UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan İzmir’in Bergama ilçesinde, antik çağın inanç dünyasına ışık tutacak yeni bir arkeolojik alan gün yüzüne çıkarıldı. Bergama ve Kınık çevresinde yürütülen yüzey araştırmaları sonucunda, Anadolu’nun en eski figürlerinden biri olan Ana Tanrıça Kibele ile ilişkilendirilen bir kutsal alan ve yerleşim kalıntıları tespit edildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Küçükkaya (Kadriye) ve Tiyelti mahalleleri sınırındaki Asmalı Dere Başı mevkisinde yapılan incelemeleri değerlendirdi. Uzman raporları doğrultusunda bölge, resmi olarak 1. ve 3. derece arkeolojik sit alanı ilan edilerek yasal koruma altına alındı. Bu kararla birlikte, alanda her türlü izinsiz müdahalenin önüne geçilirken bilimsel çalışmaların temeli atıldı.
Prof. Dr. Felix Pirson başkanlığındaki heyet tarafından 2025 yılında gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında, bölgenin hem dini hem de gündelik yaşam için kullanıldığına dair önemli veriler elde edildi.
***
* "Araştırmanın en heyecan verici bulgusu, bir kaya yüzeyine işlenmiş 60x60 santimetre boyutlarındaki niş oldu. Uzmanlar, bu nişin doğa ve bereketi simgeleyen Kibele kültüne ait kırsal bir kutsal alanın parçası olabileceğini değerlendiriyor"
* "Alanın güney kesiminde bir çiftlik yapısına ait olduğu düşünülen taş duvarlar ve mimari parçalar bulundu. Yüzeye dağılmış haldeki seramik parçaları, bölgedeki yerleşim tarihine dair kritik ipuçları sunuyor"
***
Küçükkaya’nın kuzeyi ile Tiyelti’nin doğusu arasında, "Kurttepe" olarak bilinen iki tepe arasındaki düzlükte yer alan bölge, stratejik konumuyla dikkat çekiyor. Uzmanlar, hafif eğimli yapısı ve doğal özellikleri nedeniyle buranın antik çağ insanı tarafından bilinçli bir seçimle yerleşim ve ibadet noktası haline getirildiğini belirtiyor.
Bergama’nın sadece devasa anıtlarla değil, kırsaldaki bu tür saklı miraslarla da zenginleştiğini vurgulayan yetkililer, sit kararının gelecek kuşaklar için hayati olduğunu ifade etti. Özellikle 1. derece sit statüsü, bölgenin en sıkı koruma tedbirleriyle muhafaza edilmesini sağlayacak.
Anadolu’nun kadim inancı Kibele’nin izlerini taşıyan bu yeni alan, yapılacak kapsamlı kazı ve araştırmalarla Bergama’nın binlerce yıllık tarihine yeni bir sayfa eklemeye hazırlanıyor.
Kibele (Kybele), Anadolu kökenli, kökeni Neolitik Çağ'a (M.Ö. 6500-6000) kadar uzanan en eski ve en önemli ana tanrıça, bereket ve doğurganlık figürüdür. "Tanrıların Anası" (Magna Mater) olarak bilinen Kibele; toprak, doğa, vahşi hayvanların hakimi, şifa verici ve koruyucu olarak Frigya, Lidya ve Hitit kültürlerinde tapınılan, Roma'ya kadar yayılan bir kült merkezidir.
Bugün Bergama’da (Pergamon) bulunan o yeni kaya nişleri, bu kadim inancın kırsal kesimdeki mütevazı ama derin izlerini temsil ediyor. Kibele, binlerce yıl geçse de Anadolu’nun bereketli toprağında ve taşında ismini yaşatmaya devam ediyor.