1 Mayıs İşçi Bayramı Emek ve Dayanışma Günü kutlu olsun

‘İşçi Bayramı’, ‘Birlik, mücadele ve dayanışma günü’, ‘Bahar Bayramı’, ‘Emek ve Dayanışma Günü’ olarak kutlanan 1 Mayıs’ı tarihi süreci içerisinde incelediğimizde ‘işçi sınıfının ağır çalışma koşullarına yönelik hak mücadelesinin’ bir sembolü olarak ortaya çıktığını görürüz

İlk kez 1856’da Avustralya’nın Melbourne kentinde taş ve inşaat işçileri, günde sekiz saatlik iş günü için düzenledikleri yürüyüş bu sembolün ilk kıvılcımıdır.

1 Mayıs 1886’da Amerika İşçi Sendikaları Konfederasyonu önderliğinde işçiler günde 12 saat, haftada 6 gün olan çalışma takvimine karşı, günlük 8 saatlik çalışma talebiyle Chicago’da yapılan gösterilere yarım milyon işçi katılması kıvılcımı ateşe dönüştürmüş zamanla 8 saatlik iş günü birçok ülkede resmen kabul edilmiştir.

14 Temmuz-21 Temmuz 1889’da toplanan İkinci Enternasyonal’de Fransız bir işçi temsilcisinin önerisiyle 1 Mayıs gününün tüm dünyada “Birlik, mücadele ve dayanışma günü” olarak kutlanmasına karar verilirken 1 Mayıs işçilerin birlik ve dayanışmasını yansıtan bir bayram niteliğini kazanmıştır.

Dünyada bu gelişmeler olurken Osmanlı Devleti döneminde işçi örgütlenmesinin en gelişmiş olduğu yer Selanik’te 1911 yılında burada tütün, liman ve pamuk işçileri, 1 Mayıs gösterisi düzenleyerek bugünü kutladılar. 1912 yılında İstanbul’da ilk defa 1 Mayıs kutlaması gerçekleşti.

Osmanlıdan Türkiye Cumhuriyeti’ne geçiş döneminde ise işçi haklarına kayıtsız kalınmadı. 1 Mayıs 1921 de Ankara’da Sovyet Elçiliği binasının önüne “Yaşasın komünizm, kahrolsun emperyalizm ve kapitalizm” yazıları asıldı. Türkiye Sosyalist Fırkası ’nın çağrısıyla Şirketi Hayriye, Haliç, Tramvay şirketleri ve bütün fabrika çalışanları işlerini bırakarak 1 Mayıs kutlamalarına katıldılar. Ankara Hükümeti de Ereğli maden işçilerinin haklarını koruyan yasa tasarısının, Meclis’te birinci görüşmesi tamamladı. Buna göre 18 yaşından küçük çocuklar, ocaklarda çalıştırılamayacaktı. İşçileri zorla çalıştırmak yasaklanıyordu. Patron, İşçi Yardım Sandığı’na yardım yapmak, işçileri parasız tedavi ettirmek, sakatlananlara tazminat ödemek zorundaydı. Çalışma süresi sekiz saatten fazla olmayacaktı. Ocak yakınlarında işçi hamamları ve işçi koğuşları yapılacaktı. Hükümet bütün işçiler için yeni bir yasa hazırlandığını da açıkladı.

1 Mayıs 1922 de ise Bayram artık Ankara’da da kitlesel olarak kutlanmaya başlandı. İmalatı Harbiye, Şimendifer ve Dekovil işçilerinin düzenledikleri törene bazı mebuslarla Rus elçiliği mensupları da katıldı.

1 Mayıs İşçi Bayramı, Türkiye’de ilk kez 1923 yılında 1 Mayıs günü yasal olarak “İşçi Bayramı” ilan edilerek resmî olarak kutlanmıştır. 27 Mayıs 1935 de 2739 Sayılı Kanun’la adı ‘Bahar Bayramı’ olarak değiştirilen İşçi Bayramı kutlamaları ilerleyen yıllarda izinli ve izinsiz olarak kutlanmış özellikle İstanbul’da Taksim Meydanında yapılmak istenilen kutlamalar katliama dönüşen olaylarla engellenmek istenmiş ve 1981 yılında Millî Güvenlik Konseyi; o zamana kadar resmi tatil günü olan 1 Mayıs’ı resmi çalışma günleri arasına dahil ederek 1987 yılına kadar kutlamalar yasaklanmıştır. 1Mayıs 2008 Nisan’ında ise “Emek ve Dayanışma Günü” olarak kutlanması kabul edilmiş, 22 Nisan 2009 tarihinde TBMM’de kabul edilen 5892 sayılı yasanın, 27 Nisan 2009’da Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe girmesi ile, ‘1 Mayıs resmî tatil’ ilan edilmiştir. Ancak o günden bugüne sadece resmi tatil olarak kabul edilen bugünde işçilerin meydanlarda kutlama yapmaları çeşitli nedenlerle kısıtlanmış ve hak aramalarının önüne geçilmiştir ve de geçilmeye devam edilmektedir…

“Yasaksız, hür ve demokratik bir ortamda herkesin eşit olduğu, emeğin hak ettiği değeri bulduğu, Emek ve Dayanışmanın kutlandığı günlere ulaşmak dileği ile tüm emekçilerimizin 1 Mayıs İşçi Bayramı kutlu olsun!”