'Jeotermal ihaleler yerel yönetimin haklarına gasptır'

İzmir’in çevre duyarlılığına sahip yurttaşları İzmir Valisi’nin tarım alanlarını jeotermal aramaya açan ihale ilanlarını şaşkınlıkla karşıladı. 16 ilçede 33 sahada 1 milyon dönümün ihaleye açılacağı duyuru tepkilere neden...

15 Kasım 2019, 10:45 Asya Yaşarikiz
'Jeotermal ihaleler yerel yönetimin haklarına gasptır'

İzmir’in çevre duyarlılığına sahip yurttaşları İzmir Valisi’nin tarım alanlarını jeotermal aramaya açan ihale ilanlarını şaşkınlıkla karşıladı. 16 ilçede 33 sahada 1 milyon dönümün ihaleye açılacağı duyuru tepkilere neden oldu.

Röportaj: Asya Yaşarikiz (İz Gazete)

Dün gerçekleşen jeotermal ihaleler ile İzmir’in tarım alanlarının üçte biri jeotermal arama ve jeotermal işletme için ihaleye açıldı.

13 Kasım’da Konak eski Sümerbank önünde buluşan çevreciler ve çiftçilikle geçinen köylüler valiliğin kararını protesto ederek karardan geri dönülmesini talep etti.

14 Kasım’da ise İzmirliler, Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı önünde toplanıp Jeotermal ihalelerinin iptali için yüzlerce dilekçe verdi.

Halk Sağlığı uzmanı Prof. Dr. Ali Osman Karababa, valiliğin kararını yerel yönetimlere yapılmış bir gasp olarak niteledi.

Karababa ile temiz enerji olarak nitelendirilen jeotermalleri ve halk sağlığı üzerindeki etkilerini konuştuk.

Jeotermalde sorun nedir, bu iş sağlıklı bir şekilde yapılabilir mi?

Santralın gelişmiş ülkelerde yapılmasıyla ülkemizde yapımı arasında inanılmaz farklar var. Örneğin İzlanda; coğrafya olarak JES’lere çok müsait. Birçok yerinde lav çıkışları var. Çok sıcak suyu santralde enerjiye dönüştürüp kullanıyorlar. Bunu yaparken herhangi bir şekilde santraldan dışarı yer altından çıkan suyun yanlış bir şekilde deşarjı, emisyon çıkışı söz konusu olmuyor. Her şeyi gerekli koşullara uygun yapıyorlar. Tabi ki Aydın’da olduğu gibi yan yana yapmıyorlar. Tarımsal üretime uygun olmayan arazilerde yapıyorlar. Bizde ise Aydın, Salihli ve gündemde olan İzmir Valiliği ihale kararlarında olduğu gibi hepsi geniş tarım alanları.

Oysa Türkiye’yi gelecekte kuraklık bekliyor

Şunu hiç unutmamak gerekir; Türkiye gelecekte, küresel iklim krizinin getirdiği çölleşme nedeniyle topraklarının çoğunu kaybedecek. Tarım topraklarımızın çoğunda üretim yapılamayacak. Bugünden yarına bu anlamda önlem almak zorundayız. Topraklarımızı olabildiğinde korumak, bu topraklarda iklim krizinin ortaya çıkardığı sıcak havaya, kurak ortama dayanabilecek tarım teknolojileri geliştirmemiz gerekirken bu toprakları ebediyen kaybedecek girişimlerde bulunuyoruz. Yani biz aslında, hem bir elektrik enerjisi kaynağını uygun yöntemli kullanmıyoruz ve doğamıza çok zarar veriyoruz hem de toprakların üzerine inanılmaz çok sayıda jeotermal santrali bir araya getirip tarımsal alanları tarumar edip, o alanda mikro klima değişikliği yaratıp oluşan emisyonlarla tarımı yok ediyoruz. İnsanların yaşam alanlarını cehenneme çeviriyoruz ve gelecek için hazine gibi saklamamız gereken gözümüz gibi bakmamız gereken tarım alanlarını yok ediyoruz. Bütün bunları göz ettiğimizde jeotermal enerji kaynağı enerji edilme yöntemleri arasında nerede durduğu çok önemli.

