İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve gündeme bir bakış

Ülkemizde gündem çok hızlı değişiyor iç ve dış gelişmeleri ve bunların toplumumuz üzerinde ki yansımalarını takip etmekte zorlanıyorum.

10 Aralık 1948’den 10 Aralık 2024’e B.M. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin (İHEB) kabul edilişinin 76. Yılı ve “10 Aralık İnsan Hakları Günü”. Gündeme bu açıdan bakalım diyeceğim ama asıl beklediğim muhalefet partilerinden akp iktidarının insan hakları karnesini açıklamalarıydı. Belki yarın, akıllarına gelirse!

Gündemin birinci konusu tahmin ettiğimiz gibi her alanda ki ekonomik çöküş, ekonomik yetersizlik ve bütün bu olumsuzlukları sıradanlaştıran bir ekonomik yönetim.

30 maddeden oluşan İHEB’de insanca yaşamanın, tüm özgürlüklerin kullanılması ile ilgili hakları açıklanırken bunları sağlayacak ekonomik haklar 22- 25’nci maddelerde belirtilmiş ve “Herkesin gerek kendisine gerekse ailesi icin, beslenme, giyim, barınma, sağlık ve öteki sosyal hizmetler de içinde olmak üzere; sağlığını ve güvencini sağlayacak, uygun bir yaşam düzeyine hakkı vardır. İşsizlik, hastalık, dulluk, yaşlılık ya da geçim olanaklarından kendi isteği ve iradesi dışında yoksun kalma gibi durumlarda sosyal güvenlik hakkına sahiptir.” İlkesi ile güvence altına alınması gerektiği belirtilmiştir.

Peki Türkiye’de ne derece uygulanmaktadır bu ilke cevabını devletin resmi kurumundan alalım. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Kasım 2024 ayına ait enflasyon rakamlarına göre, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) yıllık bazda yüzde 47,09 artarken, aylık bazda ise yüzde 2,24 yükseldi. Bağımsız kuruluş olan ENAG verilerine göre ise, Tüketici Fiyat Endeksi (E-TÜFE) Kasım ayında yüzde 4,06 yıllık enflasyon ise yüzde 86,76 oranında arttı.

Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 20.561,65 TL. Gıda harcaması ile diğer temel ihtiyaçlar için yapılması gereken aylık harcamaların toplam tutarı (yoksulluk sınırı) ise 66.976,07 TL. Bekâr bir çalışanın aylık “yaşama maliyeti” de 26.712,30 TL’ye ulaştı. Ve de asgari ücret 17 000 tl. Bu rakamlardan sonra İHEB’nin ekonomi ile ilgili maddelerinin uygulanması ile ilgili başka söze gerek var mı?

Ekonomimizi yönlendirecek 2025 Bütçesi görüşmeleri TBMM’de görüşülmeye başlanmasıyla ilgili Bakırçay Ajansta ki köşesinde bütçeyi değerlendiren yazar Hüseyin Öğe’nin yazısının “Altta kalanın canı çıksın bütçesi TBMM’ye sunuldu…" başlığı bütçenin ve ekonomimizin özetidir.

Bir diğer konu PKK ve onun siyasi uzantısı DEM partisi, hapisteki terörist başı, bebek katili AÖ ile uzlaşma cabaları sonucunda Anayasayı değiştirerek RTE yi üçündü defa Cumhurbaşkanı seçtirme çalışmaları.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin terörist başı Apo’yu TBMM’nde konuşmaya davet etmesi, CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in “el yükseltiyorum, Kürtleri Türkiye Cumhuriyetinin sahibi yapalım” diyerek konuya müdahil olması, Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Erdoğan’ın “asıl muhatabımız Kürt kardeşlerimizdir, Bahçeli’nin elini değil, tüm vücudunu taşın altına koymasıyla daha büyük bir imkan ele geçirildi, cumhur ittifakı olarak tam mutabakat içindeyiz” diyerek destek vermesi sonucunda gelinen nokta; TBMM de konuşturamazsak sizi ona gönderelim diyen Bahçe’ linin yol gösteriminde DEM partili bir heyetin terörist başını İmralı cezaevinde ziyaret etmeleri için Adalet Bakanlığından izin beklemeleri. İzin verilir mi? Sadece beklenen şartların oluşması ve halkın bu konuya duyarlılığının sıradanlaştırılmasıdır…

Gündemden düşmüş gibi görünen ama Demokles’in Kılıcı olarak başımızın üstünde sallanan konuları göz ardı edemeyiz.

