14 Mart 2025 Tıp Bayramı

"14 Mart 1827’den 198 yıl” ve “14 Mart 1919’dan 106 yıl" sonra 

Giriş ve Amaç

Tıp Bayramı, ülkemizde çağdaş tıp eğitiminin başlangıç günü olarak kabul edilen 14 Mart günü kutlanır.

14 Mart Tıp Bayramı, Tıp ve Sağlık eğitimi görmüş hekimler ve sağlıkçılar için önemli bir gündür.

Birçok Sağlık Kuruluşunda, örneğin İzmir Dokuz Eylül Hastanesi’nin "Cephesinde"de,  M. Kemal Atatürk’ün; "Beni Türk Hekimlerine Emanet Ediniz" sözü yer almıştır (Fotoğraf 1,2).

Bu makalenin amacı, Türkiye’de çağdaş tıp eğitiminin başlaması, insanlığa ve halkımıza özveri ile hizmet eden hekimlerin ve sağlıkçıların 14 Mart Tıp Bayramının, kısa tarihini, anlam ve önemini belirtmektir.

Fotoğraf 1. M. Kemal Atatürk’ün el parmağından kan alan, Dr. İ. Tali Öngören.

Fotoğraf 2. Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi’nin cephesinde M. Kemal Atatürk’ün “Beni Türk Hekimlerine Emanet Ediniz” yazısı yer almıştır.

Kısa Tarihçe

1. “Yenilikiçi” Padişah II. Mahmut döneminde; Hekimbaşı Mustafa Behçet’in önerisi ile 14 Mart 1827 günü, “Tıphane-i Amire” ve “Cerrahhane-i Amire), Tulumbacıbaşı Konağı (Şehzadebaşı) da kurulmuştur.

Bu Osmanlı Tıp Okulu’nun kuruluş günü olan 14 Mart günü, daha sonra Tıp Bayramı olarak kabul edilmiştir.

2. Tıp bayramı, İlk kez 14 Mart 1919 günü kutlanmıştır.

İlk kutlama 14 Mart 1919 günü “İşgal altında, İstanbul’da” olmuştur

Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918) sonrasında, İngilizler İstanbul’a girmiştir.

İstanbul'da, “Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane”, İngiliz birlikleri tarafından işgal edilmiştir.

Tıbbiye öğrencileri, okulu “işgalden” kurtarmak için; “yabancıların manda ve koruma yönetimi” protesto edilmiştir.

Bu amaçla; “Tıp Okulu’nun kuruluş yıldönümünde; 14 Mart'ı topluca kutlamaya karar vermişlerdir.”

 Amaç: işgal kuvvetlerine karşı ayaklanmaktır.

3. Önemi

Tıbbiye 3. sınıf öğrencisi Hikmet Boran liderliğinde gösteri yaparak, Tıbbiye’nin (Tıp Okulu’nun) “iki saat kulesi arasına büyük bir Türk Bayrağı asmışlardır.”

14 Mart Tıp Bayramı, yalınız Türkiye’de kutlanır ve “Ulusal bir Özellik” taşır.

14 Mart 1935 yılında, İstanbul Üniversitesi Tıp Talebe Birliği’nce çağdaş tıbbın başlangıcı sayılarak, Tıp Bayramı olarak kutlanmıştır.

14 Mart Tıp Bayramı;

• "Tıbbiyeliler Günü",
• "Tıbbiyeliler Bayramı",
• "Türkiye'de Tıp Eğitimi Günü",
• "Tıp Öğretimi Günü" adını da alır.

Güncel olarak, 14 Mart Tıp Bayramlarında Tıp doktorlarının (Hekimlerin) ve sağlıkçıların;

–   Hizmet sorunları, Özlük hakları,

–   Çalışma koşulları tartışılır, gündeme gelir,

–   Bilime ve Halk sağlığı için yapılan katkılar ödüllendirilir,

–   İz bırakan olaylar ve kimseler anılır.

4. Hekimlerin, sağlıkçıların özlük hakları ve Halk sağlığı önemlidir

Hekimlere ve birlikte çalıştıkları Sağlık çalışanlarına, bir gün de olsa, 14 Mart Tıp Bayramı kutlamak,  öz değerlendirme yapmak ve çalışma koşullarını gözden geçirmek, sorunları dile getirmek, tartışmak iyi gelir.  

Günümüzde, 14 Mart Tıp Bayramı, tüm sağlıkçıların bayramı olarak kutlanmaktadır; Doktor, Ebe, Hemşire, Teknisyen, vb. tüm sağlık çalışanlarına özgü bir gündür.

İnsanlara daha nitelikli bir yaşam sunmayı amaç sayan Hekimlik Mesleği ve onların yardımcıları olan tüm sağlıkçıların, meslek ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi, “saldırı” ve “şiddet” altında kalmamaları, daha sağlıklı bir sağlık sistemi ile olasıdır.

Bu nedenle, sağlık alanına ayrılan bütçenin yeterli ölçüde olması zorunludur.

Toplumun nitelikli ve çağdaş sağlık hizmetine erişimi önemlidir.

Tıp alanında çalışanlar için 14 Mart Tıp Bayramı Etkinliğinin amaçları;

• Özel bir günü kutlama (Türkiye’de çağdaş tıp eğitiminin başlaması),
• Çalışma alanındaki sorunlara dikkat çekme,
• Meslekteki önemli, iz bırakmış olay ve kişileri anma amacı taşır.

Güncel olarak, Hekimlerimizi, kurumlarında çalışma koşullarını iyileştirmek, “mutlu” olmalarını sağlamak, ülkenin kaynakları ile yetişmiş nitelikli “insan gücünü” yurt içinde tutmak için koşulları iyileştirmek görevimizdir.

5) Sonuç

- 14 Mart 1827’den 198 yıl,

- 14 Mart 1919’dan 106 yıl sonra,

Kutlanan 14 Mart 2025’in, toplumun sağlık ortamının, hekimlerin ve sağlık emekçilerinin özlük ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine,  tıp eğitimi gören öğrencilerin daha çok desteklenmesine, sağlık alanındaki bütçenin yeterli ölçüde arttırılmasına ve M. Kemal Atatürk’ün, “Beni Türk Hekimlerine emanet Ediniz” sözünün yerini bulmasına, katkı yapması dileklerimle.

Büyük özveriyle görevlerini yerine getiren, değerli Hekimlerin, onların yardımcıları olan, tüm sağlık çalışanlarının, 14 Mart Tıp Bayramını kutlarım.

Prof. Dr. M. Şerefittin Canda, 13 Mart 2025, İzmir