Öğrenci Velileri Derneği (Veli-Der) Bergama Şubesi, 2025-2026 eğitim-öğretim yılının sona ermesi dolayısıyla hazırladığı değerlendirme raporunu kamuoyuyla paylaştı.
Şube Başkanı Fikret Ali Parlas tarafından yapılan açıklamada; eğitimde fırsat eşitliğinin zayıfladığı, kamusal eğitimin geriletildiği ve derinleşen ekonomik sorunların öğrencileri olumsuz etkilediği savunuldu.
"Eğitimde fırsat eşitliği zayıflıyor"
Raporda, artan eğitim harcamalarının veliler üzerinde ciddi bir yük oluşturduğu ve yoksulluk nedeniyle çocukların eğitimden uzaklaştığı ifade edildi. UNICEF’in 2026 yılı verilerine atıfta bulunulan açıklamada, Türkiye’de çocukların yüzde 38,9'unun yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında olduğu, en yüksek gelir grubu ile en düşük gelir grubu arasındaki eğitim harcaması farkının ise yaklaşık 28 katına ulaştığı bilgisi verildi.
Özel okul ve dini eğitim kurumlarındaki artış dikkat çekti
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) verilerine yer verilen raporda, örgün eğitimdeki yaklaşık 18 milyon öğrencinin 1 milyon 539 bininin özel okullarda okuduğu, ülkedeki 74 bin okulun 14 bin 700'ünün özel kurumlardan oluştuğu belirtildi. Resmi anaokullarındaki öğrenci sayısının bir yıl içinde yüzde 39 azaldığı, buna karşın Diyanet'e bağlı 4-6 yaş Kur'an kursları ile toplum temelli kurumlardaki öğrenci sayısının yüzde 25 arttığı aktarıldı. Açıklamada, okulların çeşitli protokoller aracılığıyla vakıf ve derneklere açılması eleştirilerek, eğitim hizmetinin kamu görevlileri eliyle yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
"Çocuk işçiliği ve devamsızlık oranları artıyor"
Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) ve yeni mesleki eğitim politikalarının çocukları erken yaşta işgücü piyasasına yönlendirdiğini savunan Parlas, yaklaşık 1,5 milyon çocuğun örgün eğitim dışında kaldığını söyledi. İlkokuldan lise düzeyine kadar devamsızlık oranlarının yükseldiğine dikkat çekilen raporda, çocukların erken yaşta mesleki eğitime yönlendirilmesinin hak ihlallerine kapı araladığı ifade edildi.
Okullardaki temizlik, güvenlik ve yemek sorunları
Raporda milyonlarca çocuğun yetersiz beslenme sorunu yaşadığı belirtilerek, tüm öğrencileri kapsayacak ücretsiz okul yemeği uygulamasının genel bütçeden karşılanarak derhal başlatılması istendi.
Tasarruf tedbirleri kapsamında taşımalı eğitimde yapılan kilometre sınırlandırmalarının kırsal bölgelerdeki öğrencilerin okula erişimini zorlaştırdığı ifade edildi. Okul öncesi eğitimin 5 yaş için zorunlu, 3-4 yaş için ise ücretsiz hale getirilmesi gerektiği savunuldu.
Okullardaki temizlik ve güvenlik personeli ihtiyacının geçici istihdam modelleri yerine kadrolu personel alımıyla çözülmesi gerektiği aktarıldı. Öğretmen açığının kapatılması, ücretli öğretmenlik uygulamasına son verilmesi ve mülakat sisteminin kaldırılması talep edildi.
Veli-Der'in temel talepleri
Değerlendirme raporunun sonunda, eğitim sisteminin bilimin evrensel ilkelerine dayanması gerektiği vurgulanarak şu talepler sıralandı: Eğitimin tamamen parasız, laik ve bilimsel olması; çocuk emeği sömürüsüne yol açan uygulamaların kaldırılması; okullarda ücretsiz yemek ve temiz su sağlanması; bütçenin artırılarak okulların fiziki ve personel ihtiyaçlarının devlet tarafından karşılanması.