ÇEDES Projesi kapsamında İzmir de Karşıyaka’dan sonra Bornova ilçesi genelinde anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liseler olmak üzere toplam 98 okula imam hatip, vaiz, müezzin-kayyım ve Kur’an kursu öğreticisi adı altında din görevlileri atandı. Ders görecekleri yer ise akp il başkanının adını taşıyan Bilal Saygılı Camisi… Yorum mu Dindar ve Kindar nesil yetiştirme yolunda yeni bir adım ve bir soru; İnsan Hakları Evrensel Bildirisi “Madde 18 : Herkes düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkına sahiptir. Buna göre, herkes din ya da inanç değiştirmekte özgürdür. Ayrıca dinini ya da inancını tek başına ya da toplulukla birlikte açık olarak ya da özel olarak öğretim, uygulama, ibadet ve ayinlerle açıklama özgürlüğüne sahiptir.” İlkesi 76 yıl öncesi böyle yazılmışken ÇEDES projesinin uygulanması bir insan hakları ihlali değil midir?

Devam edelim gündeme;

YSK’nin elektronik oylamaya geçeceğine yönelik haberler üzerine yaptığı eleştirel paylaşım sebebi ile ‘halka yanıltıcı bilgiyi alenen yaydığı’ öne sürülerek önce tutuklanan Arama Kurtarma Derneği (AKUT)  eski Başkanı Nasuh Mahruki 3 yıla kadar hapsi istemiyle tutuksuz yargılanacak.

Sadece bu kadar mı?

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, TRT World Forum etkinliğinde konuşurken “Gemiler Gazze’ye bomba taşıyor” “Gemiler Gazze’ye Hayfa ‘ya değil” sloganları ile İsrail’le ticareti protesto eden 9 kişi “2911 sayılı Toplantı ve

Gösteri Yürüyüşleri Kanuna Muhalefet ve Cumhurbaşkanına Hakaret” suçlarından tutuklanmışlar ve sonrasında yargılanmak üzere tahliye edilmişlerdi.

İHEB Md. 19 : “Herkesin düşünme ve anlatma özgürlüğü vardır. Buna göre, hiç kimse düşüncelerinden dolayı rahatsız edilemez. Ayrıca ülke sınırları söz konusu olmaksızın bilgi ve düşünceleri her türlü araçla aramak, sağlamak ve yaymak hakkına sahiptir.”

Otokrat rejimlerde tek adama karşı söz söylersen önce gözaltına alınırsın, sonra tutuklanır ve hapisle yargılanırsın. O rejim nerede mi bir bak etrafına göreceksin ve hissedeceksin…

Ve de son gündem maddesi yeşil sahadan geliyor. Galatasaray’ın deplasmanda Sivasspor’u 3-2 mağlup ettiği maçın son dakikalarında tartışılan bir pozisyon yaşandı. Sivasspor’lu Manaj’ın son dakikalarda GS’lı Barış Alper’e yaptığı müdahale sonrası hakem Turgut Doman sadece sarı kartla yetindi. Pozisyonu monitörde pozisyonu izlemesine ve pozisyon açık ve net kırmızı kart olmasına rağmen göstermedi. O günden bugüne herkes konuşuyor ancak karar vermesi gerekenler kararı veremiyor hakemin lisansını iptal ve Manaj’a gerekli ceza. Acaba Futbol Federasyonu malum yerden talimat mı bekliyor?

Suriye’de yaşananlar tabii ki Türkiye’nin gündeminde ki en önemli konulardan biri ancak bu pilav çok su götüreceğe benziyor şu anda kimin eli kimin cebinde belli değil. Ne mi olur onu birkaç gün sonra gündemde incelemek üzere sonsöz MHP Genel Başkan Yardımcısı İzzet Ulvi Yönder’den, “Bu ülkenin geleceği kim ne söylerse söylesin Cumhur İttifakı’na, Recep Tayyip Erdoğan’la Devlet Bahçeli’ye bağlıdır!