Dikili, Bodrum, Çeşme ve Seferihisar'da denizden içme suyu elde edilecek

Tarihinin en ağır su krizlerinde birini yaşayan İzmir’de denizden içme suyu elde edilecek. İlk etapta Çeşme, Dikili ve Seferihisar’da deniz suyu arıtılarak içme suyu elde edilecek.

Tahtalı Barajı’ndaki su seviyesinin yüzde 8’in altına düşmesi, çözüm olarak yapılan Gördes Barajı’nın eksi değerlerde olması su kesintilerinin başlamasına neden oldu. Çeşme’de 10 saat, İzmir’in merkez ilçelerinde ise 5 saat su kesintileri uygulanmaya başladı. Bu kriz denizden içme suyu elde edilmesini gündeme getirdi.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay katıldığı bir televizyon programında deniz suyunu arıtarak içme suyu elde etme çalışmalarına başladıklarını açıkladı.

Bu kapsamda Çeşme, Dikili ve Seferihisar ilçelerinde çalışmalarını sürdüren İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin bu çerçevede ilgili Bakanlıklarla görüşmelerini sürdürdüğü öğrenildi. İlk olarak Çeşme’de yapılması düşünülen proje kapsamında 2 etaptan oluşan 50 bin metreküp deniz suyunu arıtma kapasiteli bir tesis yapılacağı belirtildi.

Bodrum da sırada

Bodrum Belediyesi de yenilenebilir enerji kullanılarak denizden temiz su üreten yüzer platformu soruna farklı bir çözüm getirmeyi amaçlıyor. Yüzer platformda deniz suyu arıtılarak günlük 20 ton temiz kullanma suyu elde edilmesi amaçlanıyor. Platformun enerji ihtiyacı da güneş panelleri ve iki rüzgar türbiniyle karşılanıyor.

Arıtılarak karada depolanan su, sulamada, acil durumlarda ve gerektiğinde vatandaşın kullanımına sunulacak.

Blue Hybrid Solutions işbirliğiyle hayata geçirilen projeyle temiz su üretiminin yanı sıra yıllık 500 ton karbon emisyonu azaltımı ile 7 bin ton su tasarrufu sağlanacak.

Bodrum Belediye Başkanı Tamer Mandalinci, bakanlıktan alınacak onayın ardından resmi olarak su üretimine başlanacağını açıkladı.

Avşa'da kullanılıyor

Türkiye'de deniz suyundan içme suyu elde etme işlemi çok eski değil. Bazı endüstri tesisleri ve oteller tarafından kullanıldığı biliniyor. Yerel yönetimler tarafından yapılan ilk girişim ise Marmara bölgesindeki bir adaya, Avşa'ya ait. Avşa Adası, içme suyu ihtiyacını 2010 yılından beri deniz suyundan karşılıyor. Dönemin Avşa Belediyesi tarafından gerçekleştirilen, deniz suyunun arıtılarak içme ve kullanmaya uygun su temini projesi, gerek kullanılan teknoloji, gerekse hizmet verdiği kapasite büyüklüğü ile Türkiye'de bir ilk olma özelliğini taşıyor.

Doğrudan Marmara Deniz'inden özel su alma yapısı ile temin edilen deniz suyu, yaklaşık 2000 m2lik alanda kurulu Deniz Suyu Arıtma Tesisine beslenerek, burada arıtımı sağlandıktan sonra Avşa Adası sakinlerinin içme suyu teminini sağlamak üzere su dağıtım şebekesine besleniyor.

İlk etapta Avşa Adası halkının içme suyu ihtiyacı için günde 4 bin ton kapasite ile tatlı su eldesi sağlanabilmesi için kurulan tesisin tüm altyapısı, arıtma tesisi binası, depoları ve elektrik sistemi ise günde tam 10 bin tonluk tatlı su ihtiyacını karşılayabilecek bir tesise göre projelendirilmiş ve inşa edilmiş. Bu sayede adanın, 2040 yılına kadar olan içme ve kullanma suyu ihtiyacının bu tesis ile temin edilebilmesi sağlanmış.

