İzmir’deki “Yerel Reform Buluşmaları”nda mali ve idari özerklik vurgusu

Yerel Reform Girişimi Derneği (YRGD) tarafından, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Mülkiyeliler Birliği İzmir Şubesi’nin katkıları ile “Başka Bir Kent Yaşamı Mümkün” sloganıyla düzenlenen Yerel Reform Buluşmaları'nın ikincisi, Ahmed Adnan Saygın Sanat Merkezi’nde (AASSM) yapıldı.

Başkanlığını Murat Karayalçın üslendiği, Ruşen Keleş, İlhan Tekeli, Korel Göymen, Can Hamamcı, Osman Özgüven, Burhan Şenatalar, Fikret Toksöz, Selahattin Yıldırım gibi isimlerin danışma kurulunda yer aldığı “Yerel Reform Buluşmaları”nın ikincisi İzmir’de gerçekleştirildi.  

“Merkezi İdare ve Yerel Yönetimler Yetki Paylaşımında İdari ve Mali Özerklik” temalı buluşmaya; İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, eski Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Yerel Reform Girişimi Derneği Kurucu Başkanı Murat Karayalçın, İzmir Büyükşehir Belediyesi eski başkanı Aziz Kocaoğlu ile ilçe belediye başkanları, sivil toplum örgütlerinin temsilcileri ve yurttaşlar katıldı.

Program, kolaylaştırıcılığını Mülkiyeller Birliği İzmir Şubesi önceki dönem Başkanı ve YRGD YK Üyesi Dr. Nazlı Kayı'nın üslendiği, konuşmacı olarak Akademisyen Prof. Dr. Levent Köker, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisat Bölümü öğretim görevlisi Dr. Aydın Arı ile Hukukçu-Parlamenter-Belediye Başkanı Bülent Baratalı’nın katıldığı oturumla sona erdi.

“Kayyumlarla antidemokratik dönemin zirvesini yaşıyoruz”

Programın açılış konuşmasını yapan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, her geçen yılın belediyeleri idari ve mali özerklik konusunda ileriye değil geriye götürdüğünü belirterek, özellikle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçiş ile birlikte gittikçe artan bir vesayetin belediyeler üzerinde hâkimiyet kurduğuna dikkat çekti. Tugay, “Bu sistemde çeşitli kanun ve düzenlemeler gücü merkezi hükümetin daha fazla yetkisine vermeye başladı. Neredeyse bütün bakanlıklar, bu bakanlıklara bağlı kurumlar, kurullar, yerel yönetimlerin yetki alanlarına daha fazla müdahale etmeye başladı. Şu anda da bu çabalar sürüyor. Bu dönemde gittikçe daha kolay uygulanır hale gelen kayyum atamaları ile antidemokratik dönemin zirvesini yaşıyoruz” şeklinde konuştu.

“Belediyelere daha fazla sorumluluk verilmeli”

Yerel yönetimler olarak idari ve mali açıdan daha özgür olmak istediklerini vurgulayan Başkan Tugay, konuşmasını şöyle tamamladı: “Mali açıdan belediyelerin kendi kaynaklarını kendi oluşturacak alanlara ihtiyacı olduğunu kesin bir şekilde söyleyebilirim. İdari açıdan da belediyelere daha fazla sorumluluk yüklenmesi gerektiğine inanıyorum. Bir hekim olarak söylüyorum. Sağlık hizmetinde belediyelerin daha fazla rolü olmalı. Merkezi hükümetin yürüttüğü sağlık sistemi, ben ve benim gibi düşünen pek çok hekimin gözünde ağır hatalarla dolu. İnsanlarımız eşit, adil sağlık hizmeti alamıyor. Özelikle koruyucu hekimlik, halk sağlığı alanında çok büyük sorunlar yaşanıyor. Yerel yönetimlere bu konuda daha fazla sorumluluk verilmesi kesinlikle toplumumuzun daha sağlıklı olmasını sağlayacak. Benzeri talebi birçok konu için de söyleyebilirim.”

