3 Mart Devrim Kanunları 1924’den 2026’ya

Ulu önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 30 Ağustos 1925 de Kastamonu’da nutkunda ifade ettiği şu sözler TBMM de 3 Mart 1924 günü kabul edilen “Devrim Kanunlarının” en anlamlı ifadesidir.

’Efendiler ve ey millet! İyi biliniz ki Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar ülkesi olamaz. En doğru yol uygarlık yoludur.”

3 Mart 1924’te de TBMM’de laiklik doğrultusunda atılan adımlarla “429 sayılı Ser’iye ve Evkaf ve Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Bakanlıklarının Kaldırılması” kanunu laik devlet uygulamasında dinin devletten soyutlanması ilkesi gereği, Din, eğitim ve vakıf işleri konusunda yetkili olan Şeriye ve Evkaf Bakanlığı kaldırıldı, onun yerine, dini hizmetlerin koordine edilmesi amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığı ve vakıflarla ilgili idari işlerin yürütülmesi amacıyla Vakıflar Genel Müdürlüğü, birbirinden bağımsız iki ayrı kurum olarak kuruldu. Genelkurmay Başkanlığı ise Başbakanlığa bağlı bir komutanlık olarak teşkilatlandırıldı.

“430 sayılı Tevhidi Tedrisat kanunuyla”, Öğretim Birliği Yasası kabul edildi, medreseler kapatıldı eğitim işleri Milli Eğitim Bakanlığı’na devredildi.

”431 sayılı Halifeliğin Kaldırılmasına ve Osmanlı Hanedanının Türkiye Topraklarının Dışına Çıkarılmasına Dair Kanunla“ halifelik kaldırıldı.

Ne yazık ki 3 Mart 1924 tarihli yasalar, özellikle Tevhidi Tedrisat yasası sonraki Cumhuriyet kuşaklarına yeteri kadar öğretilememiş bu kanunların getirdikleri, gerekçeleri, amaçları, yasalaştırılış biçimleri göz ardı edilmiş ve bu kanunların ruhu kavranamamıştır. Son 20 yılda din ve siyaset iç içe, kol kola yol alarak bu kanunlar hükümlerine aykırı uygulamalarla dinsel motifler ve dinsel eğitim uygulamaları ile hilafet ve şeriat istekleri sıradanlaşmıştır…

Özellikle Milli Eğitim Bakanlığında 5 Şubat 1937 tarihinden bugüne Anayasamızda yer alan laiklik ilkesine ve Anayasanın 174ncü maddesi ile korunmuş olan Devrim Yasalarına ve Anayasanın 24ncü ve 42 nci maddelerine aykırı uygulamalar öne çıkmıştır.

1936 yılında Mustafa Kemal Atatürk Başkanlığı’nda Çankaya’da dönemin Milli Eğitim Bakanı Saffet Arıkan ve İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç’un katılımıyla eğitim üzerine gerçekleştirilen toplantıda Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Biz Cumhuriyet’i köylere götüremedik. 40 bin köyün 35 bini okul ve öğretmensiz. Bir çözüm bulalım, konu ile ilgili proje geliştirin. Ordudan terhis edilmiş açıkgöz onbaşı ve çavuşlardan bu mevzuda faydanılması mümkündür.” direktifi ile başlayan atılım ne yazık ki son 20 yılda birçok ayrıştırıcı düzenlemeyle ülkemizdeki öğretim birliğini zedeleyen adımlar atılmış ve atılmaktadır…

* 30 Mart 2012 tarihli 6287 sayılı Kanunla 4+4+4 eğitim sistemi uygulanmaya başlanmış, sekiz yıllık kesintisiz eğitim yerine 12 yıllık üç kademeli eğitim getirilmiş, taşımalı eğitimle binlerce köy okulu kapatılmıştır…

* 8 Ocak 2016 tarihli ve 29587 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan 2016/1 sayılı başbakanlık genelgesi ile kamu kurumlarında isteyen personele mesai kaybına neden olmaksızın cuma namazı için izin verilmesi belirtilirken bu genelgeyi dayanak yapan Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK), 13 Ocak 2026 da tüm üniversitelere gönderdiği bir yazıyla cuma namazı saatleri ile mesai, ders, sınav ve uygulama saatlerinin çakışması durumunda gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiğini belirtmiştir.

* Diyanet İşleri Başkanlığı ile birlikte yürütülen ÇEDES projesiyle, Millî Eğitim Bakanlığı’ndaki okullarda din görevlileri öğrencilere “değerler eğitimi” vermeye başlamış, konu ile ilgili eğitimler devrim kanunları ile yasaklanmış tarikat ve cemaatlere bağlı vakıf ve derneklere devredilmiştir.

