Okuduklarım / "Gölgede Kalan İzler ve Gölgeleşen Bizler" - Kemal Yamak

Yazar E. Org. Kemal Yamak, 1924 yılında Amasya’nın Merzifon ilçesinde doğdu. 1943 yılında Bursa Işıklar Askerî Lisesi’nden, 1945 yılında topçu asteğmen rütbesiyle Harp Okulu’ndan mezun oldu. 1947 yılında Topçu Sınıf Okulu’nu bitirdi. Muhtelif birliklerde takım ve batarya komutanlığı yaptı. 1958 yılında Harp Akademisi’ni bitirerek kurmay oldu. Tuğgeneral olduğu 1971 yılına kadar çeşitli karargâh ve birliklerde, Afganistan’da tabiye öğretmenliği görevinde bulundu. 1989 yılında orgeneral rütbesiyle emekli oluncaya Genelkurmay Özel Harp Dairesi başkanlığı, Tugay, Tümen ve Kolordu Komutanlıkları, Kara Kuvvetleri Harekât başkanlığı, Doğu Yurtiçi Bölge komutanlığı, Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri komutanlığı, Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı, Ege Ordusu komutanlığı ve Kara Kuvvetleri Komutanlığı yaptı. 1 Eylül 1989 tarihinde yaş haddi nedeniyle emekli oldu, Başbakanlık Başdanışmanlığına atandı. Başbakan Özal’ın Kasım 1989’da cumhurbaşkanlığına seçilmesinin ardından Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği görevine getirildi. İş Bankası Yönetim Kurulu üyeliği ve yönetim kurulu başkan vekilliği görevinde bulundu. Özal’ın 17 Nisan 1993’te ölümü üzerine aynı gün bu görevinden istifa etti. 26 Temmuz 2009 da vefat etti…

45 yıl görev yaptığı TSK’lerinden emekli olunca kuvvet komutanlığında ki klasik bir veda konuşması dışında görevleri ile ilgili yaşadıkları ve çıkardıkları sonuçları paylaşması ile başlayan anılarını yazması için yapılan çağrılara ilgisiz kalamayan Kemal Yamak klasik bir anı anlayışının dışında otobiyografik bir çalışmada gerçekleştirmiş.

Çocukluğu ve eğitim hayatını içeren “Cumhuriyetle birlikte ilk on beş yıl” bölümüyle başlayan TSK’daki rütbelerine ve emeklilik dönemine ait görevlerin yer aldığı anılar 8 bölüm ve 859 sayfadan oluşuyor. Anılarında görev yaptığı dönemlerde meslek hayatında ki yaşadıklarını, tecrübelerini anlatmanın ve değerlendirmenin yanında sorumlu tutulduğu ve özellikle medyada yer alan ithamlara karşı verdiği cevaplarla tarihe de ışık tutuyor ve toplumu aydınlatıyor…

Kırk dokuz yıl içerisinde yirmi altı ayrı yerde otuz iki değişik görev ve makamda Afganistan’a bir bakış, Harp Okulu’nda 22 Şubat ve 21 Mayıs olaylarını, 1970 Sivas olaylarını, 1974 Kıbrıs Barış Harekatı’nın öncesi ve sonrasını siyasi gelişmeleri, Özel Harp Dairesi kuruluş ve görevlerini, sıkıyönetim döneminde yaşananlar, PKK terörü ve Güneydoğu sorunu, 12 Eylül Harekâtı ve Konsey dönemi, Körfez Savaşı ve gelişen olaylar, Askeri Şura çalışmaları, TSK da terfi ve tayinler, TSK daki eğitim, öğretim ve lojistik konuları, Turgut Özal dönemi iç ve dış siyasi, ekonomik ve toplumsal ve uluslararası gelişmeleri gölgede kalan izleri ortaya koyuyor…

Kitabın tanıtım bölümünden;