“Kamu yönetiminin bir bütün olarak yeniden düzenlenmesi gerekiyor”

Yerel Reform Girişimi Derneği Kurucu Başkanı Murat Karayalçın da Yerel Reform Girişimi Derneği'ni 6 ay önce kurduklarını, amaçlarının yerel yönetimlerin bir reforma tabi tutulması, yeniden düzenlenmesi gibi konulara katkı sunmak olduğunu söyledi. Anayasanın 123. maddesinin Türkiye'de kamu yönetiminin merkezi yönetim ve yerel yönetimlerle bir bütün olduğunu söylediğini aktaran Karayalçın, “O bütünün birlikte reforma tutulması gerekiyor. Türkiye'de kamu yönetiminin bir bütün olarak gözden geçirilmesi ve yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Yerel Reform Girişimi Derneği olarak, Türkiye'de merkezi yönetimin yeniden düzenlenmesi konusunu sürekli Türkiye'nin gündeminde tutmak istiyoruz. İnsanlarımızın daha güzel bir gelecek yaşaması için bir gereklilik olduğunu görüyoruz” diye konuştu.

Yerel yönetimlerde idari ve mali özerklik talebi

Özerkliğin Türkiye'de yerel yönetimlerin temeli olduğunu da ifade eden Murat Karayalçın, şunları söyledi: “Özerk bir yönetim yoksa belediyelerin ve öteki yerel yönetim birimlerinin, merkezi idarenin bir şubesinden herhangi bir farkı olmayacak. Belediye ancak özerk ise belediyedir. Özerkliğe sahipse başı dik hemşehrilerine hizmet verecektir Aksi takdirde memurlaştırılmış bir yapının söz konusu olacağını düşünüyorum. Yerel yönetimlerin idari ve mali özerkliğinden yanayız. Tartışılmasını istediğimiz konu bu değil. Tartışılmasını istediğimiz konu bunun karşısında olan karanlık vesayet kurumudur. Vesayet kurumunun tartışılmasını istiyoruz” dedi.

“Yerel yönetimler güçlü olmalı”

Üniter devletin güçlü olması için yerel yönetimlerin güçlü olması gerektiğine dikkat çeken Karayalçın şunları söyledi:

“Anayasanın 123. Maddesi'ne göre merkezi yönetim ile yerel yönetim bir bütündür. Merkezi yönetim de belediye başkanlarımız da kamu yararı gözeterek çalışıyor. Her ikisi de kamu hizmeti üretiyor. Bir bütünün iki parçası ama Anayasanın 127. Maddesi bu ikisinin kamu yönetimin bütünlüğünü oluşturmasına karşın, merkezi yönetimin, yerel yönetimler üzerinde bir vesayet yetkisine sahip olduğunu, kamu hizmetinin bütünlüğünü sağlamak gerekçesiyle açıklıyor. Böyle bir şey olur mu? Genel olarak vesayet yetkisi siyasi iktidarlar tarafından bir tehdit aracı olarak kullanıldı. Sigorta primlerini ödemeyenlerin yalnızca yüzde 5'i CHP'li belediyeler ve infaz ediliyor. Geri kalanlara dokunulmuyor.”

“Türkiye yerel yönetimlere artık farklı biçimde bakmaya başlamalı”

Pandemi, deprem ve artan yoksulluk karşısına CHP'li belediyelerin parti ayrımı yapmadan başarılı bir sınav verdiğini söyleyen Karayalçın, konuşmasını şöyle tamamladı:
“Kendilerini kutlamak gerekiyor. Yoksulluğun derinleştiği bu dönemde belediye başkanlarımız bana göre yine çok başarılı bir sınav veriyor. Türkiye’de yerel yönetimler adına önemli bir durum. Halkımız yerel yönetimlere artık farklı biçimde bakmaya başlamalı. Yerel Reform Girişimi Derneği olarak biz bu farklı bakışa katkıda bulunmak istiyoruz.”

Program, YRGD Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Nazlı Kayı'nın kolaylaştırıcılığında Prof. Dr Levent Köker, Bülent Baratalı ve Dr. Aydın Arı'nın katıldığı oturumla sona erdi.

Kurucu Üyeler ve Geçici Yönetim Kurulu

Murat KARAYALÇIN (Kurucu Başkan)

Gönen ORHAN (Bşk. Yardımcısı, İletişimci)

Süleyman KARAN (G. Sekreter, Yayıncı)

Av. Murat BULAT (Sayman)

Prof. Dr. Pelin Pınar GİRİTLİOĞLU

Prof. Dr. Hatice KURTULUŞ

Doç. Dr. Osman SAVAŞKAN

Dr. Nazlı KAYI (Yerel Kalkınma Uzmanı)

Gökmen ULU (Gazeteci)

Mehmet GÖNENÇ (Bergama Eski Belediye Başkanı)

Taci KARAN (Bilişim)

Engin İNAN (Analist)

Necati Mert GÜMÜŞ (Aix Marsellia Üni. - Siyaset Bilimi)

Utku NAR (Halkla İlişkiler / Proje Yönetimi)