Jeotermal temiz enerji midir?

Kimileri buna temiz ve yenilenebilir enerji diyor; temiz enerji diye bir şey yok. Güneş enerjisi, usulüne uygun yapılırsa rüzgar enerjisi var. Bunlar bile çevreye zarar veriyor ve vermemesi imkansız.

Örneğin Manisa’da köyün dibinde jeotermal sondajı yapılıyor. Kaynağın üzerine tesis kuracaklar ama burada insan yaşıyor. 30-40 metre ötede de tesis yapılıyor. Bu kabul edilebilir bir durum değildir. Ben Türkiye’deki bu uygulamalarla jeotermal enerjiye kesinlikle karşıyım.

Jeotermalin tek sorunu deşarj yapılmayıp toprağı kurutması mı?

Jeotermalin tek sorunu bu değil. Aydın’da insanların deşarj yanında en şikayetçi oldukları durum, kokudan dolayı pencerelerini bile açamamaları. Orada bir kükürtlü hidrojen salımı söz konusu. Bunun yanı sıra yöntemine uygun çalışılmazsa yer altındaki radon gazını da yukarı çıkarıyorlar. Radon gazı radyoaktif bir gazdır. Radyoaktivite nedeniyle ciddi sağlık etkileri var.

Yani sadece toprak değil havayı da kirletip halk sağlığını etkiliyor

Ağır metaller de söz konusu. Literatüre baktığınız zaman jeotermal kaynaklarda, ağır metallerin de salınabildiğine dair kaynaklar var. Bu yüzden sayısal olarak bir bölgeye çok santral yapılmamalı. Örneğin Aydın Ovası’na bir tane bile yapılmaması lazım. Tarımsal üretimin olmadığı yerlere yapılmalı ve bütün teknik önlemler alınmalı. Jeotermal enerji tüm bu şartlar sağlanırsa yapılabilir. Ancak, şöyle de bir şey var; denetim. Özel sektöre bu işi verince hiçbir denetime sahip olmuyorlar. Üst düzeyde gelir elde etmek için bütün harcamaları kısıyorlar ve bu yüzden de teknik önlemler almıyorlar ve doğa ölüyor. Türkiye’de şartlar değiştikten sonra bu termaller yapılmalı. Günümüz koşullarında jeotermali kabul etmiyorum. Halkın da denetleyebildiği, bilim insanlarının ve yerel yönetimlerin bu işe müdahil olduğu çok bileşenli bir karar mekanizmasıyla bu iş yürütülürse ancak kabul edebilirim jeotermali. Günümüz koşullarında her şeyin para uğruna yok sayıldığı ortamda jeotermal kabul edilemez.

Şehrin tarım topraklarını etkileyen bu ihaleye Büyükşehir’in de söz söylemesini bekliyor musunuz?

Yerel yönetim jeotermale evet dediğini düşünmüyorum. Var olan siyasal yapı nedeniyle sokağa çıkıp bizle beraber karşıt duruşlarını dile getirmediklerini düşünüyorum. Büyük olasılıkla İzmir Büyükşehir Belediyesi kendine göre uygun yöntemlerle İzmir’deki jeotermal alanların ihalesine karşı duracaktır. İzmir Valiliğin kararı yerel yönetimlerin yetkisine bir müdahaledir. Çünkü duyurulan alanlar yerel yönetimin yetkisinde. Yerel yönetimin olurunu almadan haklarına müdahale ederek bir karar verip ihale açıyorlar. Tabi ki buna doğal olarak hak gaspı nedeniyle yerel yönetim itiraz edecektir. Onun dışında İzmir’de yerel yönetimin çevreci bir bakışa sahip olduğunu düşünüyorum, böyle düşünmek istiyorum. Yerel yönetim bağlamında güvenmemin nedeni de şu; Tunç Soyer’in gıda toplantısında tarım alanları ile ilgili eleştirilere verdiği cevaptır. Soyer, “Ben belediye başkanı olduğum sürece İzmir’deki tarım alanlarının amaç dışında kullanımına her koşulda itiraz edeceğim.” demişti. Bu önemli bir açıklama. Belediye bu cümlenin arkasında durursa tarım alanlarının üzerinde müdahale var ve buna itiraz edecektir. İhaleye giren bazı alanlar turizm alanları. İhaleyi kazanan söz konusu topraklara 49 yıllığına sahip olacak. Bu da o tarım alanlarının sadece jeotermal değil çok ciddi rant sağlayacak turizm işlerinde kullanabilirler. Bu yüzden jeotermal Türkiye koşullarlında uygulanabilir bir şey değildir.

