Büyük Menderes Nehri can çekişiyor!

Ege’nin Bir Hayat Damarı Daha Can Çekişiyor: Büyük Menderes Nehri...

ÇEVRE 14.06.2020, 18:22 15.06.2020, 09:45
Büyük Menderes Nehri can çekişiyor!

Büyük Menderes Nehri, oluşan kirlilik nedeniyle adeta can çekişiyor. Kolları ile 580 kilometre uzunluğundaki nehir Afyon, Uşak, Denizli ve Aydın’da kentsel ve endüstriyel atıklarla kirletildi.

Bir bölümünde yaşamın tamamen bittiği Büyük Menderes’ten Bafa Gölü’ne su verilmesi çevrecileri endişelendirdi. Büyük Menderes İnisiyatifi sözcüsü Mustafa Çallıca, “Menderes kurtarılabilir. Topyekun mücadele şart” diye konuştu.

Ege’nin en büyük akarsuyu olan Büyük Menderes nehri ölüm saçıyor. Endüstriyel ve kentsel atıkların kirlettiği nehrin bir bölümünde su içindeki yaşam tamamen bitti. Çevrecilerin yıllardır süren isyanına rağmen nehrin kurtarılması için ciddi bir proje geliştirilemedi. Son dönemde Bafa Gölü’nün Büyük Menderes’in sularıyla takviye edilmesi çevrecileri endişelendiriyor.

580 kilometre uzunluğunda

Büyük Menderes’in kaynağını Dinar’da Küfi Çayı Uşak’ta ise Banaz Çayı oluşturuyor. Işıklı, Adıgüzel ve Cindere göllerini besleyen her iki kaynak Denizli’nin Sarayköy ilçesinde birleşiyor. Honaz’dan gelen Sarıçay’ın devamı olan Çürüksü da bu bölgede nehrin sularına karışıyor. Aydın’ın ovalarından geçen nehir Söke’de Dipburun mevkiinde Ege Denizi’ne dökülüyor.

Besleyen yan kolları ile birlikte 580 kilometre uzunluğa sahip nehrin güzergâhında yaklaşık 2,5 milyon insan yaşıyor.

Kirlilik her yerde

Büyük Menderes nehrindeki kirlilik Uşak ve Dinar’da başlıyor. Uşak’ta deri organize sanayi bölgesi ve tekstil atıkları nehre karışırken Dinar’da da endüstriyel gıda tesislerinin atıkları Menderes’i kirletiyor.

Denizli’nin Çivril ve Çal ilçelerinde meyve suyu fabrikalarının yanı sıra kentsel atıklar da nehre karışıyor. Kent merkezinde evsel atıkların bir kısmı ile organize sanayi bölgesi dışında kalan tekstil tesislerine ait boyahanelerin atıkları doğrudan Menderes’i besleyen Çürüksu’ya bırakılıyor.

Sarayköy’ün kentsel ve endüstriyel atıkları, Aydın’da zeytin işleme fabrikaları ile reenjeksiyon yapmayan jeotermal enerji tesisleri atık suları Büyük Menderes nehrine bırakılıyor. Nehrin uzunluğu boyunca tarımsal atıklar da en önemli kirleticilerden biri olarak gösteriliyor.

Sucul hayat tamamen bitti

Büyük Menderes nehri üzerindeki kirlilik su içindeki hayatı da büyük ölçüde bitirdi. Adıgüzel, Cindere ve Işıklı gölleri için tehlike her geçen gün artarken buradaki sucul yaşam da kirlilikten etkilendi. Özellikle Sarayköy’de kirliliğin en üst seviyeye çıktığı nehirde Söke’ye kadar olan bölümde yaşam tamamen sona erdi. Söke’de temiz suların karışması ile kirliliği seyrelen nehirde yayın, sazan ve yılan balığı popülasyonlarına rastlansa da sayıları sınırlı. Bir dönem kerevitin yaşadığı nehirde bu tür tamamen ortadan kayboldu. Zaman zaman hem nehrin kendisinde hem de yan kollarında toplu balık ölümlerine tanık olundu.

Toplu balık ölümü yaşandı, üreticiler isyan etti

Dinar’dan gelen suyun güzergahı üzerindeki Gökgöl’de geçtiğimiz yıllarda toplu balık ölümleri yaşandı. Alabalık ve somon yetiştiriciliğinin yapıldığı alanda atık suların nehre karışmasıyla milyonlarca balık öldü, sektörün ekonomisi büyük zarar gördü.

Alabalık üreticisi Yasin Özpek geçtiğimiz yıllarda kirlilik nedeniyle 5 milyon balık kaybettiğini belirtti. Özpek; “Kaynağında içilebilir nitelikte temiz ve güzel olan su Dinar’ı geçtikten sonra leş gibi akıyor. Buradaki endüstriyel tesisler zaman zaman atık sularını arıtmadan bırakıyor. Böyle durumlarda nehir tüm özelliğini kaybediyor, simsiyah bir su akıyor. Afyon İl Çevre Müdürlüğü bu konuda duyarsız kalıyor. Görmezden geliyor. Bu durum her zaman yaşanmıyor ama firmalar atık sularını özellikle hafta sonları nehre bırakıyor" dedi.

