Gocana (Koca Ana)

Bu kez benim doğduğum topraklarda, bir ağaç denizinin içindeyiz.

Çocukluğumda Mengen adını duymadım desem yeridir.
Türkbeşli ya da Türkbeyli denirdi.
Adından da anlaşıldığı gibi bir Türkmen yerleşimi.

Bolu-Mengen dendiğinde ilk, gocana dediğim ninelerimden anneme kadınlarını anımsarım.

Çalışkan, yiğit, fedakar, özverili Türkmen kadınlarını…

Kafalarındaki fesin üzerindeki nakışlı poğ’ları, üzerlerinde üçetek bindallı fistanları,
belinde Türk motifleriyle bezeli kalın kuşakları,
kazayağı-kuşayağı… desenli burunlu çorapları ile sanki Orta Asya’dan Anadolu’ya dün göçmüşcesine,
geleneksel giysilerini hiç değiştirmemiş Türkmen kadınlarını…

Bunların içinde Dedemin annesi Havana (Havva Ana) benim için özeldi.
Sanki Fakir Baykurt’un ‘Yılanların Öcü’nün Irazca’sı…

1950’lerin sonlarında İzmir’e geldiğinde, yöresel giysisiyle Basmane’den Çankaya’ya;
Mezarlıkbaşı’ndan Konak’a tüm şehri dimdik yürüyerek dolaşır, insanlar kendisine saygıyla selam verirlerdi…

Mengen’de yazları daha da yukarılara yaylaya çıkardık.
Belindeki kuşağa iki kamayı çapraz sokar, beni de yanına katarak, dağların arasından kilometrelerce yürütüp,
Gerede yakınlarındaki Şahnalar köyüne, Aşık Dertli’nin mezarına ziyarete götürürdü.

Aşık Dertli’nin yöre Türkmenleri için niçin bu kadar önemli olduğunu,
dizeleriyle tanıştığımda anladım.

Aşık Dertli Alevi-Bektaşi inancını dizelere döküyordu:

“Telli sazdır bunun adı
 Ne ayet dinler ne kadı
 Bunu çalan anlar kendi
 Şeytan bunun neresinde?

 Abdest alsan aldın demez
 Namaz kılsan kıldın demez
 Kadı gibi haram yemez
 Şeytan bunun neresinde…”

Yol göstericisi Yunus Emre’ydi:

“Kavgaya nefrete karşı
 Yunus sevgi barış diyor…”

“Bıktım şu sofunun   
 ibadetinden
 Geçtim o tekkenin kerametinden
Usandım mürşidin icazetinden 
Çile-i felekten bezdim 
usandım…”

“Tek başıma kalsam şaha   
  sultana kul olmam
 Viran olası hanede evlad-ü 
 ıyal var…”

1845 ya da 1846 yılında ölen Aşık Dertli, şaha-sultana minnet etmek istemez ama neylesin ki yıkılası hanesinde çoluk çocuğu vardır…

Oysa, kendisinden 3 asır önce o topraklarda yaşadığı rivayet edilen, Bolu meydanında şaha kalkmış atının üzerinde elindeki sazla bizi selamlayan yiğitliğin, özgürlüğün sembolü Köroğlu zalim Bolu beyine karşı duruyor; zalimin zulmüne karşı dağları kendine mesken ediniyordu…

1991 başında bu kez yiğit maden işçileri bir direniş destanı yazıyor, azgın sömürü ve iş cinayetlerine karşı baş kaldırıyor, Ankara’dan Büyük Madenci Yürüyüşü’nü başlatarak, Bolu-Mengen üzerinden Zonguldak’a yürüyorlardı…

Direnişin simgesi Köroğlu heykelinin karşısında ben de,yiğit maden işçilerini ve baskı-zulüm ve sömürüye karşı İş-Ekmek-Özgürlük ve Demokrasi mücadelesi veren emekçileri selamladım…