Köylüler jeotermal istemiyor

Tek geçim kaynakları incir olan köylüler valiliğin kararına tepki gösterdi. Başköylü Nazire Şengül, jeotermal santraların soludukları havayı ve toprağı kirleteceğini söyleyerek şöyle konuştu; “Köyümüze jeotermal istemiyoruz. İncirlerimiz çok kötü etkileniyor. Jeotermal olursa incir olmaz. Biz bunları yetiştiresiye kadar neler çektik. Tek geçim kaynağımız incir ve bunu elimizden almak istiyorlar. Doğacak bebeklerimiz, çocuklarımız var. Doğacak çocuklarımızın hakkını arıyoruz. Sağlık açısından da istemiyoruz, kanser olmak istemiyoruz. Evvelden beri incirle yaşıyoruz, jeotermal santral de ne demek. Hiç böyle bir şey bilmiyorduk şimdi biliyoruz artık. Sadece incirler geçiniyoruz, başka geçim kaynağımız yok.”

Yorumlar (0)
banner19
32°
açık
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 29 60
2. Trabzonspor 29 58
3. Sivasspor 29 53
4. Galatasaray 29 52
5. Beşiktaş 29 50
6. Fenerbahçe 29 46
7. Alanyaspor 29 45
8. Göztepe 29 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 29 37
11. Kasımpaşa 29 35
12. Denizlispor 30 32
13. Gençlerbirliği 29 31
14. Çaykur Rizespor 29 29
15. Malatyaspor 29 28
16. Kayserispor 29 28
17. Konyaspor 29 27
18. Ankaragücü 29 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 31 57
2. Adana Demirspor 31 54
3. Erzurum BB 31 53
4. Bursaspor 31 52
5. Akhisar Bld.Spor 31 51
6. Fatih Karagümrük 31 50
7. Altay 31 50
8. Ümraniye 31 44
9. Keçiörengücü 31 44
10. Giresunspor 31 44
11. Menemen Belediyespor 31 39
12. Balıkesirspor 31 35
13. İstanbulspor 31 34
14. Altınordu 31 33
15. Boluspor 31 30
16. Osmanlıspor 31 24
17. Adanaspor 31 21
18. Eskişehirspor 31 12
Takımlar O P
1. Liverpool 32 86
2. Man City 32 66
3. Leicester City 32 55
4. Chelsea 32 54
5. M. United 32 52
6. Wolverhampton 32 52
7. Sheffield United 32 47
8. Arsenal 32 46
9. Tottenham 32 45
10. Burnley 32 45
11. Everton 32 44
12. Crystal Palace 32 42
13. Newcastle 32 42
14. Southampton 32 40
15. Brighton 32 33
16. West Ham 32 30
17. Watford 32 28
18. Aston Villa 32 27
19. Bournemouth 32 27
20. Norwich City 32 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 33 74
2. Barcelona 33 70
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 33 54
6. Getafe 33 52
7. Real Sociedad 33 50
8. Athletic Bilbao 33 48
9. Granada 33 46
10. Valencia 33 46
11. Osasuna 33 44
12. Levante 33 42
13. Real Betis 33 37
14. Real Valladolid 33 36
15. Deportivo Alaves 33 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 33 34
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 33 25
20. Espanyol 33 24