de,Kosova Valisi Recep Paşa’nın vakfettiği araziyle, yaklaşık 30 dönümlük büyük bir alana yayılmış Harabati Tekkesi’ni de (diğer adıyla Sersem Ali Tekkesi) ziyaret ettik.
Dede,Hacı-Bektaş’a gittiğinden sohbet edemedik.

Niye Sersem Ali?

Söylenceye göre,dergahın kurucusu Kanuni’nin veziri Ali Paşa,vezirliği bırakıp dergaha çekilmek isteyince,padişah da kendisine:
“Sen sersem mi oldun?vezirlik bırakılır da dervişlik yapılır mı?” der.
Ali Paşa’da:
“Kabulümdür Sultanım varsın bundan sonra bana Sersem Ali desinler.”diye yanıtlar.

Kuruluşundan bu yana Alevi Bektaşi toplumunu biraraya getiren Harabati tekkesi,
Makedonya İslam Birliği’nin sahiplenmek istemesi üzerine Sünni ve Alevi-Bektaşi toplumları arasında dava konusu olur.

Biz oradayken,yıllarca Alevi-Bektaşilerin ritüellerini uyguladıkları ve şimdi Cami olarak kullanılan Meydan Evi’ne akşam namazına geliniyordu.
Oysa birkaç metre ilerde, gördüğüm en güzel camilerden birisi olan, 1438 yapımı içi dışı rengarenk Alaca Cami namaz için cemaatini bekliyordu…

Bizi bilgilendiren delikanlı,
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararıyla haklılıklarının kanıtlanacağına inandıklarını söyledi.

Gezi’nin diğer izlenimleri bir başka yazının konusu olsun.