Bu yazılar, “ilmi” ya da “edebi” bir eser değil. Hatta, tam olarak anı da sayılmaz. Ben sadece yaşarken etkilendiğim bazı hususları ele almaya, “beni” size, olayların içindeki “Gölgedeki Yamak” çerçevesinde kalarak tanıtmaya çalıştım. Belki de askıda kalmış bazı sorulara cevap olabilecek, bazı olaylarda boş kalmış yerleri doldurabilecek veya elde kalmış malzeme gibi, yerleştirilememiş bilgilerle boş halkaları tamamlanabilecek bir zinciri önünüze serdim. “Bana soracak bir şeyiniz var mı? sorusunu sorarak, bunlar bir cevap paketi hazırlamayı hedefledim. Bir şairimiz diyor ki: Gitmek, hatırları bir bir uyutmak demek Ölmek, yok olmak değil, ölmek, unutmak demek… Ben bu son dizeye bir kelime eklemek istiyorum: Gitmek, hatıraları bir bir uyutmak demek… Ölmek, yok olmak değil, ölmek, unutmak, unutulmak demek… Uyutulan hatıraları, gerektiğinde uyandırma dileğiyle, işte: Gölgede Kalan İzler ve Gölgeleşen Bizler…”

Kitabını ise şöyle değerlendiriyor yazar Kemal Yamak; “…Değerli yazar, Sayın Aydın Boysan diyor ki: Anıları yazmak, geçmiş zamanı bir kez daha yaşayabilmek hетde çekilen çileleri, unutulmuş biçimiyle güzelleşmiş olarak, yapayalnız yaşamaktır. Biz de böyle yapıyor, şimdi bazıları hayatta, fakat uzakta; bazıları dünyamızı çoktan terk etmiş, rahmetli olmuş, dönülmez, görülmez ve bilinmez bir yolculukta bulunan dostlarla buluşmanın neşesini tadıyor ve mutluluğunu yaşıyoruz. Çeşitli yer ve görevlerde oluşan dostlukları, unutulmaz anılarıyla yaşarken ve iz bırakanların gölgeleriyle konuşup tanışırken duyduklarımı ve duygularımı sizlerle paylaşıyorum. Bu nedenle, sizin belki fazla bulduklarınızı ben çok bulmuyor, değişik yorumlarınız olursa, onları bu özel duygularımla algılayamıyorum…”

1940 yıllarda babasının oğlu Kemal’e söylediği şu sözleri dünden bugüne yaşadıklarımızla okurların değerlendirmesine sunuyorum: “…Bak oğlum, şimdi daha uzun bir okuma yolunu seçtin, zabit çıkacaksın. Ben onların çektiklerini de biliyorum. Bu yolun sıkıntılarını da yaşayacaksın, ama okumuş efendiler ve zabitler arasına katılacaksın. Halkımız bu okumuş efendi ve aydın kişilere karşı her zaman itibar ve saygı gösterdi. Fakat ne çekti ise de onlardan çekti. Onlar halka bu tarafa dediler, halk o tarafa gitti, başını taş duvara çarptı. Başkaları hayır bu tarafa dediler, oraya dönen halk, çıkmaz sokağa girdiğini gördü. Kimisi o tarafa, kimisi bu tarafa dedi. Karışıklıklar çıktı. Bir tarafa ‘Yaşasın hürriyet” diye bağırttılar, öte tarafa ‘Şaşırdı bu millet’ diye karşılık verdirttiler. Kendi aralarındaki kavga için halkı kullandılar. Halk için yapıyoruz dediler, halkı yakınları zannettiler ve halka ne yaptıklarını anlatamadılar. Bu İstiklal Harbi’nden sonra bile böyle olmaya başladı. Milletin derdi de hiç bitmedi. Eğer böyle okumuş veya aydın kişi olacaksan hiç olma. Zabitlerde bunlar pek olmaz ama yine de söylüyorum…”

Türkiye’yi ilgilendiren birçok önemli dönemin ve olayın yakın tanığı olmuş E. Org. Kemal Yamak’ın anıları geçmişle ilgili bilgi ve değerlendirmeleri yanında bugünü de içeren askeri ve siyasi bürokraside ders olacak konularda ki uygulamalarla yol gösterdiği bu kitap özellikle TSK personeli ve üst kademe siyasi bürokraside görev yapanlar tarafından okunmalıdır ki tarih tekerrür etmesin…

Gölgede Kalan İzler ve Gölgeleşen Bizler/Kemal Yamak/ Doğan Kitap 2006/ 859 sayfa