Ters Ozmoz nedir?

Türkiye'nin "su stresi" yaşayan bir ülke olduğunu söyleyen uzmanlar, mevcut kaynaklarla bu ihtiyaç sağlanabilse de kıyı bölgelerde, özellikle yaz aylarında dönem dönem sıkıntı yaşanabildiğini ve bu tür yerlerde deniz suyunun arıtılması yönteminin uygulanabileceğini belirtiyorlar. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Çevre Teknolojileri Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Azize Ayol "Suya ihtiyacınız varsa ve susuz bir ülkeyseniz yatırım maliyetleri olsa da bunu kurmanız gerekiyor çünkü suyunuz yok. Maliyeti, enerji ihtiyacının karşılanmasıyla da alakalı olarak bölgeye göre değişiyor. Tesis kapasitesi ne kadar büyük olursa ilk yatırım bedelleri de bununla birlikte azalıyor. Kullandığınız membran, enerji hatlarına yakın olması, tesisin kurulduğu yer ve konum kurulum maliyetlerini etkiliyor."

Su ihtiyacını karşılamaya yönelik Akdeniz ve Ortadoğu havzasında birçok ülkenin başvurduğu bir yöntem olan deniz suyunun arıtılmasının birkaç aşaması bulunuyor. ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu, şu bilgileri paylaşıyor:

"Önce suyu denizden alıyorsunuz, sonra bir ön arıtmadan geçirmeniz gerekiyor. Bunun içinde kirleticiler olabilir, canlılar olabilir, kireç olabilir. Ondan sonra tuzdan arıtma prosesine geçiliyor. Sonrasında içme suyu haline getirecek dezenfekte yöntemi kullanılıyor. Daha kirli bir su kullanıyorsanız ya da içinde biyolojik faaliyetlerin çok olduğu bir su kullanıyorsanız ön arıtma maliyetleri artacaktır. Daha temiz ortamlardan alınan su, tercih konusu."

Suyun çekildiği noktanın, dip habitata zarar verilmemesi için, açık denizlerden ve orta derinlikten seçilmesinde fayda olduğunu işaret eden Salihoğlu, suyun çekildiği bölge kadar arıtma sonrası ortaya çıkan yoğun tuzlu suyun nereye verileceğinin de tartışma konusu olduğuna değindi.

Atık suyun tuzluluğunun, doğal tuzluluğun 2 katına kadar çıkabildiğine dikkati çeken Salihoğlu, şöyle devam etti:

"Çok aşırı tuzlu bir sudan bahsediyoruz. Bu tür tesisler başka endüstri tesislerine yakın kurulabiliyor. Bu su denize verilmeden, soğutma suyu olarak kullanılıyor ve sıcaklığı da artıyor, daha asitli hale geliyor ve içindeki kimyasal oranı artabiliyor. Yüksek tuzluluğun deniz canlılarına verdiği etkiyle ilgili çalışmalara yoğunlaşılmış durumda. Mısır gibi bu uygulamanın sınırlandırmalarının çok olmadığı bölgelerde tuzlu su deniz çayırlarında, deniz tabanında çok hızlı hareket edemeyen ya da hiç hareket etmeyen canlılara ciddi zarar veriyor. Deniz ekosistemine en büyük zararı artan sıcaklık ve tuzluluğun verdiğini biliyoruz. Atık suyun denize verilmeden dinlendirilmesi, yüksek sıcaklıklarda denize verilmemesi, daha az canlının yaşadığı habitatlara verilmesi gerekir. Gidip bir mercanın, deniz çayırlarının üzerine vermekle, taşlık, daha az canlının yaşadığı bir alana vermek arasında çok büyük farklar var. Yaptığımız model çalışmaları, bunu yaygın şekilde difüzörle biraz derin denizde orta noktalara verilmesinin derin deniz habitatlarına daha az zarar verdiğini gösterdi."

Kaynak: www.turizmgazetesi.com