YAŞAM DÖNGÜSÜ
Varlığın pek çok halinde belirir üçlü:
Ana, Baba, Çocuk. Doğum üçlüsü.
Doğum, Yaşam, Ölüm. Yaşam üçlüsü.
Sabah, Öğle, Akşam. Gün üçlüsü.
Dün, Bugün, Yarın. Zaman üçlüsü.
Zaman. Hudutsuz bir ırmak misali akıp gider.
Dün Bugüne, Bugün Yarına akar.
Şimdi hem Şimdi ’dir hem de değildir zira Zaman durmaz.
Dün hem Dün’ dür hem de değildir zira Zaman durmadı.
Yarın hem Yarın’ dır hem de değildir zira zaman durmayacak.
Dün, Bugün ve Yarın’ın kusursuz birliğidir Gün.
Bugün Dünden çıkar gelir ve içinde Yarın’ ı taşır:
Zaman’ ın iç içe geçişidir bu.
Geçmiş ve geçmişin geçmişi ve
Geleceğin geleceği bir süreklilik içindedir.
Yaşam Döngüsü.
Su. Toprak. Hava. Güneş. Hangisidir yaşam pınarı?
Güneş ısı ve ışık getirir. Günü ve geceyi böler.
Bitki ve ağaçların soluk alıp vermesini sağlar.
Buğular göklere yükselip, koyu renkli bulutlara dönüşür.
Bulutlar gebe kalır. Yağmur bırakır. Toprak suyu içer.
Bitkiler kök salar. Yaprak ve çiçek verir. Güneşin tadını çıkarır.
Ve işte böyle böyle, bir şey başka bir şeye döner.
Yaşam döngüsü.
Su, toprak, hava ve güneş arasında yoktur ast üst.
Birlikte, yaşamın ana kaynağını meydana getirirler.
Yaşam birdir:
İnsanlar, hayvanlar, kuşlar, kurtçuklar, deniz canlıları
Her varlık ortak yaşam okyanusundan payına düşeni alır.
***
Zaman kavramı içerisinde ‘Yaşam Döngüsünün’ şiirsel bir anlatımı olan bu satırlar ‘Mükemmel Dokuzlu’ kitabından altını çizdiğim en anlamlı bölüm. Adeta yaşamın özeti. İşte bu özeti kendi halkı üzerinden anlatan 1938 tarihinde Kenya’da doğan yazar Ngũgĩ wa Thiong’o, çağdaş Afrika edebiyatının en önemli isimlerinden biridir. Kenya’daki rejim baskılarından dolayı cezaevindeyken, kendine verilen tuvalet kâğıdının üzerine Caitaani mũtharaba-Inĩ (Devil on the Cross) adındaki ‘Gikuyu’ dilinde verdiği ilk çağdaş romanını yazan yazar yaşamı tehdit altına girdiğinden 1982 de İngiltere’ye gitmek zorunda kalmıştır. 1989’da ise Amerika’ya yerleşen Ngũgĩ, burada Yale ve New York Üniversiteleri’nde uzun yıllar ders vermeye devam etmiştir. Günümüzde California Irvine Üniversitesi’nde edebiyat profesörü olarak görev yapmaktadır.
Yazar, Mükemmel Dokuzlu ’da Kenya ulusunu oluşturan birkaç halktan biri olan Gikuyu halkının doğuş hikayesini, köken mitini destan türüne yakın şiirsel bir anlatımla yorumluyor. Halkın yurt ve güzellik arayışı doğa koşullarıyla mücadele, kadının cesareti ve gücü aile faktörü ‘dokuz amazonun’ feminist bakış açısından başarılı bir vurguyla anlatılıyor.
Kitap da kullanılan dil, her kelimesi insanı durup düşünmeye sevk eden anlatımıyla bu kitabı mutlaka okumalısınız…
Mükemmel Dokuzlu/Ngügi Wa Thıong’o/Çeviri Seda Ağar/Ayrıntı Yayınları 2023/143 sayfa