27 Mayıs’tan Öncü Gazetesi’ne

(Alpaslan Türkeş’ten Ahmed Arif, Fakir Baykurt ve Diğer Yazarlara…)

Yazar, Karikatürist Hasan Efe’nin kaleminden 27 Mayıs 1960’dan sonra yayın hayatına başlayan Öncü Gazetesinin hikayesi...

Edebiyat ve basınımızın bazı yaşanmışlık basamakları zamanla unutulup gidiyor. Kimi edebiyatçı ve gazeteciler yaşadıklarını kaleme alırken kimileri de geçmişin izlerini söyleşilerde, karşılıklı sohbetlerde ya da konuyla ilgili etkinliklerde anılarıyla dile getiriyor.

Beni etkileyen anılarda duygu olmazsa belleğim onu silip geçiyor.

Bazen unutmayayım diye aldığım kısa notları da okuyamadığım oluyor. Anımsıyor gibi olduklarımsa bir başka kapıya varıyor.

Bu yazı için unutmayayım diye aldığım notları gözden geçirirken bazı tarihlerin yanlış, adların da eksik olduğunu gördüm.

Konu Öncü gazetesinin kuruluş aşaması ve yazarlarıydı.

Değerli Öcal Uluç Ağabey, bir etkinlikte bu konuyu dile getirmişti. Ben de notlar aldım. Aradan geçen süre içinde yazdıklarımın bazılarını okuyamamamın ötesinde eksiklikleri de fark ettim. Türk edebiyatı ve gazeteciği için önem taşıyor bu yaşanmışlık.

Notlarımı doğrulamak için biraz çekinerek Öcal Ağabeyimden ad ve tarihleri istedim tekrar. Onun gönderdikleri ile yaşanmışlık yerine oturdu.

1950’lerin ağır bulutları 1960’larda yavaş yavaş dağılırken ülkemizde her alandaki yenilik ve canlılıklar kendini gösterir. Üniversiteler ve basın derin bir soluk almaya başlar.

Yurdumuzda çiçekler yeşerir dört bir yanda.

Başkent Ankara’da da böyle bir ortamda Öncü adlı gazete çıkarma çalışmaları gündeme gelir.

27 Mayıs’tan sonra Başbakanlık Müsteşarı olan Alpaslan Türkeş, “bir gazete çıkarma projesini” uygulamaya koyar ve bu gazeteyi çıkarmak üzere “Yapı Kredi Bankası’nın o zamanki genel müdürü Kazım Taşkent’ten gerekli krediyi alır.

Sıra gelir gazetenin oluşumuna.

Gazeteyi çıkarmak için “Yeni Işık Şirketi” kurulur.

Bunun ortakları arasında Türkeş’in eşi Muzaffer Hanım, Başbakanlık Müsteşar Yardımcısı Fuat Uluç’un büyük oğlu gazeteci Öcal Uluç, Başbakanlık Müsteşar Yardımcısı emekli Albay Hikmet Aslanoğlu ve Türkeş’in yanında yedek subaylığını yapan İKA ajansı sahibi Ziya Tansu yer alır.

Bir süre sonra bu haber duyulur.

Dünya gazetesinde başta Fatih Rıfkı Atay ve Bedii Faik olmak üzere, sonra diğer büyük gazetelerin yazarlarının da katıldığı bir kampanya ile Türkeş ve gazetenin çıkarılması amacı konusunda sansasyonel eleştiriler yapılmaya başlanır.

Bunun üzerine şirket feshedilir, yerine bir sözleşme yapılarak Ziya Tansu’nun “imtiyaz sahipliğinde” 26 Ağustos 1960’da Türkeş’in adını koyduğu ÖNCÜ gazetesi çıkarılmış olur.

Öncü’nün genel yayın müdürü Altan Öymen, haber müdürü Oktay Ekşi, başyazarı Prof. Dr. Aydın Yalçın, yazı işleri müdürü Öcal Uluç, yardımcısı daha sonra Cumhuriyet gazetesi genel yayın müdürü olacak olan Oktay Kurtböke’dir.

Muhabirleri arasında Türkiye’de diplomasi gazeteciliğinin öncüsü Nilüfer Yalçın, İzmir temsilcisi Doğan Özgüden, eğitim muhabiri Mustafa Ekmekçi, Meclis muhabirleri Mete Akyol ve Örsan Öymen bulunmaktadır.

Sermet Çağan ve Fakir Baykurt da Öncü’nün köşe yazarlarındandır.

Spor servisi müdürü Hıncal Uluç’tur.

Servisindeki muhabir / yazarlar içinde, ilerleyen yıllarda Prof. Dr. olan Çelik Aruoba’lar, Kurthan Fişek’ler de vardır.

Gazetenin baş musahhihi (düzeltmen) ise “ünlü şair” Ahmet Arif’tir!

Sonra Alpaslan Türkeş başta olmak üzere Milli Birlik Komitesi’nin 14 üyesi (ünlü 14’ler) yurt dışına sürülür. Bunun üzerine Öncü’nün imtiyaz sahipliği Ziya Tansu’dan alınır. “Çalışanlar adına” Altan Öymen – Nilüfer Yalçın ikilisine devredilir.

Kısa bir sürede Öncü gazetesinin kadrosu dağılır.

Altan Öymen ve Oktay Ekşi ile yazarların çoğu ayrılır.

Öcal Uluç, Oktay Kurtböke, Hıncal Uluç ve Sermet Çağan’ın sözleşmeleri feshedilir.

Bu el değiştirmelerden sonra Öncü, Aydın Yalçın’ın da kurucularından olduğu Yeni Türkiye Partisi (YTP)’nin yayın organı haline getirilmiştir.

Sonuçta bu değişim başarılı olamayınca, gazete Müşerref Hekimoğlu grubuna devredilir. Devralanlar da yürütemezler ve sonunda gazete kapanır.

Öncü’nün Türk basınında yaptığı bir devrim önemlidir. Bu basın emekçileri için bir kazanımdır.

Yani Öncü ilk çıktığında, gazetede çalışanlarla yapılan sözleşmelerdir. Daha sonra, ünlü 13 Babıali patronunun gazetelerini 3 gün çıkarmama boykotu yapmasına sebep olan Milli Birlik Komitesi’nce çıkarılan “212 sayılı basında çalışan ve çalıştıranlar arasında ilişkileri düzenleyen” ve “Fikir İşçileri Yasası” denilen kanunun temelini oluşturmuş olmasıdır.

Bu kanun ile Türk basınında ücret ve sosyal güvenlik devrimi gerçekleşmiş olur.

Şimdi geriye dönüp bakarsak, dünden bugüne ne kalmış?

Acı bir hüzün!

--------------

Not: Öncü ile ilgili bilgileri benimle paylaşan değerli ağabeyim gazeteci / yazar Öcal Uluç’a çok teşekkür ederim.