* 24 Mart 2022 tarihli Resmî Gazetede yayınlanan Diyanet Akademisi düzenlemesiyle Yüksek Öğretim Kurumu ya da Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı olmayan bir kurum kendi müfredatını belirleyerek dinsel eğitim öğretim faaliyeti yürütmektedir.

* 2024-2025 öğretim yılında laik Cumhuriyet hukukuna aykırılıklar içeren “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” başlıklı program uygulanmaya başlamıştır. Bu model kapsamında Şubat 2026 da MEB’ce “Ramazan Ayı Etkinlikleri” konulu yazıyla Okul Öncesi Eğitim, İlkokul ve Ortaokullarda “Maarifin Kalbinde Ramazan” teması etkinlikler düzenlenmesi istenmiştir. Toplam 136 sayfa olan bu uygulamaya karşı 168 akademisyen, gazeteci ve yazar, genelgeye karşı çıkarak imzaladıkları 15 satır 6 paragraftan oluşan yarım sayfalık ‘Laikliği Birlikte Savunuyoruz’ bildirisini yayınlamışlardır. Cumhurbaşkanı” bildiriyi imzalayanları “hezeyan içinde olan azgın bir güruh” olarak nitelerken “millete nefret kustuğunu” ve “ülkeyle aidiyet duygusu” taşımadığını ifade etmiştir. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de “168 kişinin tamamı bir insan etmez… ruhunu iblise emanet etmiş çürük aydınlar” diyerek bildiriyi imzalayanlara hakaret etmesi yanında bildiriyi imzalayanlar MEB tarafından mahkemeye verilmiş ve soruşturma başlatılmıştır. Konu dinci/irticacı kesim yanında siyasal iktidar tarafından da Ramazan ayının duyarlılığında siyasi malzeme olarak kullanılıp, toplumu kutuplaştırma yöntemi ve dinsel motifleri öne çıkarma olarak kullanılmaktadır.

* İzmir’de bulunan Tevfik Fikret Okulları’nda, ilkokul 4.sınıftan liseye kadar ikişer öğrenci dersten alınarak müfettişlerce sorgulanarak, kendilerine, ‘Din sence nedir’ “Din dersinde ders işleniyor mu? Din dersinde neler işleniyor?” “Din denilince aklınıza ne geliyor?” “Evde ve sokakta cumhurbaşkanımıza hakaret duyuyor musunuz?” “Derste Cumhurbaşkanına hakaret ediliyor mu?” sorularının sorulduğu ve cevapların öğrencilere imzalatıldığı öğrenilmiş, konu ile soruyu cevaplayan MEB ise rutin bir uygulama cevabını vermiştir…

Yukarıda ki örnekleri çoğaltabilir ve bunu neden gündeme getirmediniz diye sorabilirsiniz…

Ancak bu örnekler ışığında kesin olarak bilinmesi gereken şudur ki;

– Devrim Kanunlarıyla eğitim sistemindeki teokratik uygulamalar yerlerini ulusal, bilimsel ve laik uygulamalara bırakmıştır. Millî Eğitim Bakanlığı Anayasaya aykırı davranamaz,

– 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununa göre temel eğitim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları, Atatürk milliyetçiliği, genellik, eşitlik, bilimsellik, laiklik ve karma eğitim ilkelerine uygun olmalıdır.

– Anayasa, Tevhidi Tedrisat Kanunu, tarikatları yasaklayan 677 sayılı Devrim Kanunu, Millî Eğitim Temel Kanunu, Türk Medeni Kanunu ve laik hukuk düzenine aykırı tüm eğitim öğretim uygulamalarına son verilmelidir.

Ulu önderimiz Atatürk’ün şu sözleri her Türk vatandaşının rehberi olmalıdır.

“Ben, manevi miras olarak hiçbir ayet, hiçbir dogma, hiçbir donmuş ve kalıplaşmış kural bırakmıyorum. Benim manevi mirasım ilim ve akıldır… Benden sonra beni benimsemek isteyenler, bu temel eksen üzerinde akıl ve ilmin rehberliğini kabul ederlerse, manevi mirasçılarım olurlar…”

“Din bir vicdan meselesidir. Herkes vicdanının emrine uymakta serbesttir. Biz dine saygı gösteririz. Düşünüşe ve düşünceye karşı değiliz. Biz sadece din işlerini, millet ve devlet işleriyle karıştırmamaya çalışıyor, kasıt ve fiile dayanan tutucu hareketlerden sakınıyoruz.

Hayırlı ve sağlıklı Ramazanlar dileğiyle sağlıcakla kalın…