Denizli atık suyunun yüzde 40’ı Menderes Nehri’ne akıyor

Büyük Menderes İnisiyatifi sözcüsü Mustafa Çallıca, Sözcü’ye yaptığı açıklamada nehrin her kesiminde atığa maruz kaldığını belirtti. Çallıca; "Kanalizasyon atıkları, diğer evsel atıklar, endüstriyel ve tarımsal atıklar Büyük Menderes nehrini hiç durmaksızın kirletiyor. Belediyeler de bu konuda sorumlu. Denizli genelinde yüzde 95 kanalizasyon hizmeti olduğu halde arıtma tesisleri ancak yüzde 55’lik bölümünü arıtıyor. Kalan yüzde 40’lık bölüm doğrudan nehre akıyor. Bunun dışında arıtma tesisi bulunmayan çok sayıda tekstil işletmesi atıklarını nehre bırakıyor. Belediyelere ve özellikle bakanlığa büyük görev düşüyor" dedi.

“Büyük menderes can çekişiyor”

Büyük Menderes’i oluşturan iki kolun Sarayköy’de birleşmesinden sonra kirliliğin hat safhaya çıktığını söyleyen Çallıca; “Denizli’den sonra da kirleticiler devam ediyor. Sarayköy’deki endüstriyel tesisler ve santraller de atık sularını nehre bırakıyor. Büyük Menderes nehri can çekişiyor. Öldü ölecek. Tüm bunlara rağmen bu kirli su ile tarımsal sulama yapılıyor. Bu su asla tarımsal sulamada kullanılmamalı” ifadelerini kullandı.

“Seferberlik ilan edilmeli”

Nehrin uzun vadeli bir proje ile kurtarılabileceğini söyleyen Çallıca;"Menderes kurtarılabilir. Seferberlik ilan etmek gerekiyor. Daha önce Afyon, Uşak, Denizli ve Aydın’da çevreciler duyarlılık gösterdi ama yetkililer açıkladıkları projeleri hayata geçirmedi. Kirleticilerin bir parçası da belediyeler olduğu için ilerleme olmuyor. Ciddi bir adım atılmaması bizleri üzüyor. Zaman zaman il çevre müdürlüklerine dilekçe ile başvuruyoruz. Kirleticiler belli. Arıtma tesisi sahibi olanların bir kısmı maliyet nedeniyle tesislerini kullanmıyor. Bafa Gölü’nü de Büyük Menderes’ten takviye etmeye başladılar. Siz orayı kirli su ile takviye ederseniz oradaki yaşamı da bitirirsiniz. Denize dökülene kadar her bölgede kirlilik var" dedi.

(Ekoloji Birliği)

Yorumlar (0)
banner19
26°
açık
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 29 60
2. Trabzonspor 29 58
3. Sivasspor 29 53
4. Galatasaray 29 52
5. Beşiktaş 29 50
6. Fenerbahçe 29 46
7. Alanyaspor 29 45
8. Göztepe 29 38
9. Antalyaspor 29 37
10. Gaziantep FK 29 35
11. Kasımpaşa 29 35
12. Denizlispor 29 32
13. Gençlerbirliği 29 31
14. Çaykur Rizespor 29 29
15. Malatyaspor 29 28
16. Kayserispor 29 28
17. Konyaspor 29 27
18. Ankaragücü 29 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 30 57
2. Erzurum BB 30 53
3. Adana Demirspor 30 51
4. Bursaspor 30 49
5. Akhisar Bld.Spor 30 48
6. Altay 30 47
7. Fatih Karagümrük 30 47
8. Giresunspor 30 44
9. Keçiörengücü 30 41
10. Ümraniye 30 41
11. Menemen Belediyespor 30 39
12. Balıkesirspor 30 35
13. İstanbulspor 30 34
14. Altınordu 30 32
15. Boluspor 30 27
16. Osmanlıspor 30 24
17. Adanaspor 30 20
18. Eskişehirspor 30 12
Takımlar O P
1. Liverpool 31 86
2. Man City 31 63
3. Leicester City 31 55
4. Chelsea 31 54
5. Wolverhampton 32 52
6. M. United 31 49
7. Tottenham 31 45
8. Burnley 32 45
9. Sheffield United 31 44
10. Arsenal 31 43
11. Crystal Palace 32 42
12. Everton 31 41
13. Southampton 32 40
14. Newcastle 31 39
15. Brighton 31 33
16. Watford 32 28
17. West Ham 31 27
18. Bournemouth 31 27
19. Aston Villa 32 27
20. Norwich City 31 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 32 71
2. Barcelona 32 69
3. Atletico Madrid 32 58
4. Sevilla 32 54
5. Villarreal 32 51
6. Getafe 31 49
7. Real Sociedad 31 47
8. Valencia 32 46
9. Athletic Bilbao 32 45
10. Granada 32 43
11. Osasuna 32 41
12. Levante 32 41
13. Real Betis 32 37
14. Real Valladolid 32 35
15. Eibar 32 35
16. Deportivo Alaves 32 35
17. Celta de Vigo 32 34
18. Mallorca 32 26
19. Leganés 32 25
20. Espanyol 32 24