'Delice' tiyatro tutkusu için köy yollarında

Islah edilmemiş, doğada yabani olarak yetişen zeytin ağacı Delice diye adlandırılır. Dikili'nin 138 nüfuslu Katıralanı köyünü ziyaret edenleri, adını bu zeytin ağacından alan bağımsız bir sanat mekanı karşılıyor.

Pandemi döneminde köye yerleşen Şivan-Ece Adalı çifti, tiyatro salonuna dönüştürdükleri köy kahvesinde, tamamen kendi imkanlarıyla, çocuklar için ücretsiz kukla tiyatrosu düzenliyor. Genç çiftin hareket noktası, ülkenin en batısında ve görece gelişmiş bir bölgede yaşamalarına rağmen sanata erişimde yaşanan yoksunluk olmuş.  Adalı çifti, Delice Kafe'ye ulaşamayan çocuklar ve aileleri için yaz sezonunda Kuzey Ege köylerinde turneye hazırlanıyor.

Haber: Özgür Duygu DURGUN

Pandemi ile hayatlarını değiştirmeye karar verip Dikili'nin bir köyüne yerleşen kültür sanat girişimcisi Şivan Adalı ve eşi Ece, adını ıslah edilmemiş, doğada kendiliğinden yetişen zeytin ağacı anlamına gelen 'Delice'den alan mekanlarında çocukları tiyatroyla tanıştırıyor. Delice Kafe, sadece çocukların değil yetişkinlerin de buluşup çay kahve içebileceği, kütüphanesinden kitap alabileceği bir paylaşım alanı...

Marmara Üniversitesi'nde İşletme lisansını tamamlayan; yüksek lisansını sürdürülebilir büyüme üzerine yapan ve işletme yönetimi alanında doktora eğitimine devam eden Şivan Adalı, bir kültür- sanat girişimcisi. Yüksek lisans tezini özel tiyatroların sürdürülebilirliği konusunda yapan Adalı, aynı zamanda tiyatro oyunları yazmış, yönetmiş ve sahneye koymuş.

2016'da İstanbul'da yaşarken Kumbaravan adlı girişimi hayata geçiren Adalı, bu proje ile  kültür ve sanata ulaşımda dezavantajlar yaşayan üniversite öğrencilerine etkinlik bileti veya kitap  desteğinde bulunduklarını anlattı. Kültür sanat seyircisi yetiştirmek ve gençlere bu yönde alışkanlık kazandırmak adına bu girişimi kurduğunu ve 25 bin civarında öğrenciye ulaştıklarını aktaran Adalı, benzer bir çabayı şimdi de Dikili Katıralanı köyünde çocuklar için hayata geçirmeye çalışıyor.

Adalı çifti,  uzun yıllar atıl kalan eski köy kahvesini bir kültür alanına dönüştürerek Delice Kafe adıyla hizmete soktu. Flüt sanatçısı olan Ece Adalı da bu mekanda çocuklara piyano dersleri veriyor.

Köyler çocuksuz kaldı

138 kişiden oluşan nüfusuyla Kuzey Ege'nin en tenha köylerinden biri olan Katıralanı'nda, pek çok köyde olduğu gibi yaşlı nüfusu yüksek. Baştan başa dolaştığımız köyde çocuklara rastlamak neredeyse imkansız. Köy sakinleri,  genç nüfusun ilçe merkezine veya büyük şehre göç ettiğini; bu nedenle köylerinin çocuksuz kaldığını belirtiyor. 2000'lere kadar hizmet veren köy ilkokulu 25 yıldır kapalı. Türkiye'deki pek çok köyün durumu da bundan farklı değil.

Çocuksuz köyde tiyatro yapmak nasıl oluyor, sorusuna Şivan Adalı'nın yanıtı şöyle; "Biz 3,5 yıldır köydeyiz. Artık bizi tanıyan tanıdı. Nasıl çalıştığımızı, ne yaptığımızı gördüler. Çok da destek gördük köy halkından. Çocuğu olan aileler bizi bir şekilde duydu. Dikili merkezinden, Bergama, Aliağa gibi ilçelerden çocuklarını getirmeye başladılar. Her hafta en az 40 kişiyi ağırlıyoruz. İzmir Büyükşehir Belediyesi, Dikili Belediyesi ve Kaymakamlığı gibi kamu kuruluşları da çeşitli dönemlerde bize destek oldular. Ancak tek dezavantajımız , köye toplu taşımın olmaması. Sadece arabası olanlar bize ulaşabiliyor"

Çocukların tiyatroya erişim sorunun aşmak için yaz aylarında gezici tiyatro yaparak köy köy dolaşacaklarını belirten Adalı, geçtiğimiz 3 yıl boyunca  İzmir Büyükşehir Belediyesi desteğiyle dijital tiyatro etkinlikleri yaparak 100'den fazla köye gittiklerini; bu sayede hayatlarında hiç tiyatro oyunu izlememiş çocukların ve ailelerinin tiyatro ile tanıştığını söyledi.

"İzmir'de köyde yaşayanın sanata ulaşım imkanı yok"

Şivan-Ece Adalı çiftinin köy yaşamına dair en büyük hayal kırıklığı ise kültür ve sanat faaliyetlerine dair yoksunluk olmuş. Adalı çifti yaşadıkları deneyimi şöyle anlattı; "Sonuçta biz Doğu'nun ücra bir köyünde değil, ülkenin Batı'sında İzmir gibi gelişmiş bir kentin sınırları içinde bir köyde yaşıyoruz. Geçen 3,5 yılda bize ulaşan hiç bir sanat etkinliğine şahit olmadık. Burada 90 yaşındaki dedelere, amcalara soruyoruz, hayatlarında tiyatro görmemişler. Çocuklar bir projeksiyon cihazından ışık yansımasını görünce hayretler içinde kalıyor. Bu durum bizi çok sarstı, çok da üzdü. Bu nedenle bu işe soyunmaya karar verdik. Düşünün, kafesteki kuş, o kafesten hiç çıkmamışsa ormanı özler mi? İnsan bilmediği bir şeyi isteyebilir mi?  Bu nedenle bizim ülke olarak kültür sanat seyircisini yetiştirme gibi uzun soluklu stratejiler, programlar oluşturmamız lazım. Bizim buradaki bireysel çabamız bir yere kadar gider ancak. Aksi halde bir 100 yıl daha aynı şeyleri konuşur dururuz"