Taklitçi hastalık tehlike saçıyor!

Biyolog Prof. Dr. Barbaros Çetin anlattı: Yüzlerce hastalığı taklit eden Lyme çağın salgın hastalığı olarak nitelendiriliyor. Prof. Dr. Çetin “Bu konuda toplumumuzda farkındalık düşük. Oysa çok dikkatli olmalıyız” uyarısında bulundu.

SAĞLIK 04.01.2020, 11:29 13.01.2020, 19:54
Taklitçi hastalık tehlike saçıyor!

Dünyayı tehdit eden Lyme sinsi bir hastalık… Öyle ki 350'den fazla hastalığı taklit ediyor. “Borrelia Burgdorferi” bakterisinden kaynaklanan ve “İçimizdeki sessiz katil” olarak da nitelendirilen Lyme; kalp krizinden bazı kanser türlerine, MS'ten (Multiple Skleroz) şizofreniye, bipolar bozukluktan otizme, Hashimoto (haşimato) tiroidinden Alzheimer'a kadar pek çok hastalıkla karıştırılıyor.

25 yıllık bir geçmişten sonra Dünya Sağlık Örgütü (WHO) günümüzde Lyme hastalığının bir salgın kabul edilmesinden dolayı ICD 11 kodlamasında 11 farklı başlıkla dünyaya ilan etti. Diğer taraftan geçen yıl Avrupa Parlamentosu Lyme ile mücadelede acil eylem planını tüm ülkelere duyurdu. Peki bir bakteri bunu nasıl başarıyor? Kolay teşhis edilebiliyor mu? Çok mu tehlikeli? Bunları; yaklaşık 12 yıldır Lyme hastalığı konusunda araştırmalar yapan, 2017 yılında bu konuda uluslararası faaliyetlerde bulunan ve Türkiye'de ilk kez Lyme hastalığıyla ilgili kitabı bulunan Ad Hoc komite üyesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barbaros Çetin'e sordum. İşte Çetin'in yanıtları ve MS teşhisi konulan ancak daha sonra Lyme olduğu anlaşılan hastası Kader Yalkalk'ın çarpıcı açıklamaları…

Haber: Nazan Doğaner Halıcı (Sözcü)

NASIL BİR BAKTERİDİR?

Borrelia Burgdorferi bakterisi dünyada doğrusal kromozom taşıyan tek ilkel canlı. Bu canlının doğrusal kromozomu kıvrık bir telomerde son buluyor. 1738 gen ve 21 farklı plazmide sahip olup, ekosistemde hiçbir bakteri de bu seviyede bir plazmid sayısı ve aktivitesine rastlanmadığı belirtiliyor. Oksijen seviyesinin düşük olduğu vücut bölgelerinde yaşamayı ve saklanmayı tercih ediyor. Dünyada doğrusal kromozom taşıyan tek hücreli canlı oluşuyla dikkat çekiyor. Bu eşsiz özelliğiyle bir bakteriden öte gelişmiş canlıları anımsatıyor. 150 gen tarafından kontrol edilen mekanizma ile 30 farklı protein şekerlerle birleşerek çok fazla sayıda gliko-protein (şeker-protein) yapısı oluşturuyor. Şeker-protein çeşitliliği başka hiçbir canlıda bu seviyede bulunmuyor.

BELİRTİLERİ NELERDİR?

Hastalık bilim insanları tarafından 1980'li yılların başında ilk kez ABD'nin Connecticut Eyaleti Lyme Kasabası'nda tanımlandığı için bu isimle anılıyor. İlk önce sadece basit bir romatizma olduğu düşünülürken, son 20 yılda diğer hastalıkları taklit ettiği ve sanıldığından daha yaygın olduğu anlaşılıyor. Bu nedenle Lyme hastaları genelde taklit ettiği diğer hastalıkların tanısı ile örneğin romatizma ya da MS ile yaşamak durumunda kalıyor. Eritrema migrans (Öküz gözü eritem) deride oluşan halka şeklinde iç içe geçmiş kızarıklık Lyme'ın tipik tek belirtisi olarak biliniyor. Diğer yaygın işaretleri şöyle sıralanıyor: Kronik yorgunluk, ani görme kaybı, ani sağırlık, tek veya çift taraflı yüz felci, sürekli uyku bozukluğu, vücudun tamamında gezen ağrılar, titreme, karıncalanma, psikolojik semptomlar, kalp çarpıntısı, sürekli baş ağrısı ve migren. Hastalığın varlığı ise; kan yoluyla, idrar, PCR tekniği ve omurilik sıvısı ile tespit ediliyor.

KEDİ VE KÖPEK UYARISI

Önceleri hastalığın sadece kenelerle yayıldığı düşünülürken günümüzde kan emen birçok canlı (bit, pire, sivrisinek, tahtakurusu, at sineği gibi…) ile ortaya çıktı anlaşılıyor. Ayrıca kedi köpek gibi evcil hayvanların salya ve idrar sıvılarından da insanlara bulaştığı biliniyor. Hamilelik döneminde anneden bebeğe kan ve organ nakli yoluyla geçmesi de hastalıkla ilgili bilinmesi gereken önemli bir özellik olarak görülüyor.

TEDAVİSİ MÜMKÜN MÜ?

Lyme hastalığının tedavisi var ve ABD'de 30, Almanya'da ise 25 yıl önce kurulmuş Lyme tedavi merkezleri bulunuyor. Tedavi erken tanı konduğunda çok daha kolay oluyor, geç kalındığında ise kronik hale geldiği için oldukça zor gerçekleşiyor. Tedavisi yapılmayan Lyme hastalığının semptomları gün geçtikçe kötüleşiyor ve hastalığın vücutta tuttuğu bölgelere göre ölüme kadar giden bir sürece yol açıyor. Bu sorunla mücadele için Türkiye'de özellikle büyükşehirlerdeki tıp fakültelerinde Lyme araştırma merkezlerinin kurulması gerekiyor. Günümüzde genç doktorların Lyme hastalığına yönelmelerine ihtiyaç var, çünkü bu sorun artık dünya çapında bir salgına dönüşmüş durumda. Kamuoyundaki farkındalığın artması için Sağlık Bakanlığı'nın bir an önce ‘Lyme Hastalığıyla Mücadele Eylem Planı'nı hazırlaması ve hayata geçirmesi gerekiyor.

Yorumlar (0)